Drie dagen nadat Emmanuel Macron Frankrijk in verbijstering achterliet door verkiezingen uit te schrijven, zet de president zijn strategie uiteen: tussen de extremen biedt hij het enige geloofwaardige alternatief. Juist die ‘extremen’ kregen zondag de helft van de Franse stemmen.
Het is Macron ten voeten uit, woensdagmiddag in het Pavillon Cambon Capucines in Parijs. Twee uur lang staat hij daar de pers te woord om zijn riskante gok uit te leggen en de strategie voor de aankomende verkiezingen uit de doeken te doen. Zelfverzekerd, overtuigd van zijn eigen verhaal en niet zelden met een zelfvoldane grijns op zijn gezicht na weer een stevig antwoord. Hier is de president in zijn element.
Met één hand in de broekzak trekt Macron zijn bekende strategie weer uit de oude doos. Die is simpel samen te vatten als: tegenover de chaos van extremen vinden kiezers het enige geloofwaardige verhaal voor Frankrijk bij hem. Dat in mum van tijd zowel op links als op rechts allianties zijn aangekondigd voor de parlementsverkiezingen, lijkt de president daarbij allerminst te verontrusten.
Over de auteur
Eline Huisman is correspondent Frankrijk voor de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Sterker nog, ze onderstrepen slechts zijn gelijk. Neem de linkse samenwerking, die maandagavond werd beloofd. Afgaande op het huidige aantal zetels in de Assemblée nationale, de Franse Tweede Kamer, is het radicaal-linkse La France Insoumise (LFI) binnen die alliantie de grootste fractie. Al aan het begin van zijn betoog richt Macron zijn pijlen op die partij.
De parlementariërs van LFI – die regelmatig schreeuwend van leer trekken met allerhande provocaties – zorgen volgens de president bijna voortdurend voor chaos in de Assemblée. En kijk naar de campagne voor de Europese verkiezingen, waarin ze zich schuldig maakten aan ‘antisemitisme, communautarisme en antiparlementarisme’. Wat hebben linkse kiezers te hopen van een coalitie waar zo’n partij deel van uitmaakt?
Op rechts is er al evenmin een waardig alternatief, schampert de president. Daar maakte Éric Ciotti, leider van het conservatief-rechtse Les Républicains (LR), dinsdag bekend te willen samenwerken met het radicaal-rechtse Rassemblement National (RN). Het plan is dat beide partijen elkaars kandidaten te steunen voor de parlementsverkiezingen.
Inhoudelijk een volstrekt onlogische combinatie, wat Macron betreft. Neem alleen al de zwaarbevochten verhoging van de pensioenleeftijd: terwijl RN fel tegenstander was, wilde LR liefst nog een stap verdergaan. Bovendien: samenwerking betekent een breuk met de traditie van een ‘cordon sanitaire’ tegen RN, waar LR altijd deel van heeft uitgemaakt.
Een ‘pact met de duivel’, fileert Macron, waarmee Ciotti ‘in een paar uur tijd de erfenis van generaal De Gaulle, Jacques Chirac en Nicolas Sarkozy de rug toe keert’. Dat blijkt de partij zelf met hem eens; woensdagmiddag werd Ciotti afgezet als partijleider.
Zo lijkt de slotsom eenvoudig: tussen de extremen op links en rechts rest slechts de redelijkheid van Macron. De vraag is of de president zich niet misrekent. Sinds hij zondagavond volkomen onverwacht nieuwe verkiezingen aankondigde, brandt één vraag op ieders lippen: neemt hij geen gigantische gok, met het risico dat Rassemblement National straks de sleutels in handen krijgt van Matignon, de ambtswoning van de premier?
Drie dagen nadat Macron het land in verbijstering achterliet, wuift hij dat ‘fatalisme’ van de hand. Dit is een blijk van vertrouwen, herhaalt hij de boodschap van zondag. Vertrouwen in de intelligentie van de Fransen die demagogie van redelijke plannen weten te onderscheiden en weten wat het beste is voor de toekomst van hun land.
Het punt is: afgelopen zondag was het Franse antwoord op die vraag nog overtuigend ‘Rassemblement National’. De Europese verkiezingen zijn weliswaar iets anders dan de landelijke parlementsverkiezingen. Maar de veronderstelling dat een meerderheid van de Fransen er alles aan zal doen om de radicaal-rechtse partij (die in Frankrijk als extreem-rechts geldt) buiten de macht te houden, valt te betwijfelen. Zelfs een absolute meerderheid voor Rassemblement National wordt door analisten voor mogelijk gehouden.
De normaliseringsmissie van Marine Le Pen heeft de afgelopen jaren zijn vruchten afgeworpen, met een aanhoudende opmars van de partij in zowel de peilingen als het aantal zetels in het Franse en Europese parlement. Dat politici uit de gelederen van Les Républicains bovendien niet meer voor samenwerking terugdeinzen, is een teken aan de wand.
Behalve de door Ciotti aangekondigde alliantie heeft de partij ook meerdere figuren uit de gelederen van Les Républicains aan zich weten te binden. Denk aan Thierry Mariani, voormalig minister onder Sarkozy, die intussen al jaren voor Rassemblement National in het Europees Parlement zit. Ook de kersvers gekozen nummer twee in Brussel, Malika Sorel-Sutter, komt uit de achterban van Les Républicains.
Als RN inderdaad een volgende verkiezingszege binnensleept, krijgt Frankrijk dan partijleider Jordan Bardella als premier? Zal nota bene een extreem-rechtse regeringsleider straks de hele wereld namens Frankrijk verwelkomen bij de Olympische Spelen in Parijs, die krap drie weken na de verkiezingen beginnen?
Macron weigert op dat scenario vooruit te lopen, de aanhoudende vragen van journalisten bij de persconferentie ten spijt. ‘Ik wil extreem-rechts niet de sleutels tot de macht geven in 2027 (bij de volgende presidentsverkiezingen, red.).’ Maar het gebrek aan een absolute meerderheid in het parlement, met daarbovenop de uitslagen van afgelopen zondag, maakt de beweegruimte voor de regering te beperkt. ‘Teruggaan naar het volk zou nooit onbegrijpelijk moeten zijn’, verdedigt hij de nieuwe verkiezingen. ‘Dat is een democratisch principe.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant