‘De politiek is niet in lijn met de feiten’, aldus politicoloog Gianna Maria Eick in deze krant. Een schokkende conclusie als we op een andere planeet hadden geleefd, maar hier op aarde is de atmosfeer ons zo goedgezind dat het elastisch denkvermogen van de mens alle kanten op heeft kunnen woekeren. Eick deelde haar observatie nadat zij was gevraagd te reflecteren op een nieuw kiezersonderzoek van Ipsos I&O over het thema migratie. Uit dat onderzoek blijkt, onder andere, dat kiezers geen goed beeld hebben van onze ‘prestatie’: rechtse kiezers overschatten het aantal asielzoekers dat Nederland opvangt, terwijl een deel van de linkse kiezers dat aantal juist onderschat. In werkelijkheid zitten we in de middenmoot; we vangen net iets minder asielzoekers op dan het Europese gemiddelde.
Over de auteur
Ibtihal Jadib is rechter-plaatsvervanger, schrijver en columnist voor de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Het migratiedossier wemelt van de discrepanties tussen beeldvorming en werkelijkheid, en dat is ook bekend. Het is allemaal al aan de orde gesteld: het leeuwendeel van immigratie wordt veroorzaakt door de arbeidsmigranten en gevluchte Oekraïners. Het aandeel nareizigers blijkt miniem te zijn, het percentage veiligelanders schommelt rond de 4 procent en onze problemen op de woningmarkt zijn vooral terug te voeren op liberalisering van die markt. Toch blijft voor veel kiezers een strenger asielbeleid leidend bij de keuze in het stemhokje. Ondertussen leidt de keuze voor rechts niet tot een werkelijk strenger migratiebeleid; volgens Hein de Haas, migratiedeskundige, hebben rechtse partijen vaak juist een liberaler migratiebeleid dan linkse partijen omdat ze minder negatief zijn over arbeidsmigratie en vaker een oogje dichtknijpen over illegale tewerkstelling.
De werkelijkheid – ooit een term die verzonken lag in een bedding van feiten, logica en objectiviteit – heeft nog maar weinig invloed op de totstandkoming van opvattingen, keuzes en beleid. Je kunt rondom elke verkiezing factchecken wat je wilt, de beeldvorming gaat er vandoor met de prijs. Waarom is dat?
Afgelopen zondag was de Canadese schrijfster Naomi Klein te zien in het VPRO-programma Tegenlicht. Zij besprak daarin de wereldwijde opkomst van extreem-rechtse partijen en de manier waarop die partijen inspelen op reële zorgen en problemen van mensen. Wanneer politiek leiders er niet in slagen die reële zorgen en problemen op te lossen, gaan extreem-rechtse partijen ermee aan de haal. Niet door zelf met oplossingen te komen, maar slechts door te wijzen op de kloof tussen de elite die haar verantwoordelijkheid heeft verzaakt en het volk dat door die elite in de steek is gelaten.
Dit is waarom beeldvorming zo bepalend is geworden; wanneer reële zorgen en problemen over fundamentele zaken als gezondheidszorg, inkomen en huisvesting niet worden opgelost en de kloof in de samenleving ondertussen blijft groeien, voedt dit een diep onbehagen dat niet meer weggenomen kan worden met de juiste grafieken of wetenschappelijke conclusies. Die cijfers en conclusies kunnen dan nog zo kloppend zijn, de wereld waarin mensen zichzelf overeind moeten houden klopt allang niet meer.
Naomi Klein schrijft in haar laatste boek, Dubbelganger, wat er volgens haar nodig is om problemen écht op te lossen. We moeten niet meer nadenken over macht in termen van individuen en groepen, meent Klein, in plaats daarvan moeten we het hebben over structuren. Ze sluit haar boek af met het aloude betoog voor gemeenschapszin, in plaats van het eindeloos opblazen van het eigen Ik. Werkelijke oplossingen bereiken we volgens haar door de handen ineen te slaan en een wereld te bouwen die niet gebouwd is op opofferbare mensen, opofferbare ecosystemen en opofferbare continenten. Een politiek kortom, die niet alleen in lijn is met cijfers, maar vooral ook weer in lijn is met mensen.
Source: Volkskrant