Vandaag aandacht voor de crises voorbij Gaza. Ik heb al eens eerder gewezen op de andere conflicten in het Midden-Oosten, die door de Gaza-oorlog worden overstemd. Soedan, de oorlog in Jemen, het free for all in Syrië, waaronder de strijd van Turkije tegen de Koerden in het noordoosten (door president Erdogan tegenwoordig ‘terrorististan’ genoemd, wat nog veel escalatie belooft), de Westelijke Sahara niet te vergeten en Iran zo’n beetje tegen iedereen. Maar conflict hoeft nog geen crisis te zijn of te produceren. Vaak wel.
Ik reis voor een keertje ook buiten het Midden-Oosten met de lijst ‘De meest verwaarloosde ontheemdingcrises ter wereld’, waarvan de hulporganisatie Norwegian Refugee Council (NRC) zojuist weer de top tien publiceerde. Meest verwaarloosde, dat wil zeggen door de buitenwereld aan het lot overgelaten van verdere verloedering. Soedan, waar de genadeloze oorlog tussen twee machtsbeluste generaals al meer dan negen miljoen mensen uit hun huizen heeft verjaagd, staat nota bene onderaan, op tien. Er staat één Latijns-Amerikaans land op – Honduras op zes – en de rest ligt in een gordel dwars over Afrika, met Burkina Faso net als vorig jaar op één. Als houvast: eind 2023 waren er 75,9 miljoen ontheemden (binnen landsgrenzen dus) in de wereld.
De drie criteria achter de top tien: hoeveel internationale wil is er om de situatie te verbeteren, hoeveel geld voor hulp en hoeveel belangstelling van de media. ‘Winnaar’ Burkina Faso telde vorig jaar 700.000 nieuwe ontheemden op een totaal van 23 miljoen inwoners die klem zitten in een conflict tussen hun militaire regime en jihadisten. Meer dan achtduizend doden erbij, honderdduizenden afgesneden van elke hulp. Verwaarloosbare media-aandacht, zegt díé NRC, en dat heb ik even in ónze NRC gecheckt. Nee, niet veel maar zeker niet niks: in februari nog een uitgebreid artikel over de bepaald onvriendelijke behandeling van critici van het regime.
Nog eentje, Mali op vier, opgeklommen van plaats zeven. Ook een militair regime en oorlog tegen gewapende groepen, plus klimaatverandering die een groeiend aantal mensen uit hun woonplaatsen verdrijft. Meer dan zeven miljoen Malinezen hebben hulp nodig, maar hulporganisaties worden zwaar gehinderd door die gewapende groepen. De pers richt haar geringe aandacht op de strijd en verwaarloost de humanitaire situatie. Aldus weer die NRC. Onze NRC? Ja, wij schrijven inderdaad vooral over de gevechten.
Eerlijk gezegd begrijp ik niet goed wat Soedan op tien doet, waar meer dan de helft van de 50 miljoen inwoners hulp nodig heeft, met hongersnood om de hoek, 90 procent van de 19 miljoen schoolkinderen geen of nauwelijks onderwijs krijgen en hulporganisaties actief worden tegengewerkt. Het is een oorlog met genocidale trekken en de VN-Veiligheidsraad zwijgt stil. Maar ja, alles is relatief. Gaza haalt de top tien helemaal niet; genoeg internationale belangstelling.
Een groeiend probleem is, overal en helemaal niet relatief, de minderende bereidheid van de wereld om geld te geven om de noden te helpen lenigen. „In 2023 ontvingen we iets meer dan een derde deel van de 57 miljard dollar die we hadden gevraagd”, aldus de chef van de VN-hulporganisatie OCHA, Martin Griffiths, in december vorig jaar; waarmee hij toch 128 miljoen mensen had kunnen bereiken. Voor dit jaar heeft OCHA om 46 miljard gevraagd, en het aantal mensen dat het denkt te kunnen helpen naar beneden bijgesteld van 245 naar 181 miljoen. Verwaarlozing is het nieuwe normaal, zegt díé NRC. Intussen richten conflict, klimaat en instortende economieën een „ravage” aan onder de kwetsbaarste mensen in de wereld, aldus OCHA.
Van het komende Nederlandse kabinet heeft Griffith in elk geval niets te verwachten. Er gaat volgens het coalitieakkoord namelijk structureel bezuinigd worden op ontwikkelingssamenwerking. En laten die ontheemden daar vooral niet denken naar hier te kunnen komen, asielmigranten zijn al helemaal niet welkom.
Carolien Roelants is Midden-Oostenexpert.
Source: NRC