Volg in ons liveblog de hele dag alle ontwikkelingen over de Europese verkiezingen.
In heel Europa lijken radicaal-rechtse en conservatieve partijen terrein te winnen. In Frankrijk stevent de partij van Marine Le Pen bijvoorbeeld af op een grote overwinning. In Nederland gaat de PVV in de peilingen aan kop.
De samenstelling van het Europees Parlement kan daardoor flink veranderen. Traditioneel gezien maken daar twee grote 'Europese families' de dienst uit: de christendemocraten (verenigd in de Europese Volkspartij) en de sociaaldemocraten (S&D).
De afgelopen vijf jaar werkten zij vaak samen met de liberalen en de groenen. In Brussel werd met de Green Deal een progressieve en groene agenda gevoerd.
Maar daar kan nu verandering in komen. Op de rechterflank in het Parlement zetelen twee Europese families die de wind in de zeilen hebben. Zij worden steeds meer een bepalende factor in Brussel.
Dat zagen we afgelopen maanden al gebeuren. Zo werd de natuurherstelwet flink afgezwakt in het Parlement, werden de regels voor boeren licht versoepeld en werd het asielbeleid aangescherpt. Dit kwam vooral uit de koker van de christendemocraten, waartoe ook Commissievoorzitter Ursula von der Leyen behoort. Het doel? Kiezers op rechts lokken.
Of de christendemocraten hier ook na de verkiezingen mee doorgaan, valt te bezien. De optie om met linkse en groene partijen meerderheden te vormen verdwijnt niet als je de peilingen mag geloven, ondanks het verwachte verlies voor deze families in het Parlement.
Bovendien sluiten de sociaaldemocraten en de groenen samenwerking met de twee families op rechts uit. Ze drijven de christendemocraten onder leiding van Von der Leyen daarmee in een hoek.
Tot nu weigert zij zich uit te spreken over mogelijke samenwerking met de rechts-conservatieve familie. Politici houden de kaarten in aanloop naar verkiezingen graag tegen de borst. Von der Leyen heeft de radicaal-rechtse familie I&D wel uitgesloten.
Maar daar komt direct een andere vraag bovendrijven. Welke nationale partijen sluiten zich straks waar aan?
Op de rechterflank rommelt het. Sommige nationale radicaal-rechtse partijen, zoals de partij van de Italiaanse premier Giorgia Meloni, hebben zich aangesloten bij de conservatieve familie (ECR). Andere uiterst rechtse partijen, zoals het Oostenrijkse FPÖ en hoogstwaarschijnlijk de PVV straks, bij de radicaal-rechtse familie (I&D).
En dan heb je ook nog radicaal-rechtse partijen die niet tot een van deze families behoren. De Duitse extreemrechtse partij AfD is net uit de familie gezet na bizarre uitspraken over SS'ers.
De ogen zijn ook gericht op de Hongaarse partij van Viktor Orbán. Fidesz wil zich het liefst aansluiten bij de conservatieve familie (EVP), maar moest daar noodgedwongen vertrekken omdat er forse kritiek was op zijn autoritaire manier van regeren.
Pas na de verkiezingen zal duidelijk worden welke partij waar terechtkomt. Dan zal blijken of radicaal-rechts en extreemrechts gezamenlijk een vuist kunnen maken.
Wat betekenen al die nieuwe verhoudingen straks voor Nederland? Of de coalitieplannen van PVV, VVD, NSC en BBB slagen, hangt voor een groot deel af van Brussel.
Kijk bijvoorbeeld naar (asiel)migratie en de landbouw. Belangrijke verkiezingsthema's, blijkt uit onderzoek van Ipsos I&O in opdracht van de Volkskrant.
Zo hebben veel Nederlandse partijen strenge plannen voor asielmigratie in hun verkiezingsprogramma staan. Hetzelfde geldt voor de landbouw.
De mest- en stikstofcrisis vinden hun oorsprong in Brusselse besluitvorming, overigens met instemming destijds van Nederland. Als je daar dus iets aan wilt veranderen, dan moet er in de Europese hoofdstad iets gebeuren.
Het is alleen de vraag of je met Europese verkiezingen zulke grote thema's in één klap kunt veranderen. Er zijn ook (internationale)verdragen en wetgeving waar Nederland zich aan moet houden.
Daarbij is bijvoorbeeld het mestprobleem een typisch Nederlands probleem, zei demissionair landbouwminister Piet Adema onlangs. Als (radicaal)rechts wint, betekent dat niet automatisch een overwinning voor de Nederlandse boer. "Rechtser betekent ook nationalistischer, met meer aandacht voor het belang van de eigen boeren", aldus Adema.
De Nederlandse kiezer bepaalt dus ook de toekomst van de Europese Unie en dus van Nederland. Alleen moet dat wel samen met 26 andere lidstaten.
Source: Nu.nl algemeen