Over de hele linie is er sprake van verrechtsing in Europa, maar de uitkomst van de Europese verkiezingen in Scandinavië vormde een opvallende uitzondering. Dat laat zien dat sommige (linkse) thema’s altijd zullen terugkeren.
De Europese verkiezingen zijn eigenlijk geen Europese verkiezingen, maar een optelsom van 27 nationale verkiezingen. Elke lidstaat heeft zijn eigen lijsten, zijn eigen kwesties, zijn eigen tradities. Daarom is de uitslag een mozaïek: centrum-rechts won in Duitsland en Spanje, radicaal-rechts in Frankrijk, Italië en Oostenrijk, links in Nederland en Scandinavië.
Toch is er over de hele linie sprake van verrechtsing in Europa. Scandinavië vormde een opvallende uitzondering: hier wonnen groene en linkse partijen, terwijl radicaal-rechts het juist slecht deed. De linkse noordenwind werd aangejaagd door een lage opkomst. Paradoxaal genoeg werkt desinteresse in de Europese Unie in het voordeel van pro-Europese partijen. Net als in Nederland wist Scandinavisch links zijn aanhangers te mobiliseren, terwijl radicaal-rechtse kiezers juist thuisbleven.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Regionale omstandigheden speelden ook een rol. In Finland zitten de radicaal-rechtse Finnen in de regering, terwijl de Zweden Democraten een centrum-rechtse regering gedogen. Hierop zijn zij afgerekend door de kiezers. Toch kan hieruit niet zomaar worden afgeleid dat populisten door de mand vallen als ze gaan regeren. In Italië boekte premier Giorgia Meloni juist een grote overwinning.
Een andere belangrijke regionale factor is de nabijheid van Rusland. Finland en Zweden hebben een lange traditie van neutraliteit overboord gezet en aansluiting gezocht bij de Navo. Ook een sterke EU zien zij als een vorm van bescherming tegen Russische agressie. In een onveilige wereld willen veel kiezers niet dat hun land alleen staat. Het nationalisme van radicaal-rechts wordt in deze situatie als gevaarlijk gezien. De Zweden Democraten flirten met een Svexit, terwijl de Finnen op termijn uit de EU willen stappen.
Ondanks het belang van regionale factoren kunnen linkse en groene partijen in heel Europa hoop putten uit de linkse noordenwind. Onder sommige omstandigheden kan hun boodschap nog altijd aanslaan. Sociale rechtvaardigheid is een thema dat nooit zal verdwijnen. Radicaal-rechts belooft weliswaar een verhoging van de koopkracht, maar heeft geen duidelijke visie op rechtvaardige maatschappelijke verhoudingen en concentreert zich liever op culturele kwesties.
Ook klimaat, natuur en milieu zullen belangrijk blijven. Hoeveel oppositie er ook tegen de Green Deal wordt gevoerd, de aarde blijft onder druk staan, wat steeds opnieuw tot milieuproblemen zal leiden. De linkse noordenwind laat zien dat deze thema’s altijd weer zullen terugkeren. Dat is een opsteker voor links Europa, en zeker voor de landen in Noord-Europa die in cultureel opzicht dichtbij Scandinavië staan.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant