Wat zijn dit voor vragen? Acht dilemma’s voor kok en kookboekenschrijver Noni Kooiman (31), die het tv-programma Paramaribo pepers heeft gemaakt. Daarin kookt ze samen met anderen in Suriname. Tussendoor geeft ze ook nog wat geschiedenisles.
Kok of kookboekenmaker?
‘Kookboekenmaker. Ik wil het ritme van fulltime in de keuken werken niet meer: elke dag tot laat werken en elk weekend werken. Toen ik zwanger was van mijn eerste dochter had ik voor het eerst de drang om uit de keuken te komen. Er zijn mensen die ouderschap combineren met werken in de keuken, maar dan moet het je passie zijn. Ik vind andere dingen met eten ook leuk en ik wilde sowieso iets meer met mijn hoofd doen. Ik wist dat ik met eten bezig wilde blijven, dus ging ik kookboeken schrijven. Ik kan niet zo goed één ding doen, ik verveel me als ik elke dag hetzelfde doe. Dus ik werk nu alleen nog af en toe in de keuken.’
Switi Sranan of Paramaribo pepers?
‘Switi Sranan is het kookboek dat ik heb geschreven over Suriname. In de televisieserie Paramaribo pepers kook ik in Suriname met verschillende mensen hun gerechten. Mijn vader komt uit Suriname, ik heb er als kind even gewoond en wilde me nu in het land verdiepen. Ik denk dat ik met Paramaribo pepers meer mensen kan bereiken, dus dan kies ik daarvoor. Je maakt een boek of programma toch om mensen te bereiken, anders schrijf ik wel in een dagboek ofzo.
‘Ik wilde de positieve kant van Suriname laten zien aan de hand van eten. Het kookboek is gericht op de recepten, in het programma gaat het om de sfeer en de cultuur. Op televisie kan ik mijn beeld van Suriname beter overbrengen, maar ik heb meer van mezelf kunnen stoppen in het boek. In Paramaribo pepers laat ik andere mensen spreken. Ik vond het leuk om te maken, het was iets heel nieuws voor me. Kookboeken maken had ik al vaker gedaan, maar het is voor het eerst dat ik een programma heb gemaakt.
‘We hebben het met een leuke groep mensen gemaakt, bijna alleen maar Surinamers. Dat hielp, iedereen snapte hoe het daar gaat en hoe je je bijvoorbeeld het best kunt verhouden tot oudere mensen in Suriname. Tv is het perfecte medium om verhalen te vertellen, ik zou graag meer tv willen maken over eten en geschiedenis. Ik vind het belangrijk om te beseffen dat mensen altijd gereisd hebben en dat migratie dus van alle tijden is, vrijwillig en onvrijwillig. Dat is soms met veel ellende gepaard gegaan, maar er komen ook mooie dingen uit. Cultuur die verandert en rijker wordt, vind ik iets heel moois. Eten is daar een tastbaar voorbeeld van.’
Kookles of geschiedenisles?
‘Om te geven: kookles. Ik denk dat ik dat beter kan. Maar in een kookles zit vaak ook een geschiedenisles, ik vind het leuk om tijdens het koken te vertellen waar iets vandaan komt. In Paramaribo pepers vertel ik de geschiedenis van Suriname aan de hand van de recepten. Eten staat niet op zichzelf, het komt allemaal ergens vandaan. De geschiedenis geeft een extra lading aan je gerecht, waar je het anders misschien voor lief zou nemen. Maar niet alles hoeft een geschiedenisles te hebben. Ik ben nu een boek aan het schrijven over koken op vuur, daar zit geen verhaal achter. Soms wil je ook gewoon lekker eten, dan maakt het niet uit.’
Surinaams eten of Surinaamse mensen?
‘Surinaamse mensen. Ik hou van Surinaams eten en zou het jammer vinden als ik dat nooit meer zou mogen eten, maar er is ook ander lekker eten. Ik ben graag in Suriname, tijdens het filmen van Paramaribo pepers waren we overal welkom en mensen wilden graag hun verhaal vertellen. Ze zijn trots op hun geschiedenis, hoe heftig die ook is. In mijn ervaring zijn de mensen in Suriname heel gastvrij, er staat altijd eten klaar. Dat hoort er echt bij, als je op visite komt krijg je sowieso iets te eten of te drinken.’
‘In de laatste aflevering zit mijn oom, een gepensioneerde politicus. Ik mag hem graag, maar hij is best kritisch. Ik vroeg hem of hij de Surinaamse samenleving geslaagd vond. Ik had verwacht dat hij nee zou zeggen, want er gaat nog veel mis. Maar hij zei juist dat hij de Surinaamse samenleving heel geslaagd vindt, omdat alle verschillende bevolkingsgroepen die op een gegeven moment bij elkaar zijn gestopt in dat landje eigenlijk heel goed naast en met elkaar leven. Ik vind het mooi om er zo over na te denken.’
Vuurtoreneiland of de Plantage?
‘Ik heb bij beide Amsterdamse restaurants in de keuken gewerkt. Ik kies de Plantage, want daar heb ik mijn geliefde ontmoet, de vader van mijn kinderen. Dat is dus voor altijd een bijzondere plek voor me.
‘Ik heb lang bij café Schiller gewerkt, toen ik daar begon kon ik helemaal niks. Daarna ging ik werken bij de Plantage, dat voelde een beetje als uit huis gaan. Toen stond ik pas echt op eigen benen. Ik werkte daar vanaf het moment dat ze opengingen, dus het was voor iedereen nieuw. Ik heb er veel vrienden aan overgehouden en ik hou veel van die plek. Het is heel groot, op een gegeven moment werd het een beetje een machine omdat je zulke grote hoeveelheden van gerechten moet maken. Toen wilde ik er weg, ik had weer behoefte aan iets meer menselijke hoeveelheden.
‘Vuurtoreneiland was leuk om te werken, maar ook zwaar. Het is een kleinschalig restaurant op een eiland bij Amsterdam waar je alleen met de boot kunt komen. Je maakt lange dagen, want je zit vast op een eiland. Als je collega’s na de dienst nog iets willen drinken, moet je ook blijven, want je moet met z’n allen terug met de boot. Het is een idyllische, bijzondere plek, maar ook heftig.’
Pittig of mild?
‘Mild. Ik kan niet goed tegen heel heet eten. Ik vind het te overheersend en ik vind het irritant om te zitten zweten aan tafel, terwijl ik gewoon lekker wil eten. Een beetje pittig vind ik lekker, voor de smaak van de peper of de sambal. Maar niet dat het zo heet is dat het alles overheerst. Ik vond het eerst een beetje genant dat je wel van eten houdt, maar niet van heet. Maar ja, ik vind het gewoon niet lekker. In Suriname zijn ze heel aardig voor mensen die niet van pittig houden, want het eten is daar over het algemeen niet zo heet. Je krijgt er altijd peper naast die je er zelf bij kunt doen. Qua karakter ben ik ook mild. Ik vind het moeilijk om voor mezelf op te komen of discussies aan te gaan.’
Lekker of gezond?
‘Lekker. Gezondheid is natuurlijk belangrijk en goed, maar ja, ik hou gewoon echt van lekker eten. Toch eet ik best gezond, denk ik. Ik kook altijd vers en maak alles zelf, maar ik hou ook wel echt van boter, suiker en alcohol. Als het geen kwestie van leven of dood is, kan ik dat echt niet laten staan. In mijn recepten hou ik er geen rekening mee of iets gezond is of niet. Niet iedereen kookt elke dag een recept van mij, en het is ook niet zo dat alles wat ik schrijf ongezond is. Het is altijd lekker en vaak hoort er iets vets bij.
‘Ik probeer zelf doordeweeks niet te drinken en niet te veel te eten. Als ik mezelf zou laten gaan, zou ik niet meer stoppen met eten. Ik ga straks met de tram naar de metro, en dan kom ik langs bakkerij Holtkamp. Dan weet ik nu al dat ik daar taart wil gaan kopen. De taarten zijn best zoet, maar er hangt een sfeer omheen dat het de beste taarten zijn, en je krijgt ze in een mooi doosje. Zulke dingen voegen wat toe aan de ervaring. Dat is ook leuk aan eten, vind ik. Het is meer dan alleen voeding als brandstof.’
Koken of eten?
‘Eten. Het zou erg pijnlijk zijn als je alleen maar mag koken en het nooit mag opeten. Koken werkt therapeutisch. Als ik een drukke dag heb gehad en moe ben, vind ik het fijn om lekker te koken. Ik denk dat het rustgevend is omdat het voor mij niet zo moeilijk is. Ik hou van koken, maar ik hou nog meer van eten. Het leuke aan koken is ook dat je het daarna mag opeten. Als ik in een restaurant werk, ben ik jaloers op de mensen die daar als gast zitten. Die zitten daar zo lekker te eten en te drinken, dat wil ik dan ook.’
1993 Geboren in Amsterdam
2011 Werkt in Rose Bakery, Parijs
2012 Werkt in de keuken bij Café Schiller, Amsterdam
2014 - 2016 Kok bij restaurant de Plantage
2016 - 2020 Kok bij verschillende Amsterdamse restaurants, o.m. Vuurtoreneiland en Toscanini
2020 Kookboek Inmaken met Jonah Freud
2021 Kookboek Chutney & zuur met Jonah Freud
2022 Kookboek Switi Sranan
2023 Kookboek Wokbijbel
2024 Tv-programma Paramaribo pepers
Noni Kooiman woont in Amsterdam met haar vriend en twee kinderen van 3 en 5 jaar oud.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant