Voor het aanstaande kabinet is permanent wonen op vakantieparken een manier om het woningtekort te bestrijden. Voor gemeenten, die dit nu vaak gedogen, is het ook een teken dat een park afglijdt.
Toen tot Nel Schipper-De Bruin (88) doordrong dat ze na 45 jaar haar plekje op camping De Marshoeve in het Gelderse Loenen ging kwijtraken, begon ze zo onbedaarlijk hard te huilen dat er een ambulance werd gebeld. ‘Sorry hoor, sorry’, verontschuldigde ze zich even later door haar tranen heen tegen de dokter. ‘Nee, niks ervan, geen sorry’, reageerde hij. ‘Doorhuilen, dit is goed voor u, het moet eruit.’
Het gebeurde vorig jaar, kort nadat bekend was geworden dat de gemeente Apeldoorn de camping had gekocht. Dezelfde gemeente die mevrouw Schipper-De Bruin al die jaren met rust liet als permanente bewoner van haar chalet op het vakantiepark. Ambtenaren waren jaren geleden zelfs ter plekke gekomen om haar en tientallen anderen in de gemeentelijke basisadministratie in te schrijven op het campingadres.
En nu moet iedereen weg, voor het einde van het jaar.
‘Ik ben een bosmens’, zegt de geboren Rotterdamse met trillende stem. In haar chalet zakt ze na een loopje van 2 meter achter haar rollator weer puffend in haar stoel. Ze heeft een foto uit 1967 gepakt waarop ze wilde zwijnen voert. Uit de tijd dat ze vanuit Rotterdam-Zuid nog alleen vakanties doorbracht hier op de Veluwe. De longaandoening bij haar inmiddels overleden echtgenoot was later de reden dat ze permanent op de boscamping ging wonen.
En wat moet de weduwe nu? ‘Ik kan toch niet meer naar een flatje?’, zegt ze. ‘Als ze die al voor me vinden.’
Permanent wonen op vakantieparken is verboden in Nederland. In ieder bestemmingsplan voor een vakantiepark staat immers dat de grond voor recreatie is bedoeld, zegt Marcel Tap van Hiswa-Recron, de brancheorganisatie voor vakantieparken. Toch wordt het vaak oogluikend toegestaan.
Als het aan het aanstaande kabinet ligt, gaat dit veel meer gebeuren. Door ‘herbestemming van bestaande gebouwen’, staat in het hoofdlijnenakkoord, willen de formerende partijen de ‘huidige woningvoorraad’ beter benutten. Onder meer door te ‘gedogen dat recreatiewoningen permanent bewoond mogen worden’.
Met het krapper worden van de huizenmarkt neemt dit nu al toe, zien ze bij Hiswa-Recron. En dat vinden ze geen goede ontwikkeling. De brancheorganisatie ziet een duidelijke relatie tussen permanente bewoning en het afglijden van parken.
Exacte cijfers ontbreken, maar schattingen gaan uit van veertig- tot tachtigduizend permanente vakantieparkbewoners in Nederland. Mede vanwege het woningtekort grijpen bestuurders vaak niet in. Tap ziet zelfs geregeld een ‘dubbele moraal’ bij gemeenten. Hij noemt Vakantiepark Arnhem, waar handhavend werd opgetreden tegen permanente bewoning, terwijl de gemeente zelf actief mensen op die camping plaatste.
Dit gebeurt op meer plekken, bijvoorbeeld met bewoners die voor problemen zorgen en in een buurt niet meer te handhaven zijn. Tap: ‘Op die manier gaat een vakantiepark al snel op een achterstandswijk lijken.’
Het paradoxale aan de kwestie in Loenen is dat Apeldoorn de bijna 12 hectare van De Marshoeve wil gebruiken om de woningnood tegen te gaan. Daarvoor haalt de gemeente dus eerst tientallen ‘woningen’ van de markt.
‘Vanwege natuur- en milieuregelgeving kan bij Loenen slechts op enkele locaties bij het dorp gebouwd worden’, laat de gemeente weten. ‘Het terrein van de camping is daar een van.’
De Marshoeve hield de gemeente Apeldoorn om nog een reden bezig. De camping werd bestempeld als ‘niet meer vitaal en niet toekomstbestendig’. Niet alleen omdat op de camping werd gewoond, maar ook omdat het park ‘niet meer voldeed aan de huidige (brand)veiligheidseisen en beschikte over een verouderde (nuts)infrastructuur’. Toen bleek dat de toenmalige eigenaar niet bereid was investeringen te doen om dit te verhelpen, greep de gemeente haar kans.
Meer gemeenten zitten met dergelijke vakantieparken in de maag. Ze mogen dan af en toe uitkomst bieden in tijden van woningnood, op vakantieparken waar niet uitsluitend wordt gerecreëerd, zijn soms ook duistere zaken gaande. Van witwassen en drugslabs tot abominabele huisvesting voor arbeidsmigranten. In een onderzoek naar ‘fout vastgoed’ op vakantieparken in Oost-Nederland wordt permanente bewoning benoemd als een van de signalen die kunnen duiden op criminele investeringen.
Berucht zijn de vakantieparken van Peter Gillis, waartoe ook Vakantiepark Arnhem behoorde. Voordat de ondernemer in april bekendmaakte terug te treden als uitbater van zijn negen Nederlandse vakantieparken, lag hij geregeld in de clinch met gemeenten. Zo ook in het Brabantse Ommel, waar vakantiepark Prinsenmeer per direct dicht moest op verdenking van criminele activiteiten en illegale bewoning.
Meerdere provincies hebben ‘actieplannen’ gemaakt om verloederde recreatieparken te ‘revitaliseren’. In het Friese Tzummarum smeekte het bestuur van vakantiepark De Friese Wadden de gemeente na een steekpartij eindelijk iets te doen tegen illegale bewoning op het park. Tegelijkertijd laten ook eigenaren van chalets en stacaravans zich horen. Zoals in het Drentse Anloo, waar op recreatiepark Kniphorst werd geklaagd over ‘intimiderende’ handhavers die controleren op permanente bewoning.
En dan zijn er nog de permanente bewoners zelf. Velen ijveren voor het legaliseren van hun status, wat in onder meer Zutphen lijkt te gaan lukken met de huisjes op recreatiepark Bronsbergen. In Appelscha besloot de gemeente anders, tot teleurstelling van de bewoners van De Hildenberg. Daar was te zien hoe hoog de gemoederen oplopen, nadat bewoners ‘stevige druk uitoefenden op raadsleden door te dreigen met rechtszaken’, meldde Omrop Fryslân. ‘Daar zijn we niet van gediend’, reageerde Jan Vledder van de PvdA in de gemeenteraad.
Op De Marshoeve in Loenen is aan de uit het lood geslagen Nel Schipper-De Bruin te zien wat er gebeurt als je mensen na jaren gedogen plotseling hun plekje onder de zon afpakt, en als bestuurders jarenlang de eigen regels niet toepassen en dan ineens toch.
Neem ook Sander Brouwer (59). Hij heeft al zijn spaargeld, ruim 50 duizend euro, in zijn chalet op De Marshoeve zitten. Zelf gebouwd, net als de vijver voor zijn twintig koikarpers en een steur. Werken doet hij niet meer sinds hij als bouwvakker in 2020 vanaf een vierenhalve meter hoge steiger viel, op zijn hoofd.
Het steekt Brouwer vooral dat hij vanuit de gemeente geen compassie voelt voor hem en de bijna honderd andere vaste bewoners van De Marshoeve. ‘Ze willen het hier schoonvegen’, zegt hij. ‘Maar ze vergeten dat ze me niet alleen mijn geld, maar ook mijn thuis en dat van mijn honden Binky en Quando afpakken.’ Hij wijst op zijn beschutte hoekkavel, die grenst aan een weiland. ‘Het is hier 365 dagen vakantie.’
Brouwer weet dat de gemeente in haar recht staat. Maar hij wijst ook op de zorgplicht van de Apeldoornse bestuurders voor de eigen inwoners. Want ook hij vraagt zich af: ‘Waar moeten wij naartoe?’
De gemeente Apeldoorn laat in schriftelijke antwoorden op vragen weten ‘de emoties te begrijpen van de mensen op de camping’ voor wie ‘de ontmanteling consequenties heeft’. De Volkskrant deed herhaaldelijke pogingen de verantwoordelijk wethouder te interviewen, maar dit liep ‘vanwege zijn volle agenda’ op niets uit.
Naast hun eigen verantwoordelijkheid om op zoek te gaan naar vervangende woonruimte, zegt de gemeente dat ze ambtenaren heeft klaarstaan om bewoners van De Marshoeve te helpen bij het vinden van een nieuwe woning. Sinds oktober, dus ruim een jaar voor de beoogde sluiting op 1 januari 2025, zegt de gemeente de eigenaren van chalets hierover te hebben geïnformeerd.
Op camping De Marshoeve zijn ze niet onder de indruk van de communicatie vanuit de gemeente. Ze hebben niet het idee dat de ambtenaren met wie ze spreken echt naar ze luisteren of in staat zijn te helpen bij hun – ogenschijnlijk vrij kansloze – zoektocht naar een nieuwe woonruimte.
Er klinken ook verwijten aan het adres van de oud-eigenaar. Henny Schoolderman zou lopende de onderhandelingen met de gemeente Apeldoorn campingbewoners hebben voorgehouden de camping niet weg te zullen doen. Met die belofte deden sommigen nog flinke investeringen in hun onderkomen, dat na de plotselinge verkoop van de camping vrijwel niets meer waard is. Verplaatsen is immers kostbaar en veel campings stellen tegenwoordig hoge eisen aan wat in jargon een ‘kampeermiddel’ heet.
Vlak voor de deal met de gemeente zou de oud-eigenaar bovendien zijn vrienden op de camping hierover hebben ingeseind, zodat zij nog snel hun recreatiewoning voor een goede prijs konden verkopen. ‘Allemaal gelul’, zegt Schoolderman over de telefoon. ‘Ik hou het kort, want ze verdraaien toch alles maar om mij zwart te maken.’
Schoolderman zegt dat de gemeente hem onder druk zette. De aangescherpte eisen over brandveiligheid gaven de doorslag er maar mee te stoppen. Toen hij vervolgens de camping te koop wilde zetten, om van ‘al het gezanik’ af te zijn, vestigde de gemeente voorkeursrecht op de grond. Daarmee stonden kopers die de camping hadden willen voortzetten buitenspel, zegt Schoolderman. ‘Daar kan ik toch weinig aan doen?’
Schoolderman schetst een beeld waarin het lijkt alsof hij al die jaren weinig invloed had op het reilen en zeilen op zijn camping. ‘Ja, dat verraste me wel, dat drugslab’, zegt hij over de politie-inval die in 2020 plaatsvond op De Marshoeve. ‘Weet jij veel wat er allemaal gebeurt? Ik mag nergens zomaar naar binnen als ik denk dat het niet deugt.’
Als het over de uit de hand gelopen permanente bewoning op zijn camping gaat, wijst hij weer naar de gemeente. ‘Zij schreven zelf iedereen in op hun campingadres.’ Natuurlijk wist hij van de vaste bewoners. ‘Maar meer dan ze zeggen dat het niet mag, kan ik niet’, zegt hij. ‘Je moet hiervoor echt bij de gemeente zijn.’
De gemeente wil niets weten van de terechtwijzingen van de oud-eigenaar. ‘Die is als eerste verantwoordelijk voor het voorkomen en het bestrijden van strijdig gebruik van de chalets’, klinkt in reactie op de permanente bewoning op De Marshoeve.
Waarom de gemeente jaren geleden al die permanente bewoners wel gewoon inschreef op hun illegale adres? ‘Het is onze wettelijke plicht iedereen die gaat wonen in de gemeente Apeldoorn in te schrijven. Ook op een camping of een vakantiepark.’ Volgens de gemeente was het ook een manier om inzicht te krijgen in wie er allemaal op de camping wonen en kregen de bewoners direct een brief waarin stond dat ze in overtreding waren.
Op de camping met 151 staanplaatsen trof de gemeente een halsstarrige groep bewoners. Met zestig van hen is Apeldoorn er nog altijd niet uit. Zij hebben afgelopen maart een brief ontvangen dat de gemeente een juridische procedure zal beginnen als ze niet voor 30 juni schriftelijk beloven de camping uiterlijk 31 december 2024 te verlaten.
–Dat een deel van de huidige bewoners verder trekt naar een volgend schraal onderkomen, lijkt wel vast te staan. Behalve in het Nederlands en Engels staat op een groot bord voor de camping ook in het Pools het einde van de camping aangekondigd. ‘Camping De Marshoeve zostanie zamkni ty z dniem 31 grudnia 2024’ – ‘Camping de Marshoeve sluit op 31 december 2024’.
Een aantal campinggenoten heeft handig gebruikgemaakt van de naderende sluiting, weten José (70) en Henk (71) van Dam uit Hillegom. Ze zijn bezig met het afbreken van de veranda voor hun tamelijk nieuwe chalet. Ze hebben een andere staanplaats gevonden, op een camping even verderop in Klarenbeek. De Van Dams hekelen dat een aantal huurders op De Marshoeve na de koop van de gemeente snel meerdere caravans en chalets begon op te kopen. Om er vervolgens geld mee te verdienen door er arbeidsmigranten te huisvesten.
Dit is dus hoe het eindigt met de eens zo ‘gezellige, levendige camping’, waarover Nel Schipper-De Bruin herinneringen weet op te halen. ‘In het begin woonden hier allemaal gelijkgestemden’, zegt de 88-jarige. ‘We aten samen en zorgden voor elkaar. Van lieverlee zakte het af, raakten mensen meer op zichzelf.’ Zo is De Marshoeve ook een beetje een spiegel van de tijd.
Mevrouw Schipper-De Bruin zelf vond, warempel, op haar 88ste met hulp van haar twee dochters toch nog een aanleunwoning, laat ze weken nadat de Volkskrant haar had opgezocht weten. Ze verhuist binnenkort naar Apeldoorn.
‘Gelukkig kijk ik straks nog wel uit op een park’, zegt ze via de vaste telefoonlijn vanuit haar chalet. ‘Maar leuk vind ik het allemaal niet. Het is me niet gegund: ik had gehoopt dat ik hier mijn ogen voorgoed zou sluiten.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant