Elf jaar en ruim vijftig rapporten later sneuvelt alsnog het plan om de zeedijk bij het Friese Holwerd door te steken. De initiatiefnemers voelen zich gepiepeld, maar de inwoners zijn niet al te rouwig: het dorp moet ook weer geen Center Parcs worden.
‘We hebben hier geen buren. Alleen de zee.’ Minne Dol (81) geeft het meteen toe: in Holwerd is niet veel te beleven. Mensen rijden het Noord-Friese dorp voorbij, onderweg naar de veerhaven waar de boot naar Ameland vertrekt. Buurman Waddenzee is een verre buur. Werelderfgoed, maar verscholen achter een 9 meter hoge dijk.
Daarom was het ‘een prachtig plan’ dat elf jaar geleden ontstond, zegt Dol, wijzend op de artist’s impression op de zijgevel van de dorpssupermarkt. Met het doorsteken van de zeedijk zou de verbinding met de Waddenzee worden hersteld. Een getijdemeer zou weer leven in het vergrijzende en verpauperende dorp brengen. Een bron voor toerisme en recreatie. En een unieke ecologische habitat voor vogels en vissen op de grens van zout en zoet water.
Over de auteur
Jurre van den Berg is regioverslaggever van de Volkskrant in Noord-Nederland.
‘Maar realistisch heb ik het nooit gevonden’, zegt Dol. Boeren willen hun land nu eenmaal niet offeren aan het zoute water, meent hij. ‘En wat moest het allemaal wel niet kosten?’
Woensdag kwam het harde oordeel vanuit Leeuwarden. ‘Het project Holwerd aan Zee is niet haalbaar’, concludeerde Gerben Gerbrandy, voorzitter van de stuurgroep waarin de provincie, de gemeente Noordoost-Friesland, Rijkswaterstaat en de Vogelbescherming optrokken met de Stichting Holwerd aan Zee.
Volgens de stuurgroep is er een financieringstekort van 60 miljoen euro, op een geraamd bedrag van ruim 100 miljoen euro. Het grootste struikelblok bleek het hart van het plan: het doorbreken van de dijk. Geen enkele partij wilde opdraaien voor het beheer en onderhoud, een rol die doorgaans voor de provincie is weggelegd. Na elf jaar en een stapel van meer dan vijftig rapporten verder is de zee in Holwerd opeens weer ver weg.
De initiatiefnemers uit het dorp, die elf jaar geleden het plan hadden opgevat, zijn ontgoocheld. ‘We zijn ontzettend teleurgesteld’, zegt voorzitter Marco Verbeek van de Stichting Holwerd aan Zee. ‘Het is nog te verkroppen als een project technisch onuitvoerbaar of financieel onhaalbaar is. Maar je moet gewoon constateren dat overheden na al die jaren niet thuis geven. Dat is heel zuur.’
Lange tijd leek het project niet meer dan een zinnenprikkelend droombeeld, dat niet verder zou strekken dan die glanzende artist’s impression. Dat veranderde in 2019. Toen stond Ruud Gullit namens de Nationale Postcodeloterij plots met een cheque van 15 miljoen euro in Holwerd. Ook in politiek opzicht leek het plan het tij mee te hebben. In het provinciehuis in Leeuwarden werd geen kans onbenut gelaten een lofzang af te steken op de mienskip: de ondernemende gemeenschap.
Dat steekt Verbeek misschien wel het meest. ‘Er wordt al jaren heel veel gepraat over een aanpak van onderop, integraal en natuur-inclusief. Maar hier ligt het op een presenteerblaadje en wil men niet. Alsof dat wat het kan opleveren niet wordt meegewogen.’
Politieke steun was er, tot de verkiezingswinst van de BBB bij de Provinciale Statenverkiezingen vorig jaar. Hoewel er een goede verstandhouding is met lokale boeren, willen lobbyorganisaties zoals de LTO niets weten van verzilting.
Verbeek vindt het onredelijk dat van het burgerinitiatief gevraagd wordt het beheer en onderhoud van de dijkdoorgang voor honderd jaar te financieren. En dat dezelfde overheid, die Holwerd aan Zee niet wilde steunen bij subsidieaanvragen bij de Regiodeal en het Waddenfonds, nu begint over dekking. ‘Neem dan ook de verantwoordelijkheid en zeg ronduit: we willen dit niet. Sommigen zeggen: dit plan is te groot voor Friesland. Terwijl de opgave blijft. Vergrijzing los je niet op met een bankje en een paar lantaarnpalen.’
De dijkdoorbraak heeft het plan genekt, denkt Marten de Vries (77). ‘Dat is geen kleinigheid.’ Gewapend met een kantjesmaaier brengt hij het kaatsveld van Concordia in gereedheid voor het hoogtepunt van het jaar: de Hoofdklassepartij, volgend weekend. ‘Maar het is kletsnat’, verzucht hij.
Veel waardering heeft De Vries, net gelauwerd als vrijwilliger van het jaar, voor de initiatiefnemers van Holwerd aan Zee. Het dorp ligt er een stuk levendiger bij dan tien jaar geleden, toen er nog veertig huizen te koop stonden. ‘Holwerd staat er weer positief op, mede vanwege de plannenmakerij.’ Dat ziet ook Nicole Fox. Drie jaar geleden namen zij en haar man de camping in het dorp over, Zee van Tijd. Daarvoor runden ze een hotel-restaurant op Ameland. ‘Maar daar werd het net Center Parcs, zo druk.’
De plannen voor Holwerd aan Zee maakten de campinglocatie interessant, destijds. Maar nu is ze er niet rouwig om dat de dijkdoorbraak niet doorgaat. ‘Onze gasten komen voor de ruimte en de rust. Dat past hier. Ze pakken hun fiets en staan binnen tien minuten op de pier.’
De strijdvaardige initiatiefnemers laten het er niet bij. Elk einde is een nieuw begin, is hun motto. De stichting wil de mogelijkheid van een binnenmeer verder uitwerken. ‘Een stuk minder sexy dan een dijkdoorbraak, maar met dezelfde positieve effecten voor toerisme en recreatie’, denkt Verbeek. ‘Als dat niet lukt, weet ik het ook niet meer.’
Minne Dol moet het allemaal nog maar zien. ‘Ik denk niet dat ik de eerste schop in de grond nog ga meemaken.’ Met Marten de Vries heeft hij bovendien grotere zorgen. Al die toeristen die te beroerd zijn 7,50 euro per dag voor een parkeerplaats bij de veerhaven te betalen bijvoorbeeld, en daarom de schaarse plek in de smalle dorpsstraten opeisen. Waardeloos, vindt De Vries, de aankomende kaatspartij in gedachten. ‘Ik heb net nog twee Duitsers erop aangesproken.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant