Niet alleen is de zaak tegen Ali B omringd door media, maar de betrokkenen spelen daar ook op in. Zo vroeg Ali B of het requisitoir van de officier van justitie op dezelfde mocht als het pleidooi van zijn advocaat. ‘Dan ontstaat er een gebalanceerder verhaal in de media.’
Bij rechtszaken met een beroemde verdachte is een mediacircus niet ongebruikelijk. Maar Saskia Belleman, een ervaren rechtbankverslaggever van De Telegraaf, heeft ‘niet eerder meegemaakt’ dat de rol van de media zo groot is als bij het proces tegen Ali B, de rapper en presentator die wordt verdacht van twee aanrandingen en twee verkrachtingen.
De media beïnvloeden bij dit proces niet alleen de beeldvorming, maar ook de procesplanning. Donderdagmiddag, op de tweede dag van de zitting, verzoekt Ali B of het requisitoir van de officier van justitie, waarin de strafeis tegen hem bekend wordt gemaakt, naar vrijdag kan worden verplaatst. Dan zou die op dezelfde dag plaatsvinden als het pleidooi van zijn advocaat, Bart Swier. Dat leidt tot minder eenzijdige berichtgeving, zegt Swier daarbij.
‘Het gaat u erom wat er vanavond wordt besproken in tv-programma’s?’, vraagt een van de rechters ter verduidelijking.
‘Exact’, reageert Swier.
‘Als mijn pleidooi op dezelfde dag plaatsvindt als het requisitoir van de officier van justitie, ontstaat er een gebalanceerder verhaal in de media’, licht Swier na afloop van de zitting telefonisch toe.
Dat is belangrijk, want, zoals Ali B herhaaldelijk in de rechtszaal zegt, ‘beeldvorming bestaat’. Volgens hem is er sprake van trial by media. Sinds hij in januari 2022 in het YouTube-programma Boos werd beschuldigd van seksueel misbruik, zijn er mensen die niet meer met hem geassocieerd willen worden, zei hij woensdag.
De rechtbank erkent het belang van de beeldvorming, want zij besluit zijn verzoek in te willigen. De strafeis wordt daardoor pas vrijdag bekend. Een uitzonderlijke beslissing, zegt strafrechtdeskundige Henny Sackers. Mogelijk is dit de eerste keer dat de inhoud van tv-programma’s op deze manier de planning van een strafproces bepaalt, zegt hij. ‘Ik kan me althans geen ander voorbeeld herinneren.’
Een invloedrijk tv-programma in deze zaak is RTL Boulevard, dat er woensdag 31 van de 38 minuten zendtijd voor inruimde. ‘Ali, goedemorgen, vind je jezelf een seksueel roofdier?’, vroeg verslaggever Aran Bade de verdachte ’s ochtends bij de parkeergarage van de rechtbank, waar hij werd opgewacht door een haag aan cameraploegen.
Voor programma’s als RTL Boulevard is de zaak ook aantrekkelijk – er keken woensdag 1,1 miljoen mensen, 200 duizend meer dan de week ervoor – omdat ze rijkelijk kunnen putten uit dramatische beelden uit de rechtszaal: te zien was hoe Jill Helena, die stelt te zijn aangerand, met haperende stem sprak over het leed dat haar zou zijn aangedaan door Ali B, die haar met betraande ogen aankeek.
Zowel Ali B als Jill Helena heeft toestemming gegeven om alles uit te zenden. ‘Ali denkt dat hij er belang bij heeft om volledig transparant en eerlijk te zijn over wat er volgens hem is gebeurd’, zegt zijn advocaat Swier.
‘Jill vindt het belangrijk dat haar verhaal gezien en gehoord werd’, zegt haar advocaat, Sébas Diekstra. ‘Het hele verhaal. Zodat iedereen goed kan begrijpen hoe het gegaan is en wat de impact van deze gebeurtenis op haar leven is.’
De trend van de rechtbank-tv werd ingezet in 2011, zegt Sackers, toen delen van de zaak tegen Geert Wilders rechtstreeks op tv werden uitgezonden. De politicus werd uiteindelijk vrijgesproken van verdenkingen van groepsbelediging, haatzaaien en aanzetten tot discriminatie.
Sindsdien is het vrij snel gegaan. Beelden uit de rechtszaal zijn niet uitzonderlijk meer volgens Sackers. Enerzijds ziet hij dat als een positieve ontwikkeling. ‘Niet de hele samenleving past op de publieke tribune en hiermee wordt het strafproces controleerbaar.’ Anderzijds, zegt Sackers, is er nu wel érg veel aandacht voor bepaalde zaken, terwijl andere links blijven liggen. ‘Als één zaak, omdat de verdachte een BN’er is, dagenlang uit en te na wordt besproken in de talkshows, heeft dat misschien iets excessiefs.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant