De Conservatieve Partij heeft het erbij laten zitten, zeggen velen in Clacton-on-Sea, de thuisbasis van ‘Nige’ Farage. Zijn populariteit daar – en elders in Groot-Brittannië – kan de Conservatieven straks bij de verkiezingen zomaar onderuithalen.
Vrijwel alle tafels zijn bezet in de stamkroeg van Nigel Farage in Clacton-on-Sea. In een hoek van Moon & Starfish zitten Albert Cook en Alec Baitson rond lunchtijd reeds stevig aan de ale. ‘Nige is een Engelse heer’, zegt eerstgenoemde, een gepensioneerde raamzetter met een Londens accent. Zijn vriend, gepensioneerd bouwopzichter, knikt instemmend. ‘Hij is een van ons. Wat wij hier binnen bespreken, durft Nige in het openbaar te zeggen. Hij geeft ons een stem.’ Een tafel verderop schudt een meeluisterende man zijn hoofd. ‘Farage is een ruggengraatloos varken.’ Alec en Albert horen het niet.
Een dag eerder had de 60-jarige politicus voor de deur van genoemde kroeg, bij de pier, zijn eerste toespraak gehouden; hij hoopt deze badplaats aan de Noordzee na de verkiezingen op 4 juli te vertegenwoordigen in het Britse Lagerhuis. Ten overstaan van honderden Clactonians, en de massaal uitgerukte pers in het uitvak, had de leider van Reform UK gezegd dat de Conservatieve Partij de grenzen ‘open heeft gezet voor massa-immigratie’. Hij verleidde zijn gehoor met de stelling dat Clacton de ‘meest patriottische plaats’ van Engeland is en beloofde een ‘verdomde ergernis’ te zullen zijn in ’s lands volksvertegenwoordiging.
Over de auteur
Patrick van IJzendoorn is correspondent Groot-Brittannië en Ierland voor de Volkskrant. Hij woont sinds 2003 in Londen en schreef er meerdere boeken, waaronder over de Brexit.
Een ‘ergernis’ is de populist al een jaar of veertig voor de Conservatieve Partij, waarvan hij lid was in de dagen van zijn heldin Margaret Thatcher. Met de mede door hem in 1993 opgerichte UK Independence Party (UKIP) bewoog hij de Conservatieven ertoe een referendum over het Europese lidmaatschap te houden. En met de Brexit Party – opgericht in 2018, omdat UKIP hem veel te rechts was geworden – droeg hij ertoe bij dat het een zo hard mogelijke Brexit werd. Als erevoorzitter van Reform UK, de opvolger van de Brexit Party, ging hij 2020 met politiek pensioen.
Maar nu Brexit op immigratiegebied een teleurstelling blijkt, maakt hij een comeback. In een Londense kroeg besloot hij vorige week zondag het leiderschap van de partij over te nemen. Hij schoof partijleider Richard Tice opzij, alsmede de plaatselijke kandidaat voor Clacton, Tony Mack.
Door dit besluit ziet premier Rishi Sunak zijn laatste kans om de door hem eind mei uitgeschreven verkiezingen te winnen vervliegen. Binnen enkele dagen stond Reform UK slechts twee procentpunten achter op de Conservatieven. De kans bestaat dat Reform UK de tweede partij van het land wordt, achter de Labour Partij.
Reeds aan het begin van dit jaar had Farage, die door de jaren heen maar liefst zeven keer heeft geprobeerd om een zetel in het Lagerhuis te winnen, enkele ‘spionnen’ naar Clacton gestuurd om de stemming te peilen. De Conservatieve afgevaardigde, de oud-acteur Giles Watling, heeft daar nu een meerderheid, maar Farage is in staat die teniet te doen. ‘Giles is een prima kerel’, zegt kroegbezoeker Baitson, die zijn pensioen aanvult met schoonmaakwerk in het weekeinde, ‘maar voor mij heeft de Conservatieve Partij het verbruid. De partij heeft mensen uit de arbeidersklasse amper iets te bieden, zeker nadat Boris Johnson weg is.’
Clacton is al jaren een nationalistische, en nostalgische, veste. Bij het Brexit-referendum stemden zeven van de tien Clactonians vóór het verlaten van de Europese Unie – waarmee het een tweede plek kreeg op de eurosceptische ranglijst van kiesdistricten. Het is geen vervallen badplaats zoals Blackpool of Skegness in het noorden van het land. De Victoriaanse huizen zien er toonbaar uit, de plantsoenen aan de boulevard verdienen een vermelding in de jaarlijkse ‘Groot-Brittannië Bloeit’-dorpsgroencompetitie en de Venetiaanse Poort leidt naar een piekfijn zandstrand.
De overwegend witte bevolking bestaat voor een groot deel uit Londense pensionado’s. Dat niet iedereen zit te wachten op ‘Circus-Farage’ bleek bij de openingsdag van zijn campagne toen een jonge vrouw Farage bij het verlaten van zijn stamkroeg overgoot met een milkshake. Niet minder kritisch, maar diplomatieker is Carol (liever geen achternaam), een gepensioneerde onderwijzers en mijnwerkersdochter die met haar dagelijkse strandwandeling bezig is. ‘Toen ik hoorde dat Farage naar de pier kwam, ben ik maar thuisgebleven. Ik mis de gemoedelijke politiek van vroeger, toen er nog geen populisten waren. Maar ik mis ook politici die daadwerkelijk opkomen voor de arbeiders en voor de armere.’ Op een terras iets verderop noemt een deftige dame de Farage-manie ‘slightly terrifying’.
Rijdend op zijn scootmobiel zegt Alex Levitt zich niet druk te maken over politieke vraagstukken. ‘Ik ben hier voor mijn rust gekomen’, zegt deze pensionaris uit Liverpool, ‘als ik stem is dat Labour, maar dat is in deze contreien vergeefse moeite.’ Gesprekken over politiek zijn hier moeizaam en lopen vaak uit op sociaal-wenselijke antwoorden als ‘Ze liegen allemaal’ en ‘Het kan me geen barst schelen’. Londen is een anderhalf uur met de trein, maar lijkt voor het gevoel een stuk verder weg te liggen.
Tot het beoogde kiesdistrict van Farage liggen ook de welvarende plaatsen Holland-on-Sea en Great-Holland. In het laatstgenoemde dorp is de vijfhonderd jaar oude Ship Inn het hart van het sociale leven. Aan de bar vertelt de 42-jarige gemeentesecretaris Dan Land, die voor de Conservatieven in de parochie-, de gemeente- en de provincieraad zit, dat de populariteit van Farage past in een bredere trend. ‘Het gat tussen de top van de Conservatieve Partij en de achterban is gegroeid. In Westminster lijkt geen idee te bestaan wat er in de graafschappen leeft. We zien op plaatselijk niveau dat er steeds meer onafhankelijke kandidaten worden gekozen.’
‘Het zal me benieuwen of hij Donald Trump weet te verleiden tot een bezoek aan Clacton’, zegt Land met een lach. Barman Simon, een van de vrijwilligers die deze ‘community pub’ beheert, staat niet te juichen over dat vooruitzicht. ‘Ik heb zo het vermoeden dat hij uit is op eigen glorie.’ Er is sinds de kandidatuur van Farage veel gespeculeerd over zijn doel. En over het mogelijke resultaat: de rivaliteit op rechts kan ertoe leiden dat Labour, als lachende derde, een monsterzege gaat behalen.
Een theorie luidt dat Farage de Conservatieven wil decimeren om de partij vervolgens over te nemen, ongeveer zoals Trump heeft gedaan met de Republikeinen. Enkele vooraanstaande brexiteers als Suella Braverman en Jacob Rees-Mogg, die op een zijspoor zijn gezet door premier Rishi Sunak, hebben al gezegd dat de partij toenadering moet zoeken tot Farage. Volgens de politicoloog Matthew Goodwin, deskundige van rechts-Engeland, zal Farage de Tories dwingen tot verandering. ‘De Conservatieven zitten op een doodlopende weg, worden met uitsterven bedreigd. Ze moeten kiezen voor een echt Conservatief beleid.’
Tot het kiesdistrict behoort ook Jaywick, de armste plaats van Engeland, die door een golfbaan wordt gescheiden van Clacton. Bij een veredelde strandwoning met de naam Fawlty Towers staan Basil en Suzy Shimmel, voormalige hoteleigenaren, spulletjes aan voorbijgangers te verkopen, van ventilatoren tot zelfgemaakte honing. ‘Ik weet dat de meeste politici porky-pies (leugentjes) vertellen om aan de macht te komen’, zegt Suzy, een buurtactiviste, ‘maar misschien worden we dankzij Farage op de kaart gezet en krijgen we investeringen. De huidige afgevaardigde doet niets, dus slechter kan het niet worden.’
Geselecteerd door de redactie
Meer wind in de zeilen voor Le Pen? Franse conservatief-rechtse alliantie in de maak
Belgische verkiezingen: een aardverschuiving in Wallonië en een verliezende winnaar in Vlaanderen
Source: Volkskrant