Een documentaire op Disney+ en een dik koffietafelboek claimen het definitieve verhaal over The Beach Boys te vertellen. Maar zowel in de film als het boek stopt dat verhaal als de interne verhoudingen in de band te problematisch worden.
Mooi beeld aan het slot van de kersverse documentaire The Beach Boys – sinds vorige week te zien bij streamingsdienst Disney+. Op hetzelfde strand in Malibu (Californië) waar in 1962 de hoesfoto voor het debuutalbum Surfin’ Safari van The Beach Boys werd gemaakt, komen september 2023 de nog levende bandleden bij elkaar. Brian Wilson (81) wacht op Al Jardine, Mike Love en Bruce Johnston, allen ook de 80 gepasseerd. Wilsons jongere broers Dennis en Carl zijn overleden in respectievelijk 1983 en 1998.
De mannen op het strand geven elkaar een boks en lijken ontroerd. De kijker heeft in de twee uur voorafgaand aan dit beeld al genoeg over de onderlinge relaties van de bandleden vernomen om met ze mee te kunnen leven. Wilsons psychische problemen, die het creatieve brein van The Beach Boys op de top van hun roem eind jaren zestig zouden verlammen, en de onvrede van Mike Love over het feit dat hij voor zijn songteksten nooit rechten kreeg uitbetaald: het zijn nog maar twee van de zaken die een sociaal wenselijke omgang, laat staan een vriendschappelijke, in de weg stonden.
Over de auteur
Gijsbert Kamer schrijft voor de Volkskrant over popmuziek en en jazz.
Die septemberdag, op dat strand in Paradise Cove, zag de toekomst er voor Brian Wilson nog redelijk uit. Hij werd al decennialang geestelijk in evenwicht gehouden door zijn tweede echtgenote, Melinda Ledbetter. Hij ging nog weleens op tournee en leefde nog altijd voor zijn muziek.
Begin 2024 veranderde alles. Ledbetter overleed in januari en een paar maanden later werd Wilson officieel dement verklaard en onder curatele gesteld. Daarmee lijkt er definitief een einde gekomen aan ruim zestig jaar Beach Boys, een van de succesvolste bands uit de popgeschiedenis. Het verhaal wordt behalve in de door hen geautoriseerde film The Beach Boys ook verteld in het gelijktijdig verschenen koffietafelboek The Beach Boys by The Beach Boys.
De samenstellers claimen dat er voor het eerst een boek is verschenen waarin alle Beach Boys zelf hun verhaal doen in woord en beeld. Het wordt alleen nergens duidelijk waaruit de citaten afkomstig zijn, of van wanneer deze dateren. Het blijft ongelooflijk hoe de band vanaf die surfhits begin jaren zestig via nummers als California Girls en Don’t Worry Baby een compleet nieuw popgeluid wist te creëren.
Ontsproten uit het brein van Brian Wilson werd met de klassiek geschoolde sessiemuzikanten van The Wrecking Crew de muziek opgenomen voor het meesterwerk Pet Sounds, met daarop onder meer God Only Knows en Wouldn’t It Be Nice. Bij terugkomst hoefden de andere Beach Boys de nummers alleen nog maar in te zingen.
Die samenzang, dat is nog altijd een wonder en misschien wel de kern van het succes. Zo mooi als de stemmen van de drie broers zich mengden met die van neef Mike Love en Al Jardine, het huisvriendje van de Wilsons, is uniek. En dan was er de muzikale visionair Brian Wilson, die muziek componeerde zoals alleen hij dat in zijn hoofd had, zonder dat hij daarvoor geschoold was.
Vader Murry Wilson was zowel zijn mentor als zijn plaaggeest. Zonder Murry geen Beach Boys, zo blijkt uit de film en het boek. Hij regelde een platencontract en zorgde ervoor dat Brian de plaat zelf mocht produceren, wat begin jaren zestig bepaald geen gewoonte was. Maar vader Murry was ook een tiran die zijn zonen vernederde en fysiek mishandelde.
Eind 1964 wordt hij als manager door de band ontslagen, maar hij houdt nog wel de administratie over auteursrechten bij. Als hij in 1969 alle liedjes voor een ook toen al veel te laag bedrag van 700 duizend dollar verkoopt, is Brian woedend. Vier jaar later overlijdt vader Wilson. Hij laat drie geestelijk behoorlijk beschadigde zoons achter, plus een neef die woedend is dat zijn naam onder geen van de liedjes staat.
Good Vibrations wordt in 1966 een wereldhit, maar Wilson verslikt zich vervolgens in wat hij zijn ‘teenage symphony to God’ noemt: het album Smile, dat nooit zou verschijnen. Althans als we de film en het boek moeten geloven. Wilson zou het in 2004 samen met Van Dyke Parks, met wie hij er 38 jaar eerder ook aan begonnen was, wél afmaken en uitbrengen. Maar daarover geen woord. Het Beach Boys-verhaal houdt in boek en film op in 1980. Zo krijgen we nog wel mee hoeveel liedjes, die bedoeld waren voor Smile, vanaf 1967 een plek zouden krijgen op albums als Smiley Smile en 20/20.
Maar ook de jaren zeventig waarin uitstekende albums als Sunflower (1970), Holland (1973) en het vooral door Brian Wilson zelf zeer geliefde The Beach Boys Love You (1977) verschijnen, komen er bekaaid vanaf. Vermoedelijk wilden de filmmakers zich niet wagen aan alle onverkwikkelijke rechtszaken tussen Brian en de anderen, die sinds eind jaren tachtig schering en inslag werden. Liever houden de makers het gezellig, dus ook geen woord over Brian Wilsons psychiater Dr. Eugene Landy, wiens invloed op de verhoudingen tussen Brian en de andere Beach Boys desastreus was.
De enige wanklank komt eigenlijk van Mike Love, die de kijker inpepert welk onrecht hem is aangedaan. Alsof zijn teksten voor Good Vibrations en California Girls even belangrijk waren als Brians muziek. De geschiedenis van The Beach Boys is een complexe, die maar beter niet ontrafeld kan worden door te direct betrokkenen. Al zal dat voor de muziek zelf weinig uitmaken. Die is niet kapot te krijgen.
3x The Beach Boys (in drie liedjes van Brian Wilson)
• Don’t Worry Baby (1964). Brian Wilson was zo onder de indruk van het door Phil Spector geproduceerde Be My Baby van The Ronettes, dat hij als antwoord Don’t Worry Baby componeerde. Het is een van de vroegste orkestrale Beach Boys songs, vol en toch transparant, met prachtige falset door Brian Wilson zelf gezongen.
• Surf’s Up (1971). De mysterieuze tekst werd door Van Dyke Parks geschreven en verafschuwd door Mike Love, die zich zwaar gepasseerd voelde. Het is behalve een van de meest raadselachtige, ook een van de mooiste composities van Brian Wilson. Het was in 1967 bedoeld voor het toen niet voltooide album Smile, maar verscheen in 1971 op het album Surf’s Up.
• The Night Was So Young (1977). Naast Pet Sounds rekent Brian Wilson The Beach Boys Love You uit 1977 tot zijn beste werk. Net als God Only Knows liet hij dit liedje – dat slechts 2 minuten en 19 seconden duurt – zingen door zijn broer Carl. Het is een van Brians wat minder gelauwerde liedjes, maar het blijft iedere keer weer jammer dat er zo snel een fade-out komt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant