Amerikaanse biologen hebben olifanten aangeroepen met hun naam in het ‘olifants’ – waarna de olifant in kwestie antwoordde of kwam aansloffen. Dat bewijst dat olifanten net als mensen namen hebben voor elkaar, aldus de biologen in vakblad Nature Ecology & Evolution.
Dat individuele dieren elkaar soms aanspreken met een bepaald geluid, werd bij sommige soorten al eerder aangetoond, legt gedragsecoloog Lysanne Snijders (Wageningen Universiteit) uit, na inzage in het onderzoek. ‘Dat is bijvoorbeeld bij dolfijnen vastgesteld.’
Maar terwijl zulke dieren een kenmerkend geluid nabootsen van degene die ze roepen, lijken olifanten een nieuw geluid te gebruiken. ‘Dat tilt dit naar een hoger abstract niveau’, stelt Snijders. ‘Als dit zo is, dan is het interessant om te achterhalen hoe dit label ontstaat. Verzint de moeder een naam en neemt de rest dit vervolgens over?’
Over de auteur
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, met als specialismen microleven, klimaat, archeologie en gentech.
Erg gearticuleerd zijn de ‘namen’ van olifanten trouwens niet. Op de opnames die Michael Pardo van de Colorado State University en collega’s tijdens ruim een jaar veldwerk in Kenia maakten, klinken de namen vooral als geknor. Het ene knorrende geluid wat dieper, het andere wat korter. Maar speel het af in het bijzijn van olifanten, en de aangesproken olifant roept terug, flappert met zijn oren of komt aanlopen, beschrijft Pardo. Bij het horen van een andere naam, keek de olifant slechts even op.
Dat olifanten een complexe communicatie hebben, is bekend. Zo geven ze met hun stembandgebrom en getrompetter allerlei informatie weer over wie ze zijn en wat er aan de hand is. Ook passen ze hun communicatie aan als de ontvanger ze aankijkt. ‘Dat past in de theorie dat dieren met sociaal complexe systemen, waarin de individuen niet altijd bij elkaar zijn, vaak ook complexere communicatie hebben’, legt Snijders uit.
Net als mensen spreken de dieren elkaar bij de gewone omgang niet voortdurend aan bij naam. Olifanten gebruiken de naamgeluiden vooral om elkaar op een afstandje te roepen en, opvallend, om de kinderen aan te spreken: ‘Meekomen, Frida!’ Bij Snijders roept dat meteen de vraag op: ‘Praten olifanten ook over andere olifanten waar ze niet bij zijn?’
Pardo en collega’s, van onder meer ngo Save the Elephants, ontrafelden het geklets van olifanten door de computer te laten zoeken naar terugkerende patronen. Uiteindelijk ontdekten ze zo de ‘namen’ van 117 olifanten, die men in totaal 470 keer over de savanne hoorde schallen. Bij het afspelen van de namen reageerden de olifanten in kwestie ‘energiek’, aldus de onderzoekers.
Een vraag is nog wel of verschillende olifanten dezelfde naam gebruiken voor steeds dezelfde olifant, tekent Snijders aan. ‘Dat is nog niet helemaal duidelijk.’ De onderzoekers zelf vragen zich intussen af of olifanten, als ze elkaar namen geven, misschien ook aanduidingen hebben voor andere zaken, zoals water of bepaalde plekken.
Hoe de olifanten reageerden toen ze merkten dat ze helemaal niet door een soortgenoot maar door een geluidsopname bij hun naam werden aangesproken? ‘Ze waren er waarschijnlijk even door in de war’, aldus Pardo, in een persverklaring. ‘Maar uiteindelijk legden ze het naast zich neer als een vreemde gebeurtenis, en vervolgden ze hun weg.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant