Waar lopen de correspondenten van de Volkskrant tegenaan in hun dagelijkse leven? Vandaag: Rosa van Gool voelt zich ongemakkelijk bij een typisch stukje Italiaanse staatssteun.
Niet alleen de redactie van de Volkskrant is onlangs verhuisd, maar ook de Romeinse eenvrouwsredactie wisselde dit voorjaar van kantoor. Ik typ dit stuk vanachter een bureau in het voormalig appartement van oud-premier Silvio Berlusconi.
Want door een ironische speling van het lot houdt de vereniging van de door Berlusconi zo gehate buitenlandse pers tegenwoordig kantoor in het 16de-eeuwse Palazzo Grazioli. De Associazione della Stampa Estera in Italia – door Berlusconi ooit bestempeld als ‘communistenhol’ – huist sinds kort in het statige appartement dat de vorig jaar overleden mediamagnaat van 1995 tot 2020 huurde.
Over de auteur
Rosa van Gool is correspondent Italië, Griekenland en de Balkan voor de Volkskrant. Zij woont in Rome.
De metershoge plafonds zijn beschilderd met fresco’s, de vloer is van marmer en boven mijn hoofd hangt een kroonluchter. Naar verluidt was de zaal waar ik deze woorden schrijf de vaste logeerkamer van Vladimir Poetin. Hier sliep hij tijdens zijn bezoeken aan Rome, toen goede vriend Berlusconi premier was.
Op de eerste dag in ons nieuwe kantoor vonden mijn collega’s een geheime deur achter een boekenkast, waarvan het tot op heden onduidelijk is waar ze naartoe leidt. Zelfs de wc’s spreken tot de verbeelding. Vooral die ene in een badkamer helemaal achter in het pand, waar een badkuip in de vloer gebouwd is.
Het is een net iets andere setting dan wat ik op foto’s zag van het moderne kantoorpand in Duivendrecht, waar mijn Amsterdamse collega’s onlangs hun intrek namen. Palazzo Grazioli is een fantastische werkplek midden in Rome. En toch voelen sommige Noord-Europese collega’s – inclusief ikzelf – een zweem van ongemak.
Die heeft weinig te maken met de luxe of de rondwarende geest van Berlusconi, maar alles met een bezwaar dat evenzeer aan het vorige, veel prozaïscher ingerichte kantoor kleefde: het Italiaanse ministerie van Binnenlandse Zaken betaalde zowel daar als hier de huur.
De Italianen begrepen al bijna honderd jaar geleden, onder de dictatuur van Mussolini, dat het in hun belang was om buitenlandse journalisten dichtbij zich te houden. Sinds toen garandeert de regering de werkplek van buitenlandse correspondenten in Rome. Maar komt de journalistieke onafhankelijkheid daarmee niet in het geding? Kun je als journalist wel kritisch zijn op een overheid die jouw comfortabele clubhuis faciliteert?
Het zijn bezwaren die in Italië geen punt van discussie vormen. En in de bijna vier jaar dat ik nu lid ben, heb ik van overheidsbemoeienis met mijn werk, of dat van collega’s, nooit iets gemerkt. Maar, zegt het Nederlandse stemmetje in mijn hoofd, moet je niet zelfs de schijn daarvan vermijden?
Ja, luidt het antwoord daarop natuurlijk, in een ideale wereld wel. Maar wie toegang wil tot persconferenties van Italiaanse politici en een journalistiek netwerk in Italië wil onderhouden, kan er amper omheen om voor een paar honderd euro per jaar lid te worden van de persvereniging.
In de Italiaanse realiteit van alledag worden rigide calvinistische principes wel vaker zonder genade vermalen. Dat realiseer ik me ook elk jaar opnieuw als ik mijn accreditatie bij het Vaticaan verleng, en met lichte tegenzin 50 euro (uitsluitend contanten, uiteraard) aan de katholieke wereldkerk overhandig, in ruil voor een plastic pasje, plek op de mailinglijst en toegang tot het Vaticaanse journalistenkantoor, vlak bij de Sint-Pieterbasiliek.
Ik hoop niet dat u berichtgeving uit Rome door deze onthulling beschouwt als Italiaanse (of Vaticaanse) staatspropaganda. Maar, schrijf ik nog altijd vanuit de logeerkamer van Poetin, biedt het tijdperk-Berlusconi daarvoor niet juist het sterkste ontlastende bewijs? Ook toen betaalde Italië de huur, maar dat weerhield collega’s er niet van zeer kritisch te berichten over de premier, die mede ten val kwam door journalisten die nu zijn oude huis bevolken.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant