Waar zijn de media in het buitenland vol van? Vandaag: correspondent Noël van Bemmel ziet dat volgens een omstreden wetsvoorstel Indonesische omroepen geen ‘lhtbi-gedrag’ of ‘negatieve levensstijlen’ meer mogen tonen.
De Indonesiërs zijn wel wat gewend wat betreft censuur. Op internet mogen ze van hun overheid geen porno kijken, de televisie schotelt ze romcoms voor zonder bedscènes en oorlogsfilms zonder bruut geweld. Horrorfilms, een favoriet genre, schakelen af en toe over op zwart-wit zodat er geen rood bloed vloeit. Afgelopen week dreigde de Indonesische overheid nog mediaplatform X te blokkeren, omdat die weigert ‘vulgaire content’ te censureren. Kortom, zonder VPN-verbinding mis je veel in Indonesië.
Desondanks gaat een nieuwe omroepwet, die door een parlementaire commissie wordt voorbereid, nog een stap verder. Als het aan de opstellers ligt, wordt voortaan ook ‘exclusieve onderzoeksjournalistiek’ online en op televisie beperkt, zo blijkt uit de ontwerpwet die 96 nieuwe artikelen telt.
De commissie zegt onder meer input te hebben ontvangen van opsporingsdiensten, die stellen dat hun onderzoek soms wordt verstoord door onthullingen. Viceparlementsvoorzitter Sufmi Dasco Ahmad verzekert in The Jakarta Post dat het niet de bedoeling is onderzoeksjournalistiek in Indonesië te verbieden, maar slechts te reguleren. ‘Soms klopt de inhoud op basis van eigen onderzoek, maar soms is het maar half waar.’
De huidige omroepwet uit 2002 is aan vervanging toe, daarover is iedereen het eens. Maar de voorgestelde aanpassingen zijn volgens velen juist een stap terug. Zo is er volgens de commissie geen plaats meer voor ‘lhbti-gedrag’, mystiek of ‘negatieve levensstijlen’ die door kijkers zouden kunnen worden overgenomen. Wat daarmee precies wordt bedoeld, daarover blijven de wetgevers vaag. Ook zal de Indonesische omroepraad voortaan besluiten over journalistieke geschillen, een terrein dat nu nog buiten zijn mandaat valt. Een nieuwe sociale mediaraad moet online-nepnieuws en haatzaaierij gaan bestrijden.
Over de auteur
Noël van Bemmel is correspondent Zuidoost-Azië voor de Volkskrant. Hij woont op Bali.
De wijzigingen vallen samen met een nieuw wetboek van strafrecht dat volgend jaar van kracht wordt. Op de verspreiding van nepnieuws dat maatschappelijke onrust kan veroorzaken, staat voortaan zes jaar gevangenisstraf. Wie incompleet, overdreven of onzeker nieuws publiceert dat onrust kan veroorzaken (terwijl hij of zij redelijkerwijs had kunnen weten hoe het echt zit), kan twee jaar de cel in.
De plannen leveren geschrokken reacties op onder journalisten, academici en activisten. De vereniging van onderzoeksjournalisten vermoedt dat de overheid kritische stemmen tot zwijgen wil brengen. Diverse schandalen, stelt de vereniging, kwamen afgelopen jaren pas aan het licht toen journalisten gingen spitten. Zoals de corrupte politiegeneraal die zijn bodyguard doodschoot en met veel hulp bewijsmateriaal vervalste; of de ambtenaren die hun rijkdom etaleerden op sociale media, maar de herkomst van dat geld desgevraagd niet konden verantwoorden. Het Openbaar Ministerie komt pas in actie, schamperen critici, als een filmpje viraal gaat. Dat dezelfde overheid zich met onderzoeksjournalistiek wil bemoeien, baart deskundigen zorgen.
De onafhankelijke persraad, wettelijk ingesteld om de persvrijheid in Indonesië te beschermen, vreest dat de nieuwe omroepraad zijn werk zal ondermijnen. Het hoofd van de juridische afdeling stelde tegen persbureau Reuters dat de voorgestelde omroepwet zelfs direct in strijd is met de perswet uit 1999. ‘Daarin staat dat censuur en journalistieke verboden niet zijn toegestaan in Indonesië.’ Diverse parlementariërs haastten zich afgelopen weken te verklaren dat de nieuwe omroepwet nog maar een ontwerp is. Aanpassingen blijven mogelijk.
Nu al bungelt Indonesië laag op de mondiale ranglijst van persvrijheid van de Franse organisatie Reporters without Borders. Het zakte dit jaar drie plaatsen, en werd 111de op een lijst van 180 landen. De organisatie erkent dat Indonesië op journalistiek gebied veel heeft bereikt sinds dictator Soeharto in 1998 werd afgezet. Het land telt serieuze, kritische kranten als Kompas, Metro en The Jakarta Post. Maar Reporters without Borders signaleert ook gebrekkige kwaliteit bij online journalistiek, dalende reclame-inkomsten en steeds strengere, tot zelfcensuur leidende wetten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant