Drie ING-klanten stapten naar het College voor de Rechten van de Mens, omdat de bank moslims zou discrimineren. ‘Ik wil dat ING beseft wat het mensen doet wanneer ze onevenredig vaak moeten aantonen dat ze geen kwaad in de zin hebben.’
Het begon allemaal met een op het oog onschuldige zin, ‘100 euro cash Abdelhamid’. Die vier woorden zouden Oosterhouter Jalal Et-Talabi (49) ‘slapeloze nachten’ bezorgen. Et-Talabi, in het dagelijks leven hr-directeur in de offshore-industrie en bestuurslid van de VVD Oosterhout, had zijn jongere broer Abdelhamid 100 euro voorgeschoten. Nadat Abdelhamid het geld had terugbetaald, maakte Jalal het over naar zijn eigen ING-rekening. Met de transactieomschrijving ‘100 euro cash Abdelhamid’.
Pas toen een week later een brief van ING op de deurmat plofte, daagde het Et-Talabi dat de 100 euro nog altijd niet op zijn rekening stond. ING bleek de transactie te hebben bevroren. Banken zijn namelijk verplicht om ‘ongebruikelijke’ transacties tegen het licht te houden. Dit doen ze in het kader van de Sanctiewet en de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft).
Over de auteur
Jonathan Witteman is economieredacteur voor de Volkskrant. Hij schrijft over de macro-economie en de bankensector.
Een van de schaduwkanten van de wetten is echter dat transacties van klanten genaamd Mohammed of Fatima veel vaker geblokkeerd worden dan die van Henk of Ingrid. Onderzoek van het ministerie van Financiën liet onlangs zien dat mensen met een niet-westerse migratieachtergrond zich meer dan drie keer zo vaak gediscrimineerd voelen door banken dan de gemiddelde Nederlander. Rabin Baldewsingh, Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme, zei hier zoveel klachten over te krijgen dat er, ‘als we niet oppassen, een nieuw toeslagenschandaal in de maak is’.
In het geval van Et-Talabi vroeg ING hem de woonplaats, geboortedatum en volledige naam van zijn broertje te verstrekken. Een gotspe, vond hij: louter een transactie blokkeren omwille van de islamitische huis-tuin-en-keukennaam van zijn broer? Hij weigerde gehoor te geven aan het in zijn ogen discriminerende verzoek. Prompt dreigde ING zijn rekening te sluiten.
‘Ik heb daar heel wat slechte nachten van gehad’, zegt Et-Talabi donderdag tijdens een zitting van het College voor de Rechten van de Mens. Et-Talabi had daar samen met twee andere gedupeerden een discriminatieklacht ingediend tegen ING. ‘Als je als klant niet tevreden bent over Albert Heijn, kun je nog naar Jumbo overstappen. Maar bij een bank, waar je al je vaste lasten hebt lopen, gaat dat niet zo makkelijk.’
Tijdens de zitting bleek waarom de naam Abdelhamid een belletje had doen rinkelen bij ING. De naam leek vagelijk op ‘Abou Abdel Hamid Al Kidali’, een van de zes aliassen van de Malinese jihadist Sidan Ag Hitta, alsook op ‘Abdel Hamid Mahmoud’, een van de bijnamen van Saddam Hoesseins voormalige presidentiële secretaris, Abid Hamid Mahmud Al-Tikriti. Die laatste is nota bene in 2012 geëxecuteerd.
‘Het is een beetje alsof je op zoek bent naar Willem Holleeder, en bij elke transactie waarin de naam Willem staat, vraagt: ‘Is dit Willem Holleeder?’’ Zo formuleerde Jelle Klaas, de advocaat van de drie gedupeerden, het onlangs in het radioprogramma Argos.
‘Ik wil dat ING beseft wat het mensen doet wanneer ze onevenredig vaak moeten aantonen dat ze geen kwaad in de zin hebben’, zei zijn cliënt Marijke Laurense (66) tijdens de zitting. In haar geval bevroor ING een transactie van nog geen 20 euro omwille van de islamitische naam van haar vriend. ‘In een rechtsstaat als de onze is dat de omgekeerde wereld.’
De vertegenwoordigers van ING toonden zich donderdag schuldbewust. ‘Dat u slapeloze nachten hebt gehad is natuurlijk verschrikkelijk, dat is nooit de bedoeling geweest van ING’, zei een van hen. In een officiële reactie zei de bank te ‘zijn geschrokken dat onze klanten zich door ING gediscrimineerd voelen.
Discriminatie van klanten wordt binnen ING niet geaccepteerd. Wij nemen deze signalen zeer serieus en we nemen maatregelen om dit in het vervolg te voorkomen.’ ‘Tegelijkertijd’, zegt ING, ‘zijn we wettelijk verplicht om transacties te screenen en (periodiek) klantonderzoek uit te voeren. Ons beleid en onze procedures hiervoor zijn gebaseerd op relevante wet- en regelgeving.’
In de ogen van advocaat Jelle Klaas is het echter te makkelijk om alleen naar de overheid te wijzen. ‘Dat ING moet controleren op witwassen en terrorismefinanciering staat niet ter discussie. Het gaat erom hoe banken dit doen. ING geniet daarin grote vrijheid, en kiest er zelf voor om de algoritmen en menskracht zo te gebruiken dat er een ongerechtvaardigd onderscheid naar afkomst wordt gemaakt.’
Et-Talabi zei de zaak te hebben aangekaart, ‘zodat de volgende generatie alsook mijn vier kinderen, die dezelfde naam dragen als ik, niet dezelfde onrechtvaardigheid hoeven mee te maken. Het is 2024, we leven in een multiculturele samenleving waarin de exotisch klinkende namen ons om de oren vliegen. In zo’n samenleving kun je het gewoon niet maken om op naam te selecteren. Dit moet nu echt stoppen.’
Het oordeel van het College volgt binnen zes weken.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant