In minder dan 24 uur werd ‘de linkse landverrader’ Yair Golan op 7 oktober een Israëlische held, toen hij op eigen houtje jongeren uit de klauwen van Hamas wist te redden. Nu mag hij de Arbeiderspartij aan de vergetelheid proberen te onttrekken.
Van een held kunnen gewone mensen moeilijk winnen. En dus niemand was verbaasd toen oud-generaal Yair Golan afgelopen dinsdag 95 procent van de stemmen kreeg bij verkiezingen om het voorzitterschap van de Arbeiderspartij – ooit de belangrijkste partij van het land, die vele bekende leiders voortbracht.
De tijden zijn echter veranderd. Op dit moment bekleedt de Arbeiderspartij niet meer dan vier zetels in de oppositiebankjes. Mochten er opnieuw verkiezingen worden gehouden, dan loopt de partij zelfs het risico helemaal van de kaart geveegd te worden: volgens de peilingen is het nog maar de vraag of ze de kiesdrempel van 3,25 procent weet te halen.
Over de auteur
Sacha Kester is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over België, Israël en de Palestijnse gebieden, en het Midden-Oosten.
Aan de 62-jarige Golan de taak om het tij te keren, en mensen ervan te overtuigen dat deze oude zionistische partij Israël weer iets te bieden heeft. Als zijn woordkeuze een voorbode is van wat komen gaat, dan komt dat wel goed. Veel van zijn zinnen beginnen met de woorden: ‘Als ik premier was...’
Daarna volgt steevast harde kritiek op het establishment. Extreem rechtse ministers omschrijft hij als ‘messianistische nationalisten die ik het management van een kruidenierswinkel nog niet zou toevertrouwen’. Premier Benjamin Netanyahu is volgens Golan een ‘lafaard’ die alleen maar oog heeft voor zijn eigen belangen.
Voordat hij een held werd (waarover straks meer), wist Golan veel vijanden te maken. Zijn ster rees snel nadat hij in 1980 toetrad tot het leger, maar tegelijkertijd werd duidelijk dat hij graag naar eigen inzicht handelde – soms tot grote onvrede van zijn superieuren.
Zo sloot hij in 2006 een deal met kolonisten die delen van de stad Hebron bezetten, zonder zijn commandanten hierover te informeren. In 2010, toen de Syrische president Assad zijn eigen bevolking bombardeerde, gaf Golan op eigen houtje opdracht alle gewonden naar een Israëlisch ziekenhuis te brengen dat aan de grens was opgezet.
Desondanks groeide Golan uit tot de tweede man binnen het leger, maar hij vergooide zijn kans om ooit stafchef te worden in 2016 tijdens een toespraak op de dag dat Israël de slachtoffers van de Holocaust herdenkt. Israël was zo intolerant ten opzichte van de Palestijnen geworden, aldus Golan, dat het land leek op Duitsland in de jaren dertig. Zowel rechtse partijen als het politieke midden reageerden furieus. Wat hen betreft zouden alleen ‘linkse landverraders’ zulke woorden in de mond durven te nemen.
Niet veel later verruilde Golan het militaire slagveld voor het politieke, en sloot hij zich aan bij de links-seculiere Meretz-partij. In 2020 werd hij voor een klein jaar viceminister van Economie. Ook als politicus stak hij zijn uitgesproken mening niet onder stoelen of banken; nadat een Palestijns dorp door een groep kolonisten was aangevallen, noemde hij de daders ‘verachtelijke onmensen’.
Bij de verkiezingen in 2022 won Meretz geen enkele zetel, waarop Golan met pensioen ging. Maar toen op 7 oktober 2023 het luchtalarm klonk, trok hij zijn oude uniform aan, pakte hij zijn kleine Japanse autootje, en leende een vuurwapen in een kazerne. Hij had gehoord dat jongeren zich in de velden rondom een festivalterrein probeerden te verstoppen voor Hamasstrijders, en Golan ging hen halen.
Nadat hij een eerste groep had gered, werd de Golan gebeld door een journalist van de krant Haaretz, die een foto van de oud-generaal op sociale media had gezien: zijn zoon werd op datzelfde festivalterrein door Hamas belaagd. Golan vroeg de journalist om de exacte locatie van de jongen te appen. Een half uur later had hij hem opgepikt.
Na drie reddingstrips werd Golan eventjes door alle Israëlische partijen omarmd als een held. Dat duurde niet lang, want de man bleef zich tijdens demonstraties uitspreken tegen de regering-Netanyahu en roept constant op tot nieuwe verkiezingen.
Mocht het daarvan komen, wordt duidelijk of de heldenstatus van Golan de Arbeiderspartij iets kan opleveren. De oud-generaal is zeker geen vredesduif, maar hij is wel een groot voorstander van een tweestatenoplossing, en vindt dat de Palestijnse Autoriteit ook de Gazastrook moet gaan besturen. ‘Het is praktisch zionisme’, stelt Golan zelf. De Palestijnen laten zich niet ‘op miraculeuze wijze verdrijven’, en het land eerlijk verdelen is volgens hem de enige weg naar veiligheid.
Deze standpunten zijn in Israël niet erg populair, en links is al jaren gemarginaliseerd. Golan hoopt echter aansluiting te vinden bij de burgerbewegingen die al anderhalf jaar tegen de regering van Netanyahu demonstreren. Het moét lukken, zei Golan dinsdag tijdens zijn overwinningstoespraak. ‘Verkiezingen zijn de enige manier om het land te redden.’
3x voorgangers van Yair Golan
• Golda Meir. De eerste vrouwelijke premier van Israël (1969-1974) en leidde het land tijdens de Jom Kippoer-oorlog in 1973.
• Yitzhak Rabin. Was premier in 1974-1977 en later weer in 1992. Hij tekende de Oslo-Akkoorden, kreeg hiervoor samen met partijgenoot Shimon Peres en de Palestijnse leider Arafat de Nobelprijs voor de Vrede, en werd in 1995 door een extremistische Israëliër vermoord.
• Shimon Perez. Deze Nobelprijswinnaar was meerdere keren premier van Israël (waarnemend premier in 1997, premier van 1984–1986 en van 1995–1996. Hij was de negende president van Israël van 2007 tot 2014.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant