Xtc kan beter vandaag dan morgen worden ingezet bij de therapie van ptss-patiënten. Die conclusie trekt de Staatscommissie Mdma onder leiding van hoogleraar gezondheidsrecht Brigit Toebes. ‘Met mdma ervaar je minder angst, waardoor je durft terug te keren naar het trauma.’
‘Veelbelovend.’ Zo noemt Brigit Toebes de – zeg gerust: baanbrekende – onderzoeksresultaten van een Amerikaanse studie naar mdma-therapie bij oorlogsveteranen met een posttraumatische stressstoornis (ptss). Dankzij een mdma-begeleide therapiesessie werd 50 tot 70 procent van hen van de ergste traumaklachten afgeholpen.
De hoogleraar gezondheidsrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen en voorzitter van de Staatscommissie MDMA is er de vrouw niet naar om in superlatieven te spreken. Toch pleit ze ervoor om Nederlandse patiënten die zwaar lijden onder ptss, zo snel mogelijk toegang te bieden tot therapie met behulp van mdma, de werkzame stof in xtc-pillen. ‘Met mdma ervaar je minder angst, waardoor je durft terug te keren naar het trauma’, zegt Toebes. ‘Door het probleem in de ogen te kijken, kan het verwerkingsproces beginnen.’
Donderdag presenteert de Staatscommissie MDMA het onderzoeksrapport Voorbij de extase. De commissie werd in 2021 aangekondigd in het coalitieakkoord van het nu demissionaire kabinet (VVD, D66, CDA, ChristenUnie). Zij wilden de voor- en nadelen weten van therapeutisch gebruik van xtc. Ook vroegen zij de commissie om het effect van het hoge xtc-gebruik in Nederland (550 duizend gebruikers in 2022) op de volksgezondheid te onderzoeken en tevens een advies uit te brengen over de mogelijke legalisering van xtc.
Ondanks het pleidooi voor invoering van mdma-therapie, zullen voorstanders van een progressiever xtc-beleid het onderzoeksrapport voorzichtig vinden. De staatscommissie beveelt aan om xtc op Lijst I (harddrugs) te houden, ondanks dat de relatief geringe gezondheidsrisico’s een overplaatsing naar Lijst II (softdrugs) rechtvaardigen. ‘Wij vinden dat nu geen goed idee’, zegt Toebes. ‘Want daarmee verlaag je de straffen die justitie kan opleggen. Dat zou een aanzuigende werking kunnen hebben op criminelen.’
Legalisering – het debat daarover werd onlangs aangezwengeld op een internationale drugsconferentie in Amsterdam – vindt de commissie überhaupt geen goed idee. ‘Zeker 90 procent van de illegale xtc-productie in Nederland wordt verkocht aan het buitenland’, zegt Toebes. ‘Na legalisering zou de illegale markt dus gewoon overeind blijven.’
Nooit eerder werden zo veel drugslabs ontdekt als afgelopen jaar. U bepleit nu géén koerswijziging. Is dat geen heilloze weg?
‘We zitten als samenleving inderdaad in een patstelling. Maar wij zijn voor realisme. Als je nu gaat reguleren, dan gaan de problemen die de illegale productie met zich meebrengt – ondermijnende criminaliteit en milieuschade als gevolg van het dumpen van drugsafval – niet weg.’
De Engelse drugsonderzoeker Steve Rolles zegt: ‘Eén land moet de eerste stap zetten. Nederland is als grote xtc-speler het aangewezen land om als eerste te legaliseren.’
‘Leuk idee van Rolles, maar om eenzijdig in Nederland rigoureuze veranderingen door te voeren en een voorbeeldfunctie te gaan vervullen, zien wij niet zitten. Wij zijn niet tegen regulering, maar dat moet je dan via internationale organisaties zoals de Verenigde Naties of de Europese Unie proberen af te dwingen.’
In het rapport constateert u dat criminele groeperingen zeer sterke pillen op de markt brengen. Zouden die gezondheidsrisico’s geen reden zijn om te legaliseren zodat de overheid de productie in eigen handen houdt?
‘De gemiddelde dosis is nu ongeveer 136 milligram mdma per pil. Mocht je xtc willen gebruiken, dan is het advies 80 tot 100 milligram. Dus die dosis is inderdaad te hoog. Daarom pleiten wij voor goede voorlichting. Gelukkig doet Nederland het relatief goed op het vlak van preventie en schadebeperking.’
Waaruit blijkt dat?
‘Het gebruik per persoon is relatief laag, dat geldt ook voor het aantal mdma-gerelateerde doden in vergelijking met landen als het Verenigd Koninkrijk en Duitsland (recente cijfers ontbreken, maar tussen 2006 en 2015 was mdma in 21 overlijdensgevallen de hoofdoorzaak, red.). Preventiebeleid is ontzettend belangrijk. Het baart ons daarom grote zorgen dat in het hoofdlijnenakkoord een bezuiniging van 300 miljoen euro wordt aangekondigd.’
Hoe kijkt de commissie aan tegen postercampagnes van de gemeente Rotterdam met slogans als: ‘Aan jouw pil kleeft bloed’?
‘Wij vinden dat je gebruikers niet moet stigmatiseren. Ook is er overtuigend bewijs dat zulke campagnes helemaal niet werken.’
Kunnen ptss-patiënten in Nederland opgelucht ademhalen dat zij binnenkort in aanmerking komen voor mdma-therapie?
‘Zo’n vaart zal het helaas niet lopen. Mdma moet eerst als medicijn worden geregistreerd bij het Europees Geneesmiddelenbureau. Dat is een juridisch proces dat jaren in beslag kan nemen.’
Zijn er geen geitenpaadjes waardoor het sneller kan? Er zijn in Nederland 400 duizend mensen met ptss.
‘We zouden kunnen beginnen met een grootschalig naturalistisch onderzoek. Dat betekent: echt patiënten behandelen, zonder placebogroep ernaast (zoals nu op sommige plekken in Nederland al wel gebeurt, red.). Maar de verwachting is dat je dan aanvankelijk nog steeds slechts tientallen tot honderd mensen kan behandelen. Dat blijft weinig.
‘Een ander probleem vormen de kosten van xtc. Je zou het spul kunnen halen uit Canada, waar enige productie gereguleerd is, maar de verwachting is dat een pil dan tussen de 300- en 400 euro kost. Op de illegale markt is dat 5 euro.’
De Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) heeft deze week nog tegen mdma-therapie gestemd. Vooral omdat de FDA kritisch was op de inhoudelijke therapie, niet op het ondersteunende gebruik van mdma. Betekent dit voor Nederland een tegenslag?
‘Wij vinden het juist goed dat een medicijnautoriteit zo streng is. Wij bevelen ook aan dat de overheid het ondergrondse circuit van – soms onbekwame – behandelaars scherper in de gaten houdt. Toch moeten we niet vergeten dat een grote groep mensen met ptss ten einde raad is. Iedere mogelijkheid om hen te helpen moet worden uitgezocht. Daarom pleiten we ervoor om in Nederland en de EU, met onze hoge standaarden, een eigen onderzoek te doen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant