‘Black Sabbath - The Ballet’, een dansvoorstelling over – jawel – de bekende oermetalband, is ontwapenend en vermakelijk

De georkestreerde maar nog steeds stevige muziek van Black Sabbath speelt de hoofdrol in een toegankelijke dansvoorstelling van Birmingham Royal Ballet, die te zien is op het Holland Dance Festival. Metalheads boffen, want luchtgitaarspel en vuistpompen is inbegrepen.

De muziek van Black Sabbath is meer dan stoere-mannen-rock uit de jaren zeventig, en hits als Paranoid en War Pigs. De band uit Birmingham schiep niets minder dan het rockgenre heavy metal, en dus ook de hele subcultuur en lifestyle die daaruit voortkwam. In kringen van toegewijde metalheads is ‘Sabbath’ heilig.

Kennelijk wordt de grootsheid van de band ook erkend in andere kunstsectoren, en zelfs in de hoogste regionen daarvan. Het dansgezelschap Birmingham Royal Ballet, onder leiding van de vermaarde Carlos Acosta, besloot dat er maar eens een eerbetoon voor de stadsgenoot op poten moest worden gezet, met een luxe balletvoorstelling: Black Sabbath - The Ballet.

Over de auteur
Robert van Gijssel is muziekredacteur van de Volkskrant en schrijft over pop en de muziekindustrie. Hij schrijft ook over gamecultuur.

Een goed idee, want de dansgroep haalt hiermee weer eens een ander publiek naar de schouwburg en in dit geval naar het Holland Dance Festival, waar de voorstelling deze dagen te zien is. En: de doorgewinterde balletbezoeker krijgt iets veel stevigers te horen dan het gewend is.

Zware, maar ook sierlijke metal

Die muziek speelt hier een hoofdrol. De zware maar ook nog altijd opmerkelijk losse en sierlijke metal van de band is fenomenaal bewerkt voor het kamerorkest Sinfonia Rotterdam door componisten Sun Keting, Marko Nyberg en Christopher Austin. Zij geven metalklassiekers als Iron Man en War Pigs voldoende stootkracht mee, met fijn veel ronkend koper. De snerpende, kwaadaardige stem van lead singer Ozzy Osbourne zweeft erboven, met kleine elektronische bewerkingen en soms gesteund door een bassende dancebeat.

Maar de bekende riffs komen ook terug in dromerige, haast mystieke muziekstukken, waar ontroerende dansduetten bij worden uitgevoerd. Een andere geweldige vondst: het baanbrekende gitaarwerk van Tony Iommi wordt vertolkt door gitarist Marc Hayward, die live speelt en zich laat meeslepen in de laagdrempelige dansstukken van maar liefst drie choreografen, onder aanvoering van Pontus Lidberg.

De rock wordt op een voetstuk geplaatst als de dansers zich in een cirkel rond de wijdbeens spelende Hayward opstellen: een aanbeden monoliet in een cultus. Prachtig is ook een stuk waarbij zes dansers in zwarte gewaden rond de gitarist drommen, als de vluchtige geestverschijning uit het beroemde eerste album.

Niet ridicuul

De dans is wat wisselvallig en gaat van neoklassiek spitzenwerk naar vrolijk dansgedoe dat doet denken aan musicals als West Side Story, vooral dankzij de uitdossing in afgeknipte spijkerjasjes met opgestikte metal-patches. Maar ridicuul wordt het niet. Daarvoor is de show te ontwapenend en vermakelijk. Wat blijft hangen zijn de bevrijdende dansbewegingen in de finale, waarin dertig dansers bewegingen uit de rockcultuur nabootsen, van slagen op de luchtgitaar tot kopstoten en vuistpompen. Jazeker: zo ongeveer beleef je metal ook in de popzaal.

Een toegankelijk muziektheater, dat de oermetal met alle – en terechte – egards in een ballet heeft gevat. Mooi om te zien hoe na afloop vele metalheads huiswaarts keren met een deftig balletprogrammaboekje in de hand.