GroenLinks-PvdA-voorman Frans Timmermans was woensdagmiddag op verkiezingscampagne in Leiden. Zijn rondje langs de stadsgracht is vooral voor de show; in een boekhandel komt hij voor eigen publiek pas echt op dreef.
Frans Timmermans besteedt een significant deel van zijn wandelrondje over de Leidse markt aan het afslaan van voedsel. Goedwillende burgers willen de oppositieleider voeren als was hij een eendje in de naastgelegen Nieuwe Rijn. Een moeder en dochter bieden hem inktvisringen en kibbeling aan. De politicus bedankt beleefd. 50 meter verderop wachten vier jongens van 10 tot 12 jaar hem op met twee dozen donuts. Timmermans moet het jonge grut teleurstellen: ‘Ik ben veel te dik en doe aan de lijn.’ Een van de vrienden vraagt of Timmermans ‘voor Geert Wilders’ is. De PvdA’er vertrekt geen spier. ‘Nee, want Wilders vindt dat Europa gesloopt moet worden.’
De ex-Eurocommissaris is gepreoccupeerd met de opkomst van populistisch en nationalistisch rechts. Voor aanvang van zijn rondje om de gracht geeft hij zijn groene en rode hulptroepen een peptalk. Zij kunnen vandaag het verschil maken, oreert hij. Omdat Nederland van alle EU-landen als eerste naar de stembus gaat, kan het verkiezingsresultaat hier de uitslag in andere landen beïnvloeden, meent hij. ‘Het wordt ongemeen spannend. Wij kunnen de grootste partij worden. Als de exitpoll dat morgen voorspelt, gaat er een heel ander signaal naar de rest van Europa dan als de PVV de grootste wordt.’
Over de auteur
Yvonne Hofs is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën, economische zaken en landbouw, natuur en visserij.
Volg alles over de kabinetsformatie hier.
Timmermans’ campagneteam had vooraf aangekondigd dat de partijleider in het centrum van Leiden zou gaan flyeren, maar daar komt weinig van terecht. De NOS, BNR Nieuwsradio en Hart van Nederland willen dat hij in hun microfoons praat, terwijl marktbezoekers haastig voorbijlopen.
Of Timmermans in Leiden bekeerlingen maakt, is niet vast te stellen. Veel mensen die hem enthousiast aanklampen, waren al van plan op zijn partij te stemmen. Drie mannen in gele hesjes die een gaslek repareren zijn minder gecharmeerd van de bebaarde Limburger. ‘Ik ga niet stemmen, dat heeft toch geen zin!’, roepen ze uitdagend als Timmermans hen aanspreekt. ‘En als ik wel zou stemmen, dan zeker niet op hem’, zegt een van de gasfitters als Timmermans buiten gehoorafstand is.
Het is al vaak geanalyseerd: zulke gele hesjes en hun gezinnen vormden ooit de kern van het PvdA-electoraat, maar tegenwoordig blijven deze mensen op verkiezingsdag thuis of stemmen populistisch rechts. Op een bankje op het Stadhuisplein, pal naast de Europakraam waar studenten geïnteresseerde marktflaneerders partijneutrale voorlichting geven over de Europese verkiezingen, zit een prototype oud-PvdA-stemmer. Joop (zijn achternaam geeft hij niet) is 76 jaar. ‘Ik ben van huis uit socialist, we luisterden vroeger naar socialistische strijdliederen op de radio.’ Tien jaar geleden is hij de PvdA ontrouw geworden. Belangrijkste reden: immigratie. ‘Het land kan dit niet aan. Vol is vol. Immigratie en bestaanszekerheid vind ik het belangrijkste.’ Vlak bij zijn huis worden asielzoekers opgevangen. ‘Allemaal jonge gasten die de hele dag staan te roken.’ Hij overweegt nu NSC of CDA te stemmen.
De PvdA heeft er vroeger hard voor gestreden dat laaggeschoolde arbeiders het materieel beter kregen. Maar voormalige arbeiders die met dank aan de socialisten welvarender zijn geworden, krijgen andere belangen, illustreert het relaas van Joop. ‘Ik heb nu een eigen woning en een beetje geld. Als Timmermans aan de macht komt, mag ik dat straks weer inleveren.’
Timmermans’ bezoek aan Leiden eindigt in boekhandel Kooyker, waar hij zijn boek Nederland is van ons allemaal presenteert. Het is een uitgebreide versie van de Banninglezing die hij in februari hield. De titel is een tegenpool van een oude PVV-slogan: ‘Nederland weer van ons’. De 64 pagina’s bevatten een indringende waarschuwing voor de gevaren van extreem-rechts en de aantrekkingskracht van ‘sterke leiders’, een trend die volgens Timmermans de westerse democratieën kan omturnen in autocratieën waar minderheden niet langer veilig zijn.
Op Timmermans’ analyse valt weinig af te dingen, maar die is erg intellectueel. In de boekhandel preekt hij voor eigen parochie. De boekpresentatie trekt hoofdzakelijk linkse handtekeningenjagers.
PvdA’er Martin Verbeet (74), voormalig gemeenteraadslid in Amsterdam en broer van voormalig Kamervoorzitter Gerdi, schudt tijdens Timmermans’ oratie meewarig het hoofd. ‘Met dit verhaal sla je geen brug naar Henk en Ingrid (de archetypische PVV-kiezers, red.)’, verzucht hij. ‘Hij moet het niet zoveel over Wilders hebben, hij moet het hebben over de problemen van Wilders’ kiezers.
‘Migratie en veiligheid zijn thema’s die ook sociaal-democraten moeten adresseren, als het tenminste democraten zijn. Dat zijn namelijk onderwerpen die veel Nederlanders bezighouden. Ook wij moeten duidelijk maken dat migratie niet tomeloos kan zijn, opdat er in Nederland ruimte blijft voor échte vluchtelingen. Maar dat is een ingewikkeld verhaal om te vertellen.’
Welke macht heeft het Europees Parlement eigenlijk en hoe worden de topfunctie verdeeld? De belangrijkste vragen over de verkiezingen beantwoord.
Anders dan bij nationale verkiezingen, worden de 31 Nederlandse zetels straks onderdeel van Europese superfracties. Naar welke Europese politieke familie gaat uw stem?
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant