Precies zoals bergbeklimmer Alex Honnold (Free Solo) tijdens het klimmen zijn grepen kiest, zo kiest hij voor de Volkskrant zijn hoogtepunten: exact, nadenkend en toegewijd. Alleen de voorbereiding verschilt wat, want de weekendgidsmemo had hij even gemist.
Aan de beroemdste bergbeklimmer ter wereld is de beroemdheid nooit af te zien. Ook vandaag niet, als Alex Honnold (38) volgens een nogal strakke route de ene na de andere journalist van overal ter wereld te woord staat vanuit het kamertje in zijn huis dat hij daarvoor gebruikt. Geen stress, gewoon datzelfde kalme gezicht waarmee afgeladen bioscoopzalen hem El Capitan zagen beklimmen, de beroemdste rotswand van de Verenigde Staten, in z’n uppie en zonder touw maar bekeken door talloze camera’s – iedereen was overtuigd dat hij dood kon vallen, hij ook. Gebeurde niet, en toen hij boven kwam ontsnapten hem een zacht ‘yay’ en een ‘so delighted’, de uitdrukkingen die hij zichzelf toestaat in geval van grote vreugde. Ontbloot bovenlijf, zijn broek vol magnesiumpoeder alsof hij er net een dienst in een fabriek op had zitten.
Onze gids dit weekeinde is een rubriek in Volkskrant Magazine waarin een bekend persoon (op velerlei terreinen) uit binnen- of buitenland ons gidst langs zijn of haar favorieten.
De film Free Solo (2018) kreeg een Oscar, in een tijd dat bergbeklimmers vooral nog negatieve aandacht ten deel valt, zie de files op de Mount Everest. Terwijl er genoeg gedreven alpinisten zijn die de sport ondanks alles eigenheimerig over nieuwe grenzen duwen, met onmogelijk geachte routes op vaak onbekende bergen, zie Honnold.
En nu is hij hoofdpersonage in de driedelige documentaire Arctic Ascent, waarin hij op Groenland de onbeklommen Ingmikortilaq beklimt, een excentrische zeeklif van 1.200 meter hoog die breedgeschouderd oprijst uit het poollandschap en, zoals snel duidelijk wordt, de klimmers vrijwel permanent bombardeert met stukken ijs en steen.
De waterval aan digitale interviews die hij te verwerken krijgt – de Volkskrant was een tijdslot van tien minuten toebedeeld, maar kreeg bij de gratie gods een half uur, zo gaat dat met wereldberoemdheden – is ook niet aan hem af te zien. Hij blijft toch Alex Honnold, de slimme, sympathieke, flegmatieke gast die evengoed je buurman kon zijn in Las Vegas, waar hij in een buitenwijk woont met zijn gezin. Achter hem hangt een ingelijste foto van El Capitan, zoals overal in kamertjes ingelijste foto’s hangen als langzaam vergelende vakantieherinneringen. Maar dit blijft zijn berg, en enthousiast begint hij over een andere route naar boven, ‘precies zo recht omhoog door het midden van de wand’, hij kan er het hele half uur over vertellen.
In het kamertje aan mijn kant van de lijn hangt een ingelijst portret van de Italiaanse bergklimmer Walter Bonatti, die had hij al herkend, en als ik zeg dat Bonatti in zijn tijd (de jaren zestig) een soort Alex Honnold was, als soloklimmer, is zijn reactie: ‘Dat was degene die er helemaal mee ophield toch?’ Klopt, na de noordwand van de Matterhorn stopte Bonatti abrupt om journalist te worden. Alex Honnold is dat niet van plan, al heeft hij zijn belangrijkste berg beklommen, en is hij inmiddels getrouwd en vader van twee dochters. ‘Ik hou gewoon van klimmen, zelfs als het niet gevaarlijk of moeilijk is. Ik wil gewoon klimmen, weet je.’ Alle zestien pieken rond Las Vegas, bijvoorbeeld, solo achter elkaar in 48 uur, en dan gewoon weer terug naar huis.
‘El Capitan was de belangrijkste klim van mijn leven, en ik word ook ouder, dus daar denk ik weleens over na. Maar waarom zou ik stoppen? Een gezin hebben is voor mij geen reden het anders te doen. Ik zal nog steeds proberen te vermijden dat ik gewond raak of doodga, mijn houding ten opzichte van risico is niet wezenlijk veranderd, maar wel de manier waarop ik mijn tijd gebruik, en welke expedities ik nog wil doen.’
Op Oost-Groenland is hij niet alleen: naast topklimmers Hazel Findlay en Mikey Schaefer en avonturier Aldo Kane, is hij in het gezelschap van gids Adam Kjeldsen en glacioloog Heïdi Sevestre, om gegevens te verzamelen voor klimaatonderzoek. Tijdens de oversteek van de Renland-ijskap meten ze het ijs, en bij het beklimmen van de wand brengen ze temperatuursensoren aan.
Bergbeklimmen, zegt Alex Honnold, is ook een manier geworden om de wereld te laten zien hoe snel de opwarming toeslaat, op plekken waar niemand anders komt. ‘Als klimmer zie je het van dichtbij gebeuren. Ik denk dat er in Europa minder weerstand is tegen het idee van klimaatverandering, omdat het er zo dichtbij is: je hoeft alleen maar naar de voet van de Mont-Blanc te gaan om te zien hoe snel de gletsjers smelten. In de continentale VS zijn eigenlijk geen gletsjers, nou ja, technisch gezien een paar misschien, maar niemand ziet ze. Dus niemand realiseert zich hoe snel het verandert. Een programma als Arctic Ascent is een kans dat op mainstream televisie te laten zien.’
Dat hem gevraagd ging worden weekendgids te zijn van de Volkskrant was niet doorgekomen, maar oké, prima, geen stress, en zonder nadere uitleg kiest Alex Honnold exact, nadenkend en toegewijd zijn hoogtepunten, precies zoals hij tijdens het klimmen zijn grepen kiest.
‘Echt waar. Ik woon er nu al jaren, en er zijn hier zoveel dingen die het leven gemakkelijk maken, dat krijg je nergens ter wereld. Het is goedkoop, je betaalt geen belasting in Nevada, er is weinig verkeer en de stad heeft geweldige toegang tot natuurgebieden, de rest van het land en de wereld. De meeste mensen kennen Las Vegas alleen van de casino’s, veel verder gaat de reputatie niet, maar als je die links laat liggen zie je een andere stad. Dan is het niet eens een stad. Het ligt als het ware in een kom van bergen, en daar kun je op een geweldige manier ervaren hoe het is om helemaal alleen in de natuur te zijn, tot het punt dat je er in je eentje kunt sterven. Tijdens de wereldtournee die we maakten voor Free Solo beklom ik ’s ochtends in m’n eentje een rotswand van 600 meter hoog, rende naar beneden, nam thuis een douche en haalde aan het begin van de middag mijn directe vlucht naar Londen. Waar ter wereld kun je dit zo doen?’
‘Dat heb je goed gezien: in een van de scènes van Arctic Ascent is het omslag van een boek zichtbaar, terwijl we met een hangende tent halverwege de wand kamperen. Tijdens zo’n filmexpeditie breng je meer tijd dan normaal door in een tent, omdat er zo veel moet worden georganiseerd, die camera’s vertragen veel. Maar ik lees altijd graag, net als de meeste expeditieklimmers, vooral non-fictie. Tijdens deze tocht vijf boeken, waaronder Undaunted Courage van Stephen Ambrose, over een van de eerste expedities naar het westen van de VS, en een studie over trekvogels.
Het boek dat je in de documentaire ziet is de biografie van Leonardo da Vinci, door Walter Isaacson. Een dik werk dat doorweekt raakte in een van de duffeltassen, dus het papier zwol op tot het gigantisch was. Ik legde het te drogen op een paar rotsen zodat ik bij het lezen heel voorzichtig de pagina’s kon omdraaien die nog steeds een beetje nat waren. Dat was... kind of amazing. Het maakte zijn schrijven zacht, het voelde het alsof het boek door Leonardo zelf handgeschreven was, alsof ik het van Leonardo te lezen had gekregen. Ik weet dat een e-reader handig kan zijn, maar ik zou het tactiele proces van het lezen zo missen. Werkelijk door een hele stapel heen lezen, daar hou ik van.’
‘Wat films betreft heb ik een trashy taste: John Wick, The Matrix, dat soort. Sinds we kinderen hebben, is er thuis behoefte aan weinig veeleisende, opbeurende films. We willen graag dat het gewoon vrolijk en blij is. Als je naar bergbeklimmersfilms vraagt, fictie bedoel je neem ik aan, dan kom ik toch uit bij The Eiger Sanction van en met Clint Eastwood. Dat is... ik bedoel, het is een vreselijke film met vreselijke dialogen gebaseerd op een vreselijk boek, een film die in deze tijd echt niet meer zou kunnen, maar het klimmen dat je ziet is het meest accurate dat Hollywood ooit heeft gebracht. Hij speelt zich deels op de Eiger Nordwand af, nog steeds een van de gevaarlijkste wanden ter wereld, al filmden ze de echte klimscènes in Monument Valley, in de woestijn van Utah. Dat is echt goed rotsklimmen. Tijdens de opnamen in Zwitserland stierf een van de ingehuurde alpinisten (de Britse klimmer David Knowles, geraakt door vallende rotsen, red.), toch gingen ze door. Tijdens een filmexpeditie maak ik vaak de grap dat een klimfilm alleen geweldig kan zijn als er iemand wordt geraakt door een rots, anders telt het niet, haha, maar op Groenland gebeurde dat dus echt.’
Het klimmen daar was zo gevaarlijk, dat Mikey Schaefer besloot te stoppen. Het leverde de meest brisante scène van de documentaire op: een overleg waarin te zien is hoe Alex Honnold de argumenten naast zich neerlegt alsof er geen gevaar bestaat, en probeert Schaefer over te halen toch door te zetten. De film is eerlijk, zegt hij er nu over: ‘Je hoeft er niet altijd goed op te staan, er zijn nu eenmaal momenten waarop je niet op je best bent. Dat is oké. Het moment is ongemakkelijk, maar er zijn ook dingen gebeurd die je niet te zien krijgt. Dat we de hele dag door over dit onderwerp spraken bijvoorbeeld. We hadden al uitgebreid besproken of het het waard was om door te gaan, en uiteindelijk besluit Mike door te gaan als cameraman en beklimt hij de berg van de gemakkelijke andere kant zodat hij Hazel en mij kan filmen als we de top bereiken. Zonder Mike was het nooit zo mooi in beeld gebracht.’
‘Mijn favoriete bergen zie ik om me heen, hier in Las Vegas. Zoals Mount Wilson, daar heb jij waarschijnlijk nog nooit van gehoord, het is gewoon een prachtige muur van zandsteen. Nee, ik geloof niet dat er iemand anders is die Mount Wilson rekent tot de mooiste bergen ter wereld, maar het is zo dicht bij huis, ik zie hem aldoor, en hij is best mooi. Soms ligt er sneeuw op die nooit lang standhoudt... dus zo is het mijn berg geworden. Of ik een berg wel mooi kan vinden? Omdat ik er met technische klimmersogen naar kijk? Ja, natuurlijk zie ik de esthetische schoonheid. Ik denk dat bergen het vermogen hebben ontzag te wekken, om je te herinneren aan de kleinheid van de wereld, the craze of nature. Dat was zeker zo tijdens de Arctic Ascent-expeditie: alles in Groenland is van een heel andere schaal dan je gewend bent, er zijn geen bomen die het perspectief bepalen, dus dat landschap gaat maar door en door, en de bergen zijn zo groot, en jij bent zo klein. Het is ongelooflijk, hoe klein je daar bent.’
‘Doe wat het beste is voor de meeste mensen tegelijk. Probeer jezelf zoveel mogelijk nuttig te maken voor het algemeen belang, dat is meen ik de kern van het utilitarisme. Het is niet zo dat ik veel weet van filosofie, maar dit is het eerste waaraan ik denk. Dus ik kan me inderdaad afvragen: is het nuttig om twintig keer El Capitan te beklimmen? Zoveel van wat wij mensen doen is niet nuttig, zoals het ontwerpen en verkopen van plastic spullen en gadgets, omdat niemand technisch gezien werkelijk behoefte heeft aan die spullen. Ik denk dat het beklimmen van hoge rotswanden, en al dat soort bijna artistieke, atletische uitdagingen, niet minder nuttig is dan het maken van plastic dingen.
Al heel lang heb ik een stichting (de Honnold Foundation, opgericht in 2012, waaraan hij eenderde van zijn inkomen doneert, red.) die projecten met zonne-energie ondersteunt over de hele wereld, met als doel de welvaart eerlijker te verdelen. Dat is misschien mijn manier om nuttig te zijn.’
‘Ik heb er nog niet veel kunnen reizen, als Amerikaan, want het is geopolitiek moeilijk, maar ik hou van het Midden-Oosten. Ik zou heel graag klimmen in Syrië en Libanon, dat moet fantastisch zijn. Ik hou van het eten daar, en van het klimaat, niet voor niets woon ik hier ook in een woestijn. Dat zijn natuurlijk lastige plekken nu – ik weet dat Mali incredible climbing heeft, maar dat is al politiek instabiel zolang ik in klimhallen kom. Wel ben ik drie keer in Marokko geweest, ook om te trainen voor Free Solo, en lang geleden maakte ik een klimtrip van een maand in Jordanië, daarna een maand in Turkije en daarna een maand in Griekenland; ik noemde dat mijn Reis door de Oudheid. Ja, daar voelde ik me thuis.’
Alex Honnold (1985) is van jongs af aan een van de beste rotsklimmers ter wereld, bekend om zijn vele gewaagde alleenbeklimmingen zonder touw (free solo, in klimmersjargon). Geboren in Sacramento, begon hij als 5-jarige te trainen in een klimhal, en won al in zijn tienerjaren vele (inter)nationale kampioenschappen. Hij studeerde civiele techniek in Berkely, maar gebruikte zijn tijd vooral om te boulderen in Indian Rock, liet de studie schieten en begon een leven als klimnomade in het oude bestelbusje van zijn moeder. Vanwege zijn levensgevaarlijke klimstijl (elke val is fataal) werd hij een tijdlang met argusogen bekeken, maar door het breken van records en zijn innemende persoonlijkheid was hij al voor de film Free Solo een graag geziene bekendheid. Hij woont in Las Vegas met zijn vrouw Sanni McCandless, psycholoog en coach, die een belangrijke rol speelt in de film. Inmiddels hebben ze samen twee dochters, June (twee jaar) en Alice (vier maanden).
Zowel de driedelige documentaire ‘Arctic Ascent with Alex Honnold’ als de film ‘Free Solo’ is te streamen op Disney Plus.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant