Vijf jaar geleden sloot Museum Boijmans Van Beuningen zijn deuren. Deze maand zijn bezoekers weer even welkom voor een ‘bouwplaats kunsttour’. De situatie rond de verbouwing is nog steeds spannend.
‘Het Is Me Wat’ staat in sierlijke groen-, wit- en zwartgekleurde letters op de muur. Op diezelfde muur: pijlen, afzetlint en grote gaten. Het is alsof het gebouw van Museum Boijmans Van Beuningen systematisch is aangevreten door een groot beest dat rechthoekige happen nam. De letters dansen er vrolijk omheen. Ze horen bij ‘Snakken naar Boijmans’, de expositie waarvoor bezoekers met bouwhelm op het museum in mogen.
Gijs Frieling en Job Wouters maakten muurschilderingen van titels van bekende kunstwerken uit de Boijmans-collectie. ‘Het Is Me Wat’ verwijst naar de grote steen van Wim T. Schippers die in de entree van het museum boven een sokkel zweefde. De doorgewinterde museumbezoeker voelt met het lezen van de titels meteen een steek van gemis van de ontbrekende kunstwerken.
Over de auteur
Anna van Leeuwen is kunstredacteur bij de Volkskrant. Ze schrijft over tentoonstellingen, musea, kunstenaars en de kunstmarkt.
Tegelijk past de verzuchting ‘Het is me wat’ bijzonder goed bij dramatische reeks gebeurtenissen van de afgelopen vijf jaar. Sinds het Rotterdamse museum in mei 2019 sloot vanwege asbest, wateroverlast en brandgevaar was er weinig te vieren. Er werd een ambitieuze verbouwing aangekondigd, naar een plan van Francine Houben van architectenbureau Mecanoo, die het museumgebouw (het oudste deel uit 1935, het nieuwste uit 2003) ‘een doolhof’ en een ‘burcht’ noemde. Dat moest helemaal anders.
Maar al snel dreigden eerdere architecten met juridische stappen tegen de sloop van ‘hun’ bouwdeel. Daarnaast zouden de kosten (veel) hoger worden en de verbouwing zou langer gaan duren (niet tot 2026 maar tot 2029). Vorig jaar werd de ontwerpfase zelfs stilgelegd: ‘een pas op de plaats.’ Niet dat er niks gebeurd is de afgelopen vijf jaar. Die pijlen, gaten en rechthoekige happen zijn van de asbestsanering: die is inmiddels voltooid.
En daarom kan het museum nu even open. Tel daarbij op dat het museum dit jaar 175 jaar bestaat én het feit dat de gemeenteraad de komende maanden gaat discussiëren en beslissen over nieuwe ontwerpen van Houben. Zoals museumdirecteur Ina Klaassen voorafgaand aan de tijdelijke heropening verklaarde over de verbouwing: ‘Het kan een opknapper worden of een ambitie. Wij hopen op: een ambitie.’ De kunsttour is dus ook een charmeoffensief richting de gemeenteraad.
‘Snakken naar Boijmans’ wil laten zien waar het museum voor staat. Vooral voor fantasie, valt op. Verbouwzorgen lijken hier ver weg. De ruwheid van het onttakelde gebouw past zelfs goed bij de speelse kunstwerken. In wat architect Houben een doolhof noemde is een vrolijk parcours uitgezet langs herinneringen en nieuwe kunstwerken.
Dit zijn niet de omstandigheden om collectiehoogtepunten te laten zien, gezien het klimaat en de beveiliging in het museum. Maar Frieling en Wouters maakten met hun muurschildering een pijnlijk mooi eerbetoon aan de beroemde Rotterdamse collectie. Het museum lijkt in deze zalen extra leeg.
Andere kunstwerken schudden de boel juist flink op. Kevin Osepa (29) laat een geluidsbox dansen op heerlijk onstuimige muziek, maakte een feestelijk draaiende pilaar en verstopte een grote leguaan in een hap uit de muur. De sfeer is vrolijk, maar deze rituele tambú-muziek met veel slagwerk was decennialang verboden op Curaçao. Osepa maakte hiermee een ode aan wat er niet mag zijn en verwijst ook naar het omstreden ‘bubbling’-verbod van het Rotterdamse Zomercarnaval van vorig jaar.
Vlakbij Osepa’s heerlijk luidruchtige installatie hangt een kleurrijk glas-in-loodraam van Jacoba van Heemskerck. Het is ongeveer honderd jaar geleden gemaakt en in 1936 aan het museum nagelaten door Marie Tak van Poortvliet. Zij was kunstkenner en -verzamelaar en tevens de geliefde van Van Heemskerck. Dit raam is bewust opgehangen vlakbij een muur waar een aantal schenkers van het museum worden geëerd, bovenal natuurlijk de heer Boijmans en de heer Van Beuningen.
In dat rijtje namen staan amper vrouwen, maar schijn bedriegt, zo ontdekte onderzoeker Bram Donders: ‘Zo’n een op de vijf schenkers was een vrouw, veel meer dan we dachten.’ Donders werkt met een beurs van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) aan een groot onderzoek naar vrouwelijke schenkers zoals Tak van Poortvliet. Voor sommige museummedewerkers gaat het werk gewoon door, ook als nu het museum dicht is. Sterker nog: Donders werkt sinds 2021 voor Boijmans, hij is niet anders gewend.
Als na 7 juli de deuren van de bouwplaats sluiten kan de daadwerkelijke verbouwing hopelijk snel beginnen. Voor wie zich zorgen maakt biedt een optimistisch kunstwerk van Lily van der Stokker uitkomst. Het is geplaatst in de oude entreehal: een blauwe wolk op pootjes, als een gedachtewolkje in een stripverhaal. Daar staat op: ‘Kalm nou maar… geen zorgen. Alles Komt Goed.’
Snakken naar Boijmans, Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam, t/m 7/7. Reserveren is verplicht.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant