Als je de media volgt, lijkt het alsof Nederland steeds onveiliger en gewelddadiger wordt. Dat blijkt echter niet zo te zijn, concluderen onderzoekers van Universiteit Leiden in de Dreigingsmonitor, die vandaag werd gepubliceerd.
Een geliquideerde crimineel, explosies in woonwijken en politici die thuis worden bedreigd. Geregeld komen berichten over geweld en bedreiging voorbij. Maar betekent dit dat Nederland afgelopen jaren onveiliger is geworden? Niet per se, blijkt uit de vandaag gepubliceerde Dreigingsmonitor bewaken en beveiligen van de Universiteit Leiden.
‘Er worden wel meer mensen bedreigd, vooral online, maar zelden worden die dreigementen uitgevoerd’, aldus Jelle van Buuren, een van de onderzoekers. ‘Daarnaast zien we een zorgelijke, nieuwe ontwikkeling: steeds vaker worden handgranaten aan voordeuren van woningen gehangen.’
Over de auteur
Elsbeth Stoker is regioverslaggever van de Volkskrant in Amsterdam en omstreken.
Maar al met al concludeert u: Nederland is niet veiliger, maar ook niet onveiliger geworden.
‘We zien een divers beeld, de dreiging verandert. Er zijn bijvoorbeeld minder liquidaties en aanslagen dan een paar jaar geleden, maar de dreiging vanuit de zware, ondermijnende misdaad is nog wel altijd aanwezig.
‘Mogelijk komt de daling van het aantal liquidaties doordat een groot deel van het zogenoemde Marengo-netwerk is opgerold. In die zaak zijn heftige moorden gepleegd, denk aan advocaat Derk Wiersum, de broer van de kroongetuige en zeer waarschijnlijk Peter R. de Vries. De vraag was toen, en is nu nog steeds: waren zulk soort aanslagen een uitzondering of is dit ‘het nieuwe normaal’? Het is te vroeg om die vraag te beantwoorden.
‘Maar deze moorden waren wel de aanleiding om het Stelsel Bewaken en Beveiligen te veranderen. Dit stelsel, dat verantwoordelijk is voor de beveiliging van mensen en gebouwen die doelwit van een aanslag kunnen worden, werkte voorheen vanuit de gedachte: wat is voorspelbaar? Nu wordt er meer gewerkt vanuit het idee: welke dreiging is voorstelbaar?
‘Heel veel is voorstelbaar, dat kost veel politiecapaciteit. Met deze monitor hopen we periodiek inzicht te geven in de langetermijnontwikkelingen die relevant zijn voor het Stelsel Bewaken en Beveiligen, zodat je een goede dreigingsanalyse kunt maken.’
Uit uw monitor blijkt dat met name het aantal onlinebedreigingen toeneemt. Hoewel ze zelden worden uitgevoerd, neemt het gevoel van onveiligheid toe. Wat is daartegen te doen?
‘Er zijn veel spraakmakende zaken geweest die de toon hebben gezet. Denk aan ‘Fakkelman Max’, die met een brandende fakkel naar het huis van Sigrid Kaag ging, een ernstige zaak die het symbool is geworden van bedreigde politici.
‘Maar doe je een stapje terug, dan zie je dat, ondanks het stijgende aantal bedreigingen, de kans klein is dat er iets gebeurt. Gezien de beperkte capaciteit bij de politie is het vaak dus niet verstandig, maar ook niet nodig om een politieauto voor de deur te zetten.
‘Dat betekent dat je tegen mensen zegt: je wordt bedreigd, maar wij als overheid doen niks. Dat moet je goed uitleggen. Niet alleen qua beveiliging, maar ook als het gaat om opsporing. Er is zo veel digitale drek, het is ondoenlijk om al die bedreigers op te sporen en te vervolgen. Die capaciteit is er niet.
‘Wat vervolgens rest, is de discussie: moeten de bedreigde mensen zelf weerbaarder worden? Dat is een lastig gesprek: waarom zou ik mijn weerbaarheid moeten verhogen als een ander mij bedreigt? Hierin is bijvoorbeeld een rol weggelegd voor werkgevers, die trainingen aanbieden of je duidelijk maken: je staat er niet alleen voor.’
Wat vindt u de zorgelijkste ontwikkeling?
‘Het fenomeen van de handgranaat aan de voordeur heeft niet alleen grote impact op de bewoners, maar doet ook iets met de sociale cohesie van de buurt. Het roept ook vragen op: nu is het vaak de burgemeester die een woning sluit. Maar je ziet bijvoorbeeld in de zaak van de Vlaardingse loodgieter dat de loodgieter eist dat hij terug naar huis mag, en beveiliging krijgt. Alleen: zoiets gebeurt zo vaak, daar valt niet tegenop te beveiligen.
‘En er is nog een zorgelijke ontwikkeling, misschien wel de zorgelijkste. We hadden gedacht dat na corona het aantal bedreigingen aan het adres van wetenschappers, politici, opiniemakers en journalisten zou afnemen. Maar het wantrouwen en de dreigementen zijn gebleven, inclusief harde, opruiende taal en geweldfantasieën. Als columnisten, journalisten, politici of wetenschappers zich hierdoor niet meer vrij durven uiten, holt dit uiteindelijk de rechtsstaat uit. Het is een ontwikkeling die niet te keren is met het wetboek van strafrecht in de hand, of het Stelsel Bewaken en Beveiligen. Dit is een veel bredere beweging, en wie moet die keren?’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant