Deze donderdagmiddag neemt de Europese Centrale Bank 99 procent zeker een besluit waar de financiële markten al maanden smachtend naar uitkijken: een renteverlaging. Maar loopt de ECB daarmee niet het gevaar dat de inflatie weer de lucht in schiet?
Om kwart over twee vanmiddag zal zich een vreemde fysieke sensatie meester maken van de Europeanen. Ze zullen iets lichter door het leven gaan, alsof de zwaartekracht plots een klein beetje minder hard op hun schouders drukt. Als ze een sprongetje maken, zullen ze een fractie van een seconde langer boven de grond zweven dan normaal.
Bij wijze van spreken dan. Want vanmiddag om kwart over twee zal de Europese Centrale Bank (ECB) naar alle waarschijnlijkheid de rente verlagen, die nu met 4 procent nog historisch hoog is. En rente staat tot de financiële markten zoals zwaartekracht tot de appel, zoals de 93-jarige superbelegger Warren Buffett, alias ‘het orakel van Omaha’, graag mag zeggen. ‘Rente drijft alles in het economische universum.’
Over de auteur
Jonathan Witteman is economieredacteur voor de Volkskrant en schrijft over de macro-economie en de bankensector.
Niet alleen onze hypotheken, studieschulden en spaarsaldi, maar bijvoorbeeld ook de beurskoersen. ‘Als de rentetarieven laag zijn, is er een zeer lage zwaartekracht op de activaprijzen’, weet Buffett.
Lagere rentes stuwen de beurzen om drie redenen de lucht in: ze maken aandelen aantrekkelijker ten opzichte van sparen of staatsobligaties, waarbij je een vaste rente krijgt. Ook houden bedrijven dankzij lagere rentelasten meer winst over. Bovendien valt de prijs die beleggers op een aandeel plakken – dit doen ze door de toekomstige, gehoopte winsten te ‘verdisconteren’, oftewel terug te rekenen naar vandaag – hoger uit naarmate de rente lager is. Geen wonder dat beleggers al tijden speculeren wanneer de ECB haar maatgevende ‘beleidsrente’ gaat verlagen.
Jarenlang was de zwaartekracht weg uit het economische universum, met een ECB-rente tussen 0 en min 0,5 procent. Totdat de prijzen van boodschappen twee jaar geleden, mede door de oorlog in Oekraïne, richting stratosfeer stegen. Om de inflatie in de eurozone, eind 2022 nog 10,6 procent, weer terug op aarde te brengen, verhoogde de ECB de rente in tien stappen naar 4 procent. Met de terugkeer van de financiële zwaartekracht zetten de prijzen langzaam maar zeker de daling in.
Afgelopen weken sorteerden ECB-kopstukken driftig voor op een renteverlaging op 6 juni, wanneer de 26-koppige raad van bestuur van de ECB vergadert in Frankfurt. ECB-hoofdeconoom Philip Lane kondigde vorige week in de Financial Times al aan dat de ECB klaar is om de rente te verlagen, ‘grote verrassingen daargelaten’.
Ook ECB-bestuurslid en DNB-president Klaas Knot verklaarde dat het ‘weldra passend kan zijn’ om ‘geleidelijk onze voet van de rem te halen’. Terwijl de Amerikaanse Federal Reserve de rente vooralsnog ongemoeid laat, lijkt de ECB de eerste grote centrale bank te worden die de zwaartekracht een tandje lager zet.
Dit terwijl de inflatie in de eurozone vorige maand toch weer iets omhoog kroop, verder weg van het doel van 2 procent dat de ECB nastreeft. In mei bedroeg de geldontwaarding 2,6 procent, na 2,4 procent in april. Loopt de ECB niet het gevaar dat de prijzen door een renteverlaging opnieuw losgezongen zullen raken?
Nu nog koudwatervrees krijgen, zou echter gezichtsverlies betekenen voor de ECB, denkt de Groningse hoogleraar politieke economie Jakob de Haan. ‘Als je voortdurend suggereert dat er in juni een renteverlaging komt, dan helpt het je geloofwaardigheid niet om op het allerlaatste moment nog op je schreden terug te keren. De markten rekenen al op een renteverlaging, die gaan dan door jouw toedoen het schip in.’
De grote vraag onder beleggers is hoeveel renteverlagingen de ECB de rest van het jaar nog in petto heeft. De Haan maant tot voorzichtigheid. ‘Ik zou zeggen: nu eerst een bescheiden renteverlaging, en dan niet per se een renteverlaging daarna in juli. Laten we eerst kijken hoe de inflatiecijfers zich ontwikkelen.’
Harald Benink, hoogleraar bankwezen aan de Universiteit van Tilburg, had liever nog helemaal geen renteverlaging gezien. ‘De ECB pretendeert zich altijd te laten leiden door de laatste statistische inzichten. Maar uit de cijfers blijkt juist dat de inflatie toeneemt. Zou het dan niet logischer zijn om nog even te wachten met een renteverlaging?’
Tegelijkertijd verkeren ECB-president Christine Lagarde en haar collega’s in een spagaat, constateert Benink. ‘De ECB staat onder enorme druk vanuit Zuid-Europa om de rente te verlagen, gezien de hoge staatsschulden.’ Landen als Frankrijk (111 procent van het bbp), Italië (137 procent) en Griekenland (162 procent) zagen hun staatsschulden tijdens de coronapandemie snel oplopen. ‘De hoge rente hakt er daar nu zwaar in. Ik denk dat deze landen in het krachtenveld binnen de ECB momenteel aan de winnende hand zijn. Maar of het verstandig is, betwijfel ik.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant