De Rijksoverheid verhuist steeds meer gegevens en digitale infrastructuur naar Amerikaanse servers, met name die van Microsoft. Kamerleden en ict-experts slaan alarm, met zorgen over de nationale veiligheid en autonomie. ‘We geven zomaar onze overheidsinformatie aan Amerikaanse bedrijven.’
Mailwisselingen van Kamerleden, videogesprekken tussen ambtenaren, de website waar burgers sociale verzekeringen kunnen aanvragen: de Rijksoverheid verhuist steeds meer ict-diensten van Nederlandse computers naar cloudservers van Amerikaanse bedrijven zoals Microsoft en Amazon. Volgens ambtenaren staat ook de verhuizing van het mailarchief van ministers op het programma.
Veel bedrijven kiezen ervoor om zware ict-diensten op gehuurde cloudcomputers te laten draaien. Dit is goedkoper: er hoeven geen eigen dataparken te worden gekocht en onderhouden. De ‘cloudmigratie’ van de Rijksoverheid stuit echter op felle kritiek. ‘Het ondermijnt de Nederlandse digitale autonomie’, zegt Tweede Kamerlid Barbara Kathmann (GroenLinks-PvdA). ‘We geven zomaar onze overheidsinformatie aan Amerikaanse bedrijven.’
Over de auteur
Frank Rensen is wetenschapsjournalist en schrijft voor de Volkskrant over technologie, van cybersecurity en wetgeving tot games en cryptovaluta.
Zodra de overheid van de VS erom vraagt, zijn Amerikaanse cloudleveranciers bij wet verplicht om gegevens over te dragen; zelfs wanneer die gegevens in Europa staan opgeslagen. ‘Dit lijkt een abstracte dreiging, maar digitale soevereiniteit is enorm belangrijk in de geopolitiek. Stel dat de VS op een dag wil dat Nederland minder gaat handelen met China. Kunnen we dan weigeren, als we ondertussen afhankelijk zijn van hun dataparken voor opslag van persoonsgegevens, mails of beleidsstukken van de Tweede Kamer?’ vertelt een security-ambtenaar van de Rijksoverheid op basis van anonimiteit.
Verder bestaat het risico dat essentiële kennis over ict verdwijnt of weglekt naar het buitenland, omdat de daadwerkelijke digitale processen daar plaatsvinden. ‘Door clouddiensten van Microsoft of Amazon te gebruiken, passeert de overheid Nederlandse cloudaanbieders’, zegt cybersecurity-expert en voormalig AIVD-toezichthouder Bert Hubert. ‘Cloudcomputers huren van Microsoft is lekker makkelijk: je hebt in één klap alles wat je nodig hebt. Maar het Rijk laat zo wel een enorme kans liggen om Nederlandse bedrijven te stimuleren.’
De cloudmigratie gebeurt vooralsnog grotendeels buiten beeld van de Tweede Kamer. ‘Dit onderwerp wordt gezien als onbeduidend, even interessant als het merk pennen dat op kantoor ligt’, zegt Kathmann. ‘Het is mij volkomen onduidelijk welke onderdelen van onze ict precies op de cloud staan of daar nog heen moeten. Er is geen enkel Kamerdebat over geweest’, zegt NSC-Kamerlid Jesse Six Dijkstra.
‘Ministeries maken zelf risicoafweging over wat er wel en niet op de cloud kan binnen het kader van het rijksbrede cloudbeleid. Binnen de Rijksoverheid bestaat geen centraal overzicht of coördinatie van ict-inkoopafspraken buiten Nederland’, zegt demissionair staatssecretaris van Digitalisering Alexandra van Huffelen (D66).
Wel onderzoekt de Auditdienst Rijk en de Algemene Rekenkamer op dit moment in hoeverre de Rijksoverheid gebruik maakt van de cloud. ‘Op basis van dit beeld wordt bekeken in hoeverre de rijksoverheid afhankelijk is van bepaalde leveranciers en maken we nieuwe afspraken', zegt Van Huffelen.
Gevoelige informatie, zoals staatsgeheimen en notulen van de ministerraad, worden niet opgenomen in de cloud van Microsoft. Hier is een apart systeem voor. Van Huffelen spreekt de bewering tegen dat er plannen zijn om de mailarchieven van ministers, die nu ook in dit systeem staan, naar de cloud te verhuizen.
‘In het leveren van haar diensten heeft Microsoft de hoogste standaard als het gaat om privacy en veiligheid’, zegt een woordvoerder van Microsoft. Over de wet die het bedrijf dwingt gegevens over te dragen aan de Amerikaanse overheid zegt Microsoft dat deze ‘specifiek betrekking heeft op uitzonderlijke omstandigheden waarin een vermoeden van een ernstig misdrijf wordt vastgesteld waarvoor een opsporingsverzoek nodig is.’
Vorige week dinsdag vroeg Kathmann een Kamerdebat aan over het onderwerp, wat op één stem na werd afgewezen. Vanmiddag probeert ze het nog een keer: ‘Dit onderwerp raakt aan de veiligheid, soevereiniteit en economie van Nederland. Het is te belangrijk om zonder politieke besluitvorming te laten ontwikkelen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant