Verslaggever Tom Vennink is in Charkiv, de tweede stad van Oekraïne. De stad ligt al maanden hevig onder vuur. Meermaals per dag klinkt het luchtalarm en het openbare leven heeft zich voor een groot gedeelte ondergronds verplaatst.
Dag Tom. Je zit op een vakantiepark buiten de stad. Waarom?
‘Het leek me verstandiger om buiten de stad te overnachten, vanwege het grote aantal aanvallen op Charkiv de laatste tijd. Daarbij zijn ook hotels geraakt. Het is surrealistisch om hier in een vakantiepark te zitten, terwijl de stad wordt aangevallen. Samen met fotograaf Daniel Rosenthal ben ik overdag in Charkiv om mensen te spreken.’
Wat zie je als je de stad binnenrijdt?
‘Het eerste dat je ziet is een grote begraafplaats. Er wapperen ontelbaar veel Oekraïense vlaggen, elk graf met een vlag is van een omgekomen militair uit Charkiv. Het is een indrukwekkend gezicht, je ziet in één oogopslag hoe zwaar de verliezen zijn geweest. En dat zijn dan alleen nog maar de militaire doden, en alleen uit deze stad. Toen ik over de begraafplaats rondliep zag ik hoeveel nieuwe graven er waren, iedere dag komt er wel een bij.
Over de auteur
Dana Holscher is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
‘In het centrum van Charkiv zie je vooral veel beschadigde huizen. De stad ligt niet in puin, maar is erg beschadigd. Ramen zijn dichtgetimmerd met houten platen. Daarop hebben mensen teksten en gedichten geschreven van schrijvers die zijn omgekomen aan het front. Andere ramen zijn bedekt met een soort folie, dat ervoor zorgt dat ze niet uit elkaar spatten bij een ontploffing en zo ernstige verwondingen veroorzaken bij omstanders.
‘Op straat zie ik mensen rondlopen met een tourniquet aan hun broekriem. Dat drukverband is ontzettend belangrijk in deze oorlog. Je kunt er een arm of een been mee redden als het geraakt is. Normaal gesproken zie je tourniquets alleen aan het front, maar in Charkiv lopen mensen er ook in de stad mee rond.’
Hoe zijn de mensen in Charkiv eronder?
‘De laatste maanden zijn heel zwaar geweest. Het luchtalarm gaat continu af. Gisteren was er een raketaanval in het noorden van de stad. Ik ben er gaan kijken; een woonwijk was geraakt. Een 75-jarige man kon levend onder het puin vandaan gehaald worden, maar overleed daarna alsnog.
‘Toch proberen mensen door te gaan met hun leven, anders is het hier niet vol te houden. De afgelopen week is het iets beter geworden. Dat komt doordat het Oekraïense leger sinds kort toestemming heeft van het Westen om hun wapens te gebruiken om doelen te beschieten in de grensstreek ten noorden van Charkiv. Dat heeft gewerkt: Russische raketinstallaties zijn geraakt en er zijn minder aanvallen op de stad.
‘Om te zeggen dat het de Oekraïners hoopvol stemt: nee, dat niet. Er is eerder verbolgenheid over het feit dat het zo lang heeft geduurd. Ik was op bezoek bij een bekende Oekraïense kunstenaar, Pavlo Makov, hij verwoordde het mooi: ‘Toen de Notre Dame in brand vloog, brandde er een deel van mij. Europeanen voelen dat niet over Oekraïne. Ze hebben niet door dat ze een deel van Europa verliezen.’
Veel aanvallen vinden plaats op openbare plekken, zoals op een bouwmarkt enkele weken geleden, waarbij tientallen mensen omkwamen. Kan het publieke leven nog doorgang vinden?
‘Het openbare leven heeft zich voor een deel ondergronds verplaatst. Scholen zijn boven de grond gesloten, maar er wordt lesgegeven in metrostations. Dat geldt ook voor culturele evenementen. Boven de grond mogen er maar vijftig mensen bij elkaar komen, onder de grond is het veiliger. In schuilkelders repeteren orkesten en worden concerten gehouden. De stad leeft zeker, tussen de bombardementen in.
‘Tegelijkertijd is de stad leger dan voor de oorlog. Een deel van de bevolking is gevlucht, anderen gaan naar het front. Bovendien is er nauwelijks elektriciteit in de stad. Door het gebrek aan luchtafweer kon Rusland de laatste tijd verschillende elektriciteitscentrales onherstelbaar verwoesten. Een groot deel van de dag brengen mensen hier zonder stroom door. Overal in de straten staan ronkende dieselgeneratoren. En men maakt zich zorgen over de winter, die nog ver weg is. Nu is het hier dertig graden, maar straks wordt het -10, -20. Men voorziet grote problemen.’
Je hebt Charkiv al eerder bezocht. Merk je veel verschillen in de stad, vergeleken met eerdere keren?
‘Elke keer dat ik hier ben, is de stad een beetje meer afgebrokkeld. Ik zie dat gebouwen die eerst nog overeind stonden, nu in puin liggen. De grootste boekdrukkerij van Oekraïne, waar ook veel Europese boeken werden gedrukt, is onlangs gebombardeerd en verwoest – weer een belangrijke plek in Charkiv minder. De mensen die ik daar sprak, zijn vastberaden om alles weer op te bouwen. Maar de verwoesting zet voort.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant