Hij bleef tijdens de campagne in de schaduw van Geert Wilders, maar met meer zetels dan ooit moet Sebastiaan Stöteler het nieuwe gezicht van de PVV in Brussel worden. Kan de 40-jarige gerechtsdeurwaarder dat aan?
Als het nieuwe Europees Parlement op 16 juli voor het eerst aan de slag gaat in Brussel, zal PVV-lijsttrekker Sebastiaan Stöteler de grote onbekende zijn. De nieuwe delegatieleider van de grootste PVV-afvaardiging ooit, heeft buiten zijn provincie Overijssel geen enkele politieke ervaring. Ook tijdens de afgelopen campagne is hij nooit uit de schaduw gestapt van partijleider Geert Wilders. Amper interviews, geen speeches, weinig debatten.
Wat kan Brussel van Stöteler verwachten? Hoewel geboren en getogen in Almelo, is de PVV’er ook daar geen lokale beroemdheid. Wilders’ nieuwe man in Brussel heeft na het behalen van het havo-diploma meerdere baantjes en volgt daarna aan de Hogeschool Utrecht een opleiding rechten. De afgelopen tien jaar werkt hij als gerechtsdeurwaarder bij GGN, een van de grotere incassobureaus. Een leidinggevende van Stöteler noemt hem ‘gewoon een keurige vent’, ‘correct in zijn werk’ en ‘heel benaderbaar’.
Over de auteur
Frank Hendrickx is politiek verslaggever en onderzoeksjournalist van de Volkskrant.
Van die benaderbaarheid is tijdens de campagne weinig te merken. ‘De regie ligt volledig bij het campagneteam’, erkent de lijsttrekker uit Almelo tegen dagblad Tubantia, dat tevergeefs probeert om de local hero te spreken. ‘Heel duidelijk en ik vind het wel prettig zo.’
Dat gedisciplineerde optreden verbaast zijn collega’s in de gemeenteraad van Almelo niet. Zelfs politieke tegenstanders omschrijven hem als ‘best wel slim’ en ‘iemand die het debat makkelijk naar zijn hand zet’, maar tegelijkertijd ook altijd als een trouw discipel van Wilders.
Als Stöteler bij grote debatten vijf minuten spreektijd heeft, gebruikt hij standaard de eerste twee minuten om te wijzen op het gevaar van de islam en te pleiten voor de sluiting van de moskee en het asielzoekerscentrum, zegt GroenLinks-raadslid Hans Buitenweg, die lang achterbuurman is van het gezin van de PVV’er.
‘Hij maakte er altijd zo’n showtje van’, zegt Buitenweg. ‘We zeiden dan tegen elkaar: ‘Dat moet-ie van Geert.’ Na die tirade van een paar minuten, ging hij op een normale manier verder met onderwerpen die wél spelen in Almelo. Het was wel altijd populistisch en simplistisch. Wij proberen uit te leggen waarom de energietransitie nodig is, hij zegt gewoon tegen mensen: ‘U wilt toch niet de slagschaduw van een windmolen in uw achtertuin?’’
In de eerste jaren is Stöteler, die sinds 2018 in de raad zit, een buitenbeentje. Daarna wordt de ‘best wel amicale’ PVV’er volgens Buitenweg ‘salonfähig’. Met steun van de oppositie wordt de deurwaarder in het presidium van de gemeenteraad gekozen. ‘Hij vertegenwoordigt absoluut niet onze waarden en normen’, zegt SP-fractievoorzitter Frits Akse. ‘Maar hij kan gewoon goed en onpartijdig een vergadering voorzitten. Hij is vriendelijk en je kan met hem lachen. Een goed functionerend raadslid, ik kan niet anders zeggen.’
Stöteler, die op zijn persoonlijke site de islam nog steeds omschrijft als ‘een totalitaire ideologie die thuishoort in het rijtje met fascisme, nazisme en communisme’, kiest anders dan veel andere lokale PVV’ers niet voor de onverbiddelijke oppositie. Geregeld trekt hij in Almelo op met de coalitie.
Binnen de PVV staat hij daardoor lang bekend als gematigd, stelt een ex-PVV’er die anoniem wil blijven. Dat werkt aanvankelijk niet in zijn voordeel – in 2021 staat Stöteler op een onverkiesbare 25ste plek bij de landelijke verkiezingen – maar sinds Wilders bestuurlijke ambities heeft, is er opeens meer behoefte aan PVV’ers die in staat zijn om salonfähig te worden.
Dat Stöteler in staat is om samen te werken, gaat wel ten koste van de Lokale Omroep Almelo (LOA), stelt Lieneke Bolhuis, voorzitter van dat regiomedium. In 2022 dient de PVV’er met succes een voorstel in om 150 duizend euro subsidie te geven aan concurrent 1Twente, terwijl LOA het met minder moet doen. ‘In ruil voor steun aan de begroting heeft Stöteler de coalitie zover gekregen om daarmee in te stemmen’, zegt Bolhuis, wiens zender inmiddels de zendmachtiging is verloren. ‘Zijn motief? Stöteler kan goed met de bestuurder van 1Twente, en hij zei altijd: ‘Ik krijg geen platform bij de Lokale Omroep Almelo, ze willen me niet voor de camera.’ Maar dat is niet waar. Hij wilde zelf niet.’
Stöteler laat via WhatsApp weten dat het verhaal van Bolhuis ‘van A tot Z niet klopt’, maar verwijst voor verder commentaar naar het college en de coalitiepartijen in Almelo. VVD-raadslid Esther Reinders sluit zich aan bij Stöteler, die ze omschrijft als ‘een van de beste raadsleden die we hebben’. ‘Er waren inhoudelijke redenen om 1Twente te steunen en overigens heeft ook LOA toen extra geld gekregen. Een onafhankelijk advies heeft uiteindelijk bepaald dat 1Twente de zendmachtiging moest krijgen. Het is heel zakelijk gegaan.’
Of Stöteler, die sinds 2022 in Overijssel ook in de Provinciale Staten zit, op Europees niveau eveneens in staat is om zaken te doen, weet niemand. In navolging van partijleider Wilders hoopt de nieuwe EU-delegatieleider van de PVV op een breed samenwerkingsverband van de nu nog verdeelde rechts-radicale partijen in het Europees Parlement. Als het aan Stöteler ligt, maakt Alternative für Deutschland (AfD) daar pas deel van uit als die partij ‘schoon schip’ maakt. Een fractie met de omstreden AfD’er Maximilian Krah, die relativerende opmerkingen maakte over de SS, ziet de PVV’er ‘niet voor zich’.
Stöteler, die aftreedt als gemeenteraadslid en Statenlid, zal zelf ook moeten aantonen dat de PVV haar leven heeft gebeterd. Sinds haar entree in het Europees Parlement in 2009, blinkt de partij vooral uit in ruzies, afsplitsingen en inefficiëntie. Stöteler beloofde woensdag in het NOS-slotdebat in elk geval dat hij het anders wil gaan doen. ‘De PVV werkt met iedereen samen, dat heeft het hoofdlijnenakkoord in Nederland wel bewezen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant