Het Prinses Máxima Centrum voor Kinderoncologie is ernstig in verlegenheid gebracht door een onderzoek dat vorige week verscheen. Daarin wordt ten onrechte gesuggereerd dat de oversterfte die in diverse landen na de coronacrisis is waargenomen, zou komen door vaccins.
Het ziekenhuis ‘neemt nadrukkelijk afstand’ van de studie, stelt een onderzoek in naar de gang van zaken en ‘is in gesprek met de auteurs’, onder wie de koninklijk onderscheiden hoogleraar kinderoncologie Gertjan Kaspers.
‘We hadden scherper moeten zijn op de totstandkoming en resultaten van deze publicatie’, steekt het ziekenhuis de hand in eigen boezem. Als blijkt dat de auteurs ‘onzorgvuldig’ te werk zijn gegaan, zal het ziekenhuis het artikel terugtrekken uit artsenblad BMJ Public Health, waarin het vorige week verscheen. ‘Als Prinses Máxima Centrum willen we benadrukken dat we sterk voorstander zijn van vaccineren’, aldus het ziekenhuis.
Het artikel van de Nederlanders zorgde de afgelopen dagen voor grote internationale ophef, nadat de Britse krant The Telegraph en de Amerikaanse boulevardkrant New York Post het brachten als nieuws. ‘Coronaprikken mogelijk schuldig aan toename in oversterfte’, kopte The Telegraph.
Die bewering volgt echter pertinent niet uit het onderzoek, stelde uitgever BMJ vorige week al in een ongebruikelijke, korte verklaring. Er zou sprake zijn van ‘misreporting’, oftewel slechte verslaggeving.
Over de auteur
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, met als specialismen microleven, klimaat, archeologie en gentech.
Maar het onderzoek, uitgevoerd door Kaspers, twee andere kinderoncologen van het Prinses Máxima Centrum en het Emma Kinderziekenhuis in Amsterdam, plus een ‘onafhankelijke onderzoeker’, legt zo’n verband wel degelijk. Zo zou er sprake zijn van ‘een ernstige onderrapportage van bijwerkingen, waaronder sterfgevallen, na immunisatie’, aldus de auteurs. Ook zouden er in de medische wereld ‘zorgen’ zijn ‘dat mRNA-vaccins meer schade veroorzaken dan aanvankelijk werd voorspeld.’
De onderzoeken waarnaar Kaspers en zijn eerste auteur Saskia Mostert verwijzen, zijn echter stuk voor stuk omstreden en afkomstig uit onbekende vakbladen of wetenschapsbladen waarin iedereen tegen betaling kan publiceren. Gedegen onderzoeken in wél hoog aangeschreven vakbladen, die uitwijzen dat de coronavaccins van Pfizer en Moderna wél veilig zijn, ontbreken.
‘De suggestie wordt hier gewekt dat we nog niets weten en dat vaccins alleen allerlei nadelen hebben, terwijl dit allang is bekeken’, zegt Ruben van Gaalen, oversterfteonderzoeker bij het Centraal Bureau voor de Statistiek. ‘Er is gewoon geen enkel empirisch bewijs dat de vaccinatie substantieel bijdroeg aan de oversterfte. Ik ben zeer verbaasd dat er niet verwezen wordt naar de overvloedige literatuur die dat aangeeft.’
‘Dit is gewoon geschreven met een doel’, vermoedt huisarts Bernard Leenstra. ‘De wetenschappelijke methode wordt hier losgelaten om iets negatiefs te vertellen over vaccins.’ Hoogleraar epidemiologie Marc Bonten (UMC Utrecht) denkt dat er ‘iemand bij BMJ heeft zitten slapen. Het is volledig uit balans hoeveel ruimte ze nemen om van alles over vaccins te beweren.’
In verlegenheid gebracht is ook World Child Cancer NL, een stichting die zich inspant voor de kankerzorg bij kinderen in ontwikkelingslanden. De naam van de stichting staat onder de studie, als financier van het onderzoek, omdat World Child Cancer via het Prinses Máxima Centrum het werk van Mostert en coauteur Minke Huibers financiert. Hoogleraar Kaspers zit in het stichtingsbestuur als adviseur.
Maar directeur Welmer Blom benadrukt desgevraagd dat World Child Cancer de vaccinatierichtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie en de Gezondheidsraad onderschrijft, en zegt dat de stichting niet achter het onderzoek staat. ‘Ik wist van niets. Onze missie is de zorg voor kinderen in lagelonenlanden, niet het ondersteunen van de discussie over vaccinatie in het Westen.’
Op sociale media wordt het artikel van de vier Nederlanders al dagen gekielhaald door andere wetenschappers. ‘Een afschuwelijk stuk, dat niet in deze vorm gepubliceerd had mogen worden’, oordeelt Stuart McDonald, hoofd demografie van consultancybureau Lane, Clark & Peacock, in een uitvoerige bespreking. ‘Overmatige, slechte desinformatie over oversterfte’, aldus moleculair bioloog Dan Wilson op zijn populaire YouTubekanaal Debunk the Funk.
Ook Ariel Karlinsky, een Israëlische statisticus op wiens werk Mostert nadrukkelijk voortbouwt, neemt afstand van het stuk: ‘Ik vind dat BMJ het moet terugtrekken en een onderzoek moet starten naar wat hier is gebeurd.’ Andere experts vergelijken het Nederlandse artikel met het beruchte, op fraude gebaseerde artikel in The Lancet van Andrew Wakefield, dat de onjuiste gedachte op de kaart zette dat kindervaccinatie tot autisme zou leiden.
In hun onderzoek becijferen Mostert, Kaspers, Huibers en Marcel Hoogland hoeveel oversterfte er precies is geweest tijdens de pandemie in 47 westerse landen, met cijfers van statistieksite Our World In Data. ‘Wetenschappelijk is de bijdrage van zo’n onderzoek gewoon nul’, zegt Bonten, na inzage in het onderzoek. ‘Dat er oversterfte was, weet immers iedereen.’
Mostert benadrukt echter ‘de noodzaak om [de oversterfte] uitvoerig te onderzoeken’, en wijst daarbij op drie verdachten: corona, indirecte effecten van de lockdowns ‘en de covid-19-vaccinatieprogramma’s’. De rol van corona acht ze overdreven: er zou ‘consensus ontbreken’ wanneer een ‘overleden geïnfecteerde met covid-19 geregistreerd moet worden als coviddode’, herhaalt Mostert het misverstand dat er allerlei sterfgevallen onterecht zouden zijn ingeboekt als coronadode.
Volgens de registraties van Bijwerkingencentrum Lareb zijn er na zo’n 40 miljoen gezette vaccins bij elkaar ‘enkele tientallen’ mensen overleden aan de gevolgen van vaccinatie. In de regel gaat het daarbij om zeer kwetsbare ouderen, bij wie de lichte bijwerkingen zoals koorts fataal bleken. Vijf mensen overleden kort na vaccinatie met het Moderna- of Pfizervaccin aan hartontsteking, al staat niet vast of dat ook dóór het vaccin kwam. Aan corona zelf overleden in de jaren 2020-2022 volgens de officiële tellingen zo’n 48 duizend mensen; de oversterfte bedroeg in ons land 45,8 duizend mensen.
In de eerste fase van de pandemie vielen de oversterftepieken nog volledig samen met de coronasterfte. Later werd dat verband langzaamaan steeds minder sterk. ‘Dat patroon zien we in meer landen en zagen we ook na eerdere pandemieën, zoals de Spaanse griep van 1918’, vertelt Van Gaalen. Internationale analyses laten een verband zien met het aantal armen in een land: kennelijk maakt meer armoede een land gevoeliger voor oversterfte.
Met vaccinatie is in elk geval geen verband, benadrukt Van Gaalen. Zo wees een Nederlandse analyse uit dat niet gevaccineerden minstens zo hard zijn getroffen door oversterfte als wel gevaccineerden. ‘Of kijk eens naar Nieuw-Zeeland’, zegt Van Gaalen. Dat land vaccineerde eerst de hele bevolking, terwijl het covid buiten de deur hield. ‘En toch was er geen oversterfte’, zegt Van Gaalen. ‘Als vaccinatie een negatief effect had op de sterfte, had je het hier moeten zien.’
• ‘Uit secundaire analyse van de placebogecontroleerde […] tests met covid-19-mRNA-vaccins is gebleken dat de Pfizer-studie een 36% hoger risico had op ernstige bijwerkingen.’
Maar: gebaseerd op een zeer bekritiseerd onderzoek dat met kunstgrepen in de definities het aantal bijwerkingen opdreef. ‘Misleidend’ en ‘absoluut geen correcte analyse van schadelijkheid en werkzaamheid’, oordeelden andere onderzoekers destijds in deze krant.
• ‘Op 14 oktober 2020 publiceerde professor Ioannidis van de Stanford Universiteit een totaal sterftecijfer bij infecties met covid van 0,23%.’
Maar: Ioannidis ging uit van nogal wankele cijfers en nam ook landen mee met een zeer jonge bevolking. In westerse landen, met een oudere, welvaartszieke bevolking, lag de gemeten sterfte veel hoger: 1,2 procent in Nederland tijdens de eerste golf.
• ‘Franse studies suggereren dat covid-19-mRNA-vaccins gentherapieproducten zijn.’
Maar: anders dan bij gentherapie, verandert het mRNA-vaccin het dna dat in de celkern zit niet. Het vaccin zorgt slechts voor de tijdelijke aanmaak van virusonderdelen in de cel, waardoor het immuunsysteem het coronavirus leert kennen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant