De Nederlandse overheid maakt de laatste jaren fors meer gebruik van de diensten van grote consultancybureaus. In 2022 maakte de overheid ruim 201 miljoen euro over aan onder meer Deloitte, KPMG en PWC. Dat bedrag is vier keer zo hoog als in 2018.
Dat blijkt uit gegevens die het Rijk heeft vrijgegeven na een beroep op de Wet open overheid (Woo) door de Volkskrant. Tot dusver was enkel bekend dat de totale overheidsuitgaven aan externe inhuur flink waren gestegen. De nieuwe documenten maken inzichtelijk hoeveel geld individuele bureaus hebben ontvangen van de Rijksoverheid.
Deloitte ontving de laatste jaren veruit het meeste gemeenschapsgeld voor zijn diensten. In 2022 maakte de overheid bijna 71 miljoen euro over aan deze Rotterdamse adviseurs. Consultancybureaus KPMG, PWC en EY kregen ieder rond de 35 miljoen euro. Berenschot haalde ruim 20 miljoen euro op.
De Rijksoverheid zag zich de laatste jaren vaak genoodzaakt om extern personeel in te huren voor dossiers die specialistische kennis vragen. Als gevolg daarvan zijn ict-afdelingen van ministeries, uitvoeringsorganisaties en adviesorganen inmiddels sterk afhankelijk van de kennis van personeel van buiten. Ook bij lastige thema’s als de coronapandemie en de stikstofcrisis huurde de overheid veel externen in.
Over de auteur
Xander van Uffelen is chef van de redactie datajournalistiek van de Volkskrant. Pepijn de Lange is datajournalist en analyseert en schrijft over het nieuws in cijfers.
De externe inhuur ligt ook gevoelig vanwege de hoge kosten die ermee gepaard gaan. Om de personeelskosten van de overheid te beteugelen, kwam toenmalig SP-voorman Emile Roemer met een motie: de uitgaven aan externe inhuur moesten onder de 10 procent van de totale personeelskosten blijven. Sinds 2015 is deze zogenoemde Roemernorm echter niet meer gehaald.
Het toekomstige kabinet krijgt als opdracht om de externe inhuur van personeel fors in te perken. In hun hoofdlijnenakkoord schrijven PVV, VVD, NSC en BBB dat de overheid weer aan de Roemernorm moet gaan voldoen. Dat wordt een ingewikkelde opdracht voor de aanstaande ministersploeg: in 2023 was de externe inhuur gegroeid tot 15,4 procent van de personeelsuitgaven.
Op consultancybureaus doet de overheid bijvoorbeeld een beroep wanneer haar eigen functioneren onafhankelijk moet worden onderzocht. Zo kreeg Deloitte in 2021 de opdracht om de beruchte mondkapjesdeal met Sywert van Lienden tegen het licht te houden. Voor dat onderzoek bracht het bureau 1,3 miljoen euro in rekening, exclusief btw. Ook aan onderzoeken naar andere coronadeals verdiende Deloitte miljoenen.
Dit soort grote overheidsopdrachten hebben de inkomsten van Deloitte flink opgestuwd. In 2018 verdiende het bedrijf nog iets meer dan 8 miljoen euro aan opdrachten voor de overheid, minder dan aartsrivalen KPMG en PWC. Inmiddels liggen de verdiensten van Deloitte negen keer zo hoog.
In 2022 heeft de overheid negen keer iemand ingehuurd voor een hoger tarief dan 225 euro per uur, zo blijkt ook uit de documenten. Volgens richtlijnen mag de overheid dit uurtarief alleen overschrijden in uitzonderlijke gevallen. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport moest vier keer duurdere specialisten inhuren, onder anderen advocaten en specialisten. Bij Sociale Zaken ging er meer geld naar een mediator, terwijl Justitie en Veiligheid twee dure juristen om raad vroeg.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant