Je hoeft geen rechtsextremist te zijn om extreem-rechts te gaan denken. Neem Iris, opgegroeid in een progressief nest, vrijzinnig van geest en dol op politiek debat. Conservatieve overtuigingen had ze niet, ze typeert haar levensstijl als ‘bohémiens’. Rebels is ze ook, en zo begon zes weken geleden een experiment.
Uit nieuwsgierigheid zou Iris uitsluitend rechtse media tot zich nemen: De Telegraaf, Ongehoord Nieuws en Vandaag Inside. Anderhalve maand later is een gesprek lastig. ‘Ze hebben natuurlijk een punt’, zegt Iris. Wilders’ kandidaat-premier is ‘meteen door de linkse media kapotgemaakt’. En: ‘De meeste rechters zijn links, die zijn niet onafhankelijk. Ga maar na: hoeveel rechtse politici worden voor hun uitspraken vervolgd, en hoeveel van links?’
Typisch een geval van ‘valse balans’, probeer ik. Dat je twee posities in een debat gelijkwaardig weergeeft, al is de ene gebaseerd op wetenschap of objectieve feiten, en de ander op nepnieuws en complottheorieën. Er zijn de laatste decennia geen linkse politici om hun uitspraken voor de rechter gedaagd, omdat ze niet in de buurt kwamen van het overtreden van de wet. De aanklacht van Wilders tegen Timmermans, over ‘niets nalaten om te voorkomen dat Wilders aan de macht komt’ eindigde als natte scheet. Het Openbaar Ministerie vervolgt Timmermans niet, omdat hij ‘doelde op politieke middelen’. Er was niets strafbaars gezegd.
Dat wist Wilders ook wel. Het gaat hem dan ook niet om de feiten. Stemmingmakerij is het doel. Alle grote media – bang voor links te worden uitgemaakt – brachten zijn aanklacht als nieuws. Zo legitimeert de valse balans de aanvaller van de democratische rechtsstaat. Bovendien kleeft aan Timmermans evengoed de vieze geur.
Waar zulke manipulatie toe leidt, zie je in de VS. De veroordeling van Donald Trump in de zwijggeldzaak zal weinig veranderen aan de uitslag op 5 november. Sterker, zijn aanhangers zien het als bewijs van een politiek proces. Witte Huis-correspondent van The New York Times Peter Baker beschrijft hoe weinig een herkozen Trump straks in de weg staat. Als autoritaire president kan hij het staatsapparaat misbruiken om af te rekenen met de politieke tegenstanders die hij ‘vijanden’ noemt. Op een echte autocraat is zelfs de Amerikaanse democratie niet berekend.
Van het rechtse nieuwsdieet loopt een afslag het konijnenhol van de sociale media in. Tot daar waar Joe Biden is overleden en Amerikaanse politiek made in Hollywood is, waar mensen genetisch zijn gemanipuleerd door covid-vaccins van het World Economic Forum, via 5G-masten worden aangestuurd zodat ze niet meer zelf op onderzoek uitgaan, en waar wereldleiders zich voeden met babybloed. Wat allemaal zal uitkomen zodra ‘de tribunalen’ beginnen.
Het media-experiment van Iris (geslaagd als het moest laten zien hoe makkelijk een oprecht mens gaat twijfelen aan de rechtsstaat), Wilders’ natte scheet, Trumps veroordeling en QAnons deepstatecomplotten zijn signaalborden die waarschuwen voor chaos en conflict. Grote Europese historici als Timothy Garton Ash en Geert Mak zeggen: we zitten in een nieuwe fase in de geschiedenis. De naoorlogse periode is voorbij. Dit voelt als pre-oorlog.
De mensen die voorspoed en stabiliteit willen, zijn dik in de meerderheid. En ze kunnen heel eenvoudig iets groots doen om chaos te voorkomen. Ze kunnen stemmen. Deze week zijn verkiezingen voor ’s werelds grootste vredesproject in de geschiedenis, de Europese Unie. Excuses als ‘te ingewikkeld’ en ‘ver van mijn bed’ zijn onhoudbaar. Wie een stembiljet heeft, kan donderdag de extreem-rechtse glijbaan richting conflict stoppen. Die kiest voor vrede.
Over de auteur
Marcia Luyten is journalist en columnist van de Volkskrant. Luyten presenteerde Buitenhof en werkte zes jaar in Afrika. Ook schreef ze onder meer Het geluk van Limburg en de biografie Moederland, de jonge jaren van Máxima Zorreguieta. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier de richtlijnen van de Volkskrant.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant