Kan het Nederlands elftal gloriëren op het EK, dat vrijdag begint met Duitsland - Schotland in München? Of wordt het toch het toernooi van de grote landen?
Hamburg, waar Oranje zondag tegen Polen voetbalt in zijn eerste wedstrijd tijdens Euro 2024, is de stad van zoete herinneringen. Immers: in de 88ste minuut van West-Duitsland - Nederland, op 21 juni 1988, verhief commentator Evert ten Napel zijn stem, toen Marco van Basten, jaaaaa Marco van Basten, de pass van Jan Wouters kunstig verlengde met een sliding, voor de beslissende 2-1.
De halve finale van toen is een van de meest aansprekende wedstrijden in de nationale voetbalhistorie en tevens de aanzet voor Jules Deelder zaliger, om de geschiedenis binnen en buiten het voetbalveld te verpakken in een beroemd gedicht:
O hoe vergeefs
des doelmans hand
zich strekte naar de bal
die één minuut
voor tijd de Duitse
doellijn kruiste
Zij die vielen
rezen juichend
uit hun graf
De revanche was alomtegenwoordig in het Volkspark Stadion, waar ook de huidige bondscoach Ronald Koeman scoorde uit een strafschop en na afloop in de euforische consternatie zijn bips afveegde met het shirt van Olaf Thon. Zijn broer Erwin speelde een van de beste wedstrijden in zijn loopbaan.
Over de auteur
Willem Vissers is ruim 25 jaar voetbalverslaggever voor de Volkskrant. Hij versloeg acht WK’s. In 2022 is hij uitgeroepen tot sportjournalist van het jaar.
Het was in een andere tijd met andere verhoudingen, want de nederlaag tegen de Duitsers in de WK-finale in 1974 was gewroken en de eruptie van anti-Duitse gevoelens vanwege de Tweede Wereldoorlog was hevig. Sindsdien verbeterden de banden met de Duitsers, op en buiten het veld, tot een als vriendelijk te omschrijven verhouding.
Bijna de helft van de internationals in de huidige selectie, totaal niet belast met het verleden, heeft in Duitsland gevoetbald of doet dat nog. Internationals als Matthijs de Ligt, Micky van de Ven en Wout Weghorst spreken bijna vloeiend Duits.
In Hamburg won de trainer Ronald Koeman ook al met Oranje, in 2019 eveneens van Duitsland, in een spektakelstuk voor de kwalificatie van het vorige EK, 2-4. Hamburg is een van de hoofdsteden van het EK, een toernooi tot en met 14 juli, met tien grote stadions verdeeld over het land, waarvan vijf bespeeld door clubs uit de Tweede Bundesliga.
Dat zegt iets over Duitsland, een van de grote voetballanden in Europa, zeker als het gaat om de beleving van het spel door supporters. Het EK belooft in die zin veel, als een bonte verzameling van Europeanen, met alleen al 40 duizend Nederlanders in Hamburg, naar verwachting, in en om het stadion in de feestzones.
Er zullen alom strenge tot zeer strenge veiligheidsvoorschriften zijn, vanwege de latente angst voor terroristen in de sportzomer. In 2015 ging het oefenduel Duitsland - Nederland in Hannover niet door, vanwege dreiging van een aanslag.
Nederland is de titelverdediger bij EK’s in Duitsland, zeggen de Duitsers met een kwinkslag, over de eerste Europese titelstrijd in het land sinds 1988. Over vergelijken gesproken, tussen toen en nu: Memphis Depay is tweede op de topschutterslijst aller tijden van Oranje, met 45 goals. Een aantal waarmee hij Johan Cruijff, Marco Van Basten, Ruud van Nistelrooij en al die andere grootheden, op Robin van Persie na, in de schaduw stelt.
Alleen: Depays naam is nog niet onlosmakelijk verbonden met een eindtoernooi, en dat is wat toernooien doen; een loopbaan completeren. Of het nu gaat om Paulo Rossi, Lionel Messi of Diego Maradona met hun gouden WK, of om Michel Platini, Marco van Basten of Cristiano Ronaldo als Europees kampioen, al viel Ronaldo in de finale van 2016 tegen Frankrijk uit met een blessure.
Zelfs Angelos Charisteas is onlosmakelijk verbonden met een EK, dankzij de Griekse zege in 2004. De ongeschreven regel luidt: hoe groter de naam van de uitblinker, hoe meer spektakel het toernooi vermoedelijk heeft opgeleverd.
In het veld van 24 landen, met debutant Georgië, gelden de grote landen Frankrijk, Duitsland, Engeland, Spanje en titelhouder Italië als favoriet, maar tal van landen mogen zich beschouwen als outsider, waaronder Portugal, Kroatië en Nederland.
Het EK is vooral onvoorspelbaar, mede door de kracht van voetballend Europa. De verschillen zijn genivelleerd. Elke bondscoach weet een elftal in organisatorisch opzicht neer te zetten, zodat het zelfs voor de toplanden vaak lastig is om de muur af te breken. Gelukkig voor het voetbal is de individuele kwaliteit meestal nog beslissend.
Voetbal is een spel van momentum. Frankrijk was favoriet in 2021, stond in de kwartfinales met 3-1 voor tegen Zwitserland en waande zich al winnaar, waarna de ploeg zich een frivole slotfase dacht te kunnen veroorloven. De Zwitsers wonnen na strafschoppen.
Portugal had in 2016 nog een dagje geduld te betrachten, totdat alle groepen klaar waren. Pas daarna bleek dat Portugal, dat drie keer gelijkspeelde in de groep, tot de beste nummers drie behoorde. Portugal nam de vluchtweg die de Uefa heeft geboden door het toernooi te houden met het lastige aantal van 24 landen, waardoor na 36 wedstrijden slechts acht landen afvallen. Portugal won uiteindelijk het toernooi.
Wie weet nog dat Ederzito António Macedo scoorde in de finale, een aanvaller die vrijwel uit het niets kwam en ook weer in de betrekkelijke anonimiteit verdween? Maar Eder blijft altijd onlosmakelijk verbonden met de grootheid van het EK voetbal.
En natuurlijk zullen nieuwe en oude sterren strijden met en tegen elkaar. Van Kylian Mbappé tot Jude Bellingham en Jamal Musiala, van Toni Kroos tot Luka Modric. En wie weet, ontluikt de nieuwe vedette. Tal van namen willen hun naam verbinden aan het toernooi: Xavi Simons, Arda Güler, Johan Bakayoko, Chvitsja Kvaratschelia.
Alles kan op zo’n toernooi, en al die voetballers met hun ambities en dromen hebben één ding gemeen: ze zijn allemaal begonnen op een veldje of op straat, ergens in een stad of op het platteland. Ergens in Europa, het onmetelijke continent van het voetbal. Liefde voor het spel; dat is de gedeelde ambitie. Aan dat gevoel heeft de organisatie gerefereerd bij de officiële benaming van de bal voor het EK: Fussballliebe. Uiteindelijk draait het daar allemaal om: om liefde voor het voetbal.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant