De VS hebben er ‘absoluut vertrouwen’ in dat de Navo-bondgenoten het ‘de komende weken’ eens worden over de opvolger van secretaris-generaal Jens Stoltenberg. Dat zei Julianne Smith, de Amerikaanse ambassadeur bij de Navo, woensdag tegen journalisten.
De uitspraak van Smith volgde op een bezoek van Stoltenberg aan Hongarije, waar de Navo-chef afspraken aankondigde die hij met premier Viktor Orbán heeft gemaakt over de hulp aan Oekraïne. Hongarije hoeft daaraan geen bijdrage te leveren, maar zal Navo-besluiten over die hulp ook niet blokkeren.
Orbán stelde deze voorwaarde onlangs, wetende dat de Navo-bondgenoten tijdens de top van Washington volgende maand nieuwe afspraken willen maken over de rol van de alliantie in het coördineren van militaire hulp en trainingen aan Oekraïne. Hongarije is tegen zulke hulp; premier Orbán onderhoudt uitstekende relaties met de Russische president Poetin.
Over de auteur
Arnout Brouwers schrijft voor de Volkskrant over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
‘Hongarije zal niet deelnemen aan zulke hulp en ik accepteer dat’, zei Stoltenberg in Boedapest. Hij zei dat afspraken gemaakt zijn over het ‘niet deelnemen van Hongarije aan die steunverlening’, en dat er Hongaars personeel noch geld voor dat doel gebruikt of ingezet zal worden. ‘Tegelijkertijd heeft de premier me verzekerd dat Hongarije deze inspanningen niet zal blokkeren – waardoor het mogelijk wordt voor andere bondgenoten om verder te gaan – en dat Hongarije volledig blijft voldoen aan zijn Navo-verplichtingen.’
Hongarije kón al niet gedwongen worden deel te nemen aan die Navo-steunverlening aan Oekraïne, maar Orbán wilde dit graag publiekelijk bevestigd zien. Volgens hem is zulke hulp niet in lijn met ‘onze rationele inschatting van de situatie’.
Orbáns uitspraken maken de weg vrij voor Stoltenbergs voorstel om bij de Navo-top in juli af te spreken dat de Navo formeel de coördinatie van de Verenigde Staten overneemt van de zogeheten Rammstein Groep, waarin meer dan vijftig landen hun militaire steun aan Oekraïne coördineren.
De afspraken ruimen ook een van de laatste obstakels op voor de benoeming van Mark Rutte tot secretaris-generaal van de Navo. Formeel liggen nog altijd drie landen dwars: Roemenië, dat dit jaar plotseling een eigen kandidaat naar voren schoof in de persoon van president Klaus Iohannis, Slowakije en Hongarije.
Maar de Amerikanen later er dus geen misverstand over bestaan dat ook de laatste blokkades de komende weken opgeruimd moeten (en zullen) worden. Ambassadeur Smith was er woensdag duidelijk over dat ze er het volste vertrouwen in heeft dat die consensus over de opvolger van Jens Stoltenberg er komt vóór de Navo-top in Washington, die op 9 juli begint. Ze voegde eraan toe dat ‘we steeds meer momentum zien in deze kwestie’.
Als Iohannis zijn kandidatuur intrekt, zal Slowakije weinig anders kunnen dan ook Rutte steunen en komt het aan op de beruchte dwarsligger Orbán. Net zoals de Turkse president Erdogan heeft Orbán het ‘transactionalisme’ in bondgenootschappen tot een kunst verheven, waarbij er bij elk besluit dat om consensus vraagt zoveel mogelijk nationaal gewin (materieel of publicitair) uitgeperst wordt alvorens in te stemmen.
Het laatste vuiltje dat misschien nog moet worden opgeruimd – als Orbán er het bijltje niet bij neergooit – heeft te maken met Ruttes eerdere uitspraken over Orbán en vooral zijn harde veroordeling van een Hongaarse wet die volgens de Nederlandse demissionair premier indruist tegen lhbti-rechten. Rutte noemde Orbán toen ‘schaamteloos’ en vroeg zich openlijk af wat Hongarije nog in de EU te zoeken had als het deze weg zou vervolgen.
Orbán zou voor deze uitspraken excuses willen hebben. Schriftelijk zal hij deze nooit van Rutte ontvangen, zeggen insiders. Wat misschien wel een optie kan zijn is een persoonlijk gesprek tussen de twee, wellicht in Boedapest, om de lucht te klaren.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant