Op de G7-top die donderdag in Italië begint, willen de rijke democratieën de gaten in het internationale sanctiebeleid tegen Rusland dichten. De Amerikanen hebben hardere maatregelen paraat tegen zowel Rusland als China. Krijgt Washington de Europese leiders mee? Zes vragen.
De Amerikanen nemen het voortouw binnen de G7, een informele praatclub die verder bestaat uit Canada, Duitsland, Frankrijk, Italië, Japan, het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie (die niet meetelt als lid). Kortom, de grote bondgenoten van Oekraïne.
Doel is om de financiële hulp aan Oekraïne voor de lange termijn veilig te stellen, met het oog op mogelijke politieke aardverschuivingen bij verkiezingen in landen die Oekraïne steunen. De regeringsleiders van Frankrijk en Duitsland, die als Europese zwaargewichten binnen de G7 gelden, zijn als verliezers uit de Europese verkiezingen gekomen.
Over de auteur
Marije Vlaskamp is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over de positie van China in de wereld. Ook volgt ze de ontwikkelingen elders in Azië. Ze was 18 jaar correspondent in Beijing.
Wat is het probleem met de huidige sancties tegen Rusland?
Verbaasden democratische landen direct na de inval in Oekraïne in februari 2022 met verstrekkende sancties tegen Rusland, na ruim twee jaar is Moskou nog niet op de knieën. Landen in het mondiale zuiden zijn spil geworden in een internationaal spel om de sancties te omzeilen. Dual-usegoederen voor zowel civiel als militair gebruik komen nog steeds in Rusland terecht. Via allerlei sluipwegen lukt het Moskou ook om olie te verkopen. Zo houdt Rusland zijn oorlogsmachine aan de gang, ondanks handelsverboden, het bevriezen van Russische banktegoeden en het afsnijden van Rusland van het internationale betalingssysteem Swift.
Welke rol spelen de bevroren Russische banktegoeden?
Een bedrag van in totaal bijna 300 miljard dollar (275 miljard euro) staat vast op rekeningen van voornamelijk in Europa gevestigde banken. Washington wil dat dit geld wordt gebruikt voor financiële steun aan Oekraïne, maar dat vinden Europese landen riskant. Ze vrezen bijvoorbeeld juridische procedures, of Russische represailles. Ook kan zo’n ongekende stap het imago van de betrokken Europese regeringen en banken schaden. Nu al vreest het mondiale zuiden dat dit soort heftige sancties in de toekomst ook zomaar kunnen worden ingezet tegen andere landen die de G7 ontrieven.
Het Amerikaanse plan is dan ook afgezwakt tot de 3 miljard euro rente per jaar die de bevroren Russische tegoeden opleveren. Als Oekraïne daarmee leningen van zijn westerse vrienden kan terugbetalen, zijn wellicht meer landen bereid Kyiv te helpen.
De Amerikanen zoeken tevens steun voor uitbreiding van hun secundaire strafmaatregelen. De Amerikaanse lijst met Russische bedrijven en instellingen onder sanctie wordt fors langer. Zo wil Washington kleinere Chinese banken treffen wegens hun behulpzaamheid bij handel met Rusland. Deze banken hebben juridisch en economisch geen raakvlakken met de VS, waardoor ze voor de Amerikanen lastig aan te pakken zijn.
Wat vinden de Europese G7-partners van de Amerikaanse plannen?
De EU heeft al een eigen regeling om Russische tegoeden op een legale manier in het voordeel van Oekraïne af te romen, dus Europese leiders doen waarschijnlijk niet mee aan een nieuw Amerikaans plan.
Europese landen zijn ook niet bereid zo hard tegen China op te treden als de Amerikaanse president Joe Biden wil. Biden wil samen met de G7 een vuist tegen het Chinese industriebeleid maken. De EU heeft echter net grote onderlinge verdeeldheid overwonnen om de importheffingen op Chinese elektrische auto’s te verhogen. Europese regeringen willen eerst zien hoe Beijing op deze maatregel tegen de industriële overcapaciteit reageert, voordat ze Beijing verder op de kast jagen door zich aan te sluiten bij Bidens plannen.
Welke rol speelt de onzekerheid rondom allerlei verkiezingen in de G7-landen?
De meeste G7-staatshoofden in Bari weten niet of ze eind dit jaar nog aan de macht zijn om de afspraken waar te maken. De vooruitzichten op herverkiezing van Biden zijn minder somber dan die van zijn Britse evenknie Rishi Sunak.
De Franse president Emmanuel Macron en de Duitse bondskanselier Olaf Scholz zijn gehavend door hun verlies bij de Europese verkiezingen. De Japanse premier Fumio Kishida durft geen tussentijdse verkiezingen uit te schrijven, zo zwak staat hij er in eigen land voor. Ook de Canadese premier Justin Trudeau heeft betere tijden gekend.
Wie zijn er nog meer te gast?
Met deze wankelende wereldleiders probeert de Italiaanse premier Giorgia Meloni haar eerste mondiale top tot een succes te maken. Daarom heeft ze ook een recordaantal aanvullende gesprekspartners naar Bari gehaald, van paus Franciscus als spreker over ethiek en kunstmatige intelligentie tot Mauritius als voorzitter van de Afrikaanse Unie, samen met andere landen uit het mondiale zuiden. Die zijn interessant voor Meloni’s immigratiebeleid, omdat ze ontwikkelingshulp aan landen waar veel migranten vandaan komen nieuw leven wil inblazen.
Pakweg twintig jaar geleden was de aanwezigheid van het mondiale zuiden als serieuze gesprekspartner van rijke industrielanden baanbrekend geweest. Inmiddels heeft deze overwegend westerse praatclub echter aan internationale invloed ingeboet, mede door de concurrentie van Chinese en Russische alternatieven.
India, Mauritius, Turkije, Brazilië en de Verenigde Arabische Emiraten: in dezelfde week dat deze landen in Bari welkom zijn, gingen deze vijf eerst naar Rusland. Daar vergaderden hun buitenlandministers mee met het door Beijing en Moskou gedomineerde Brics-verband. Ook daar stonden geldstromen centraal, maar dan in een gesprek over intensievere economische samenwerking met Rusland en het doorbreken van de dominantie van de Amerikaanse dollar in de wereldhandel.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant