GroenLinks-PvdA en Geert Wilders’ PVV zijn de winnaars van de Europese verkiezingen. Voor progressief Nederland is er niet direct reden tot juichen, legt Europa-correspondent Marc Peeperkorn uit. En hij ziet kansen voor Wopke Hoekstra.
Progressief Nederland haalt opgelucht adem. Hoe beoordeel jij als Europa-correspondent de uitslag?
‘Ik snap de vreugde omdat GroenLinks-PvdA in de exitpoll de grootste is. Wel wil ik er twee kanttekeningen bij plaatsen. PvdA en GroenLinks hebben samen bij elkaar nu 9 zetels, die gaan naar 8 in de exitpolls, terwijl er meer zetels te verdelen waren. Het Nederlandse aandeel in het Europees Parlement gaat immers van 26 naar 31 zetels. Als je naar deze percentages kijkt, ziet het er voor hen toch iets minder positief uit.
‘Ten tweede zie je uit de peilingen van Ipsos dat ruim de helft van de PVV-kiezers die in november ging stemmen, nu niet stemde. Dat is bij GroenLinks-PvdA aanzienlijk minder, daar is een kwart niet gegaan. Dus ik zou me daar enigszins achter de oren krabbelen: wat nou als radicaal-rechtse partijen er wel in slagen hun achterban te mobiliseren? Dan heb je een ander beeld.’
De PVV gaat van 1 naar 7 zetels. Hoe kijkt men in Brussel naar de opkomst van de PVV?
‘Elk land is met zijn eigen nationale issues bezig. Het blijven in die zin nationale verkiezingen, het zijn eigenlijk geen Europese verkiezingen, dat is een verkeerde naam. In Nederland spelen kwesties als woningnood, of wat mensen vinden van het hoofdlijnenakkoord. In Duitsland gaat het vooral over de AfD en of die partij een grote rol gaat spelen.
‘Je kunt dus niet zeggen dat dit een voorbode is voor wat er in andere landen gaat gebeuren. Dat neemt niet weg dat men in Brussel blij is dat tweederde van de partijen in Nederland in ieder geval pro-Europees is. Ik denk dat ze ook blij zijn dat de opkomst relatief hoog was, in ieder geval hoger dan vorige keer, van 42 naar 46 procent. Dat vindt men een opsteker.’
Past de ontwikkeling in Nederland in een bredere trend in de EU?
‘Als je naar alle nationale peilingen kijkt, zie je inderdaad dat de radicaal-rechtse kant groeit in het Europees parlement, maar dat tegelijkertijd het pro-Europese blok - de sociaaldemocraten, de christendemocraten, liberalen en de groenen - een solide meerderheid blijft houden in het Europees parlement.’
Zondag gaan Duitsland en Frankrijk stemmen. Hoe zit jij er dan bij in Brussel?
‘Dat wordt een hectische dag. Afgelopen weken was het hier totaal stil, want alle Europarlementariërs waren in eigen land campagne aan het voeren. Zondagavond is het uitslagenfeest. Dan zit ik met duizend andere journalisten in het Europees Parlement, als alle uitslagen binnenkomen. Waarschijnlijk komen rond 21 uur de Europese exitpolls binnen, rond 23 uur gaan de stembussen dicht in Italië, dan mogen de officiële uitslagen bekend worden gemaakt. En dan kan het tellen beginnen. Welke fractie wordt het grootste? Belangrijk, want de eerste stemming in het Europees Parlement, half juli, zal gaan over wie de nieuwe commissievoorzitter wordt.’
Dat wordt toch weer Ursula von der Leyen, de huidige commissievoorzitter?
‘Zoals het er nu naar uitziet heeft zij inderdaad de beste papieren om mandaat voor een tweede termijn te krijgen. Daarvoor moet zij 361 stemmen in het Europees Parlement binnenhalen. Ze zal een groot deel van de christendemocraten achter zich weten, maar ze moet ook een groot deel van de sociaaldemocraten, liberalen en groenen overtuigen. Als dat niet lukt, moet ze buurten bij de meer rechtse partijen. Dat wordt een heel spel. Waar krijgt Von der Leyen haar meerderheid? En als zij het toch niet wordt, wie dan? Ik geef haar een goede kans maar het is geen done deal. Absoluut niet.’
En wie wordt de nieuwe Nederlandse Europees Commissaris?
‘De vier partijen in Nederland die de nieuwe regering gaan vormen, moeten met twee namen komen. Het liefst een man en een vrouw. Wat ik begrijp, is dat de partijen die het nieuwe kabinet willen gaan vormen, bij de verdeling van de ministerposten nu ook kijken naar de Europese kandidaat-commissaris. Dus als een partij de commissaris wil leveren, gaat dat ten koste van een ministerpost.
‘Het kan zijn dat ze daar niet uitkomen. En dan kun je natuurlijk altijd terugvallen op degene die er nu zit: Wopke Hoekstra, een CDA’er, die dus niet bij een van de vier partijen van de nieuwe regering hoort, maar wel weer goed overweg kan met Von der Leyen, ook een christendemocraat. Het kan best dat Von der Leyen aan de vier partijen in Nederland laat weten: ‘Luister, als jullie Hoekstra laten zitten, een man die ik ken en betrouwbaar vind, dan krijgt hij een redelijke portefeuille. Maar als jullie iemand sturen waar ik niets mee kan, dan krijgt hij of zijn minder goede portefeuille.’ Dat is deel van het spel. Dus ik denk dat Hoekstra in stilte hoopt dat de formerende partijen denken: laat maar hangen die eurocommissaris. Dan heeft hij de komende vijf jaar weer een goede baan.’
Waar ben je verder nog benieuwd naar?
‘Vooral naar de uitslagen in Frankrijk en Duitsland van komende zondag, zij leveren relatief de meeste Europarlementariërs en zijn dus bepalend voor de kleur van het parlement. Zet de trend van de opkomst van radicaal-rechts door? Of stopt het nu? En zijn de pro-Europese partijen sterk genoeg om ervoor te zorgen dat de Europese machine verder kan draaien. Daar gaat het zondagnacht om.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant