Schrijvers die bedreigingen ontvangen, kunnen sinds maandag terecht bij het meldpunt SchrijversVeilig. Het is opgericht in navolging van het vergelijkbare aanspreekpunt voor journalisten, PersVeilig.nl. Maar waarom is het nodig? Projectleider Peter ter Velde legt het uit.
Het meldpunt voor auteurs is in het leven geroepen op initiatief van de Auteursbond, de Groep Algemene Uitgevers en het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). Net als bij PersVeilig moet het initiatief ruggesteun bieden aan auteurs die online of offline te maken hebben met bedreigingen en intimidatie. Volgens Peter ter Velde, projectleider van beide meldpunten, is het komende jaar voor SchrijversVeilig een proefjaar: ‘We moeten in kaart brengen hoe vaak het voorkomt.’
Over de auteur
Dana Holscher is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Waarom is het meldpunt in het leven geroepen?
Ter Velde: ‘Uitgevers zagen al een paar jaar lang de trend dat steeds meer schrijvers te maken krijgen met bedreigingen en vervelende berichten, vooral online. We hebben in eerste instantie gekeken of we met PersVeilig iets voor hen konden betekenen, maar dat kwam niet direct van de grond. Dat veranderde meteen na Pim Lammers.’
Kinderboekenschrijver Pim Lammers ontving vorig jaar een golf aan bedreigingen, toen passages uit zijn boek over een relatie tussen een tiener en zijn trainer werden overgenomen op de rechts-radicale website Reactionair.nl. Bekende Nederlanders, onder wie presentatrice Monique Smit, deelden verwensingen naar Lammers op sociale media. Onder andere Lammers’ woonadres werd publiekelijk bekendgemaakt. Vier daders kregen daarvoor taakstraffen opgelegd.
Ter Velde: ‘Over dat incident is in de Tweede Kamer gesproken. Het ministerie van Cultuur trok toen aan de bel en heeft de andere partijen erbij geroepen. We besloten uiteindelijk dat we het meldpunt het best konden vormgeven door het onder PersVeilig te scharen, zodat we uit die ervaring kunnen putten.’
Journalisten hebben wel een ander beroep dan schrijvers, ook maatschappelijk gezien. Is zo’n meldpunt specifiek voor schrijvers wel nodig?
Ter Velde: ‘In alle eerlijkheid: dat kunnen we nu nog niet zeggen. Toen we in 2019 PersVeilig oprichtten, was dat naar aanleiding van een onderzoek waaruit bleek dat meer dan de helft van de journalisten te maken kreeg met bedreigingen.
‘Ik heb veel mensen in de schrijverswereld gesproken en iedereen herkent het probleem, maar cijfers hebben we nog niet. Daarom is dit eerste jaar een pilot: we gaan onderzoeken hoeveel sprake er is van dreiging en waar dat zich allemaal afspeelt.’
Ook schrijfster Lale Gül is slachtoffer van talloze bedreigingen aan haar adres. Na de publicatie van haar debuutroman Ik ga leven, waarin ze kritisch schreef over haar strenge islamitische opvoeding, moest ze tijdelijk onderduiken. Gül ontving doodsbedreigingen, minstens twee van haar belagers werden aangehouden door de politie en één van hen kreeg een veroordeling. Over de nasleep van haar eerste roman verscheen onlangs Güls tweede boek, Ik ben vrij.
Wat gebeurt er als een schrijver zich meldt?
Ter Velde: ‘Iedere melding wordt afzonderlijk behandeld. Als blijkt dat melders hulp nodig hebben, bieden we ondersteuning waar we kunnen. Dat kan bijvoorbeeld zijn door iemand te adviseren in zijn of haar aanwezigheid online, als we zien dat diegene kwetsbaar is omdat er bijvoorbeeld veel informatie openbaar te zien is.
‘Ook wat dat betreft zijn journalisten en schrijvers verschillend. Bij bedreiging van journalisten geldt een protocol, waar de politie en het Openbaar Ministerie meteen betrokken bij zijn. Voor schrijvers is dat er niet. Maar als de bedreigingen strafbaar zijn, kunnen schrijvers natuurlijk aangifte doen bij de politie.’
Wat wil je op langere termijn met het meldpunt bereiken?
Ter Velde: ‘Ik hoop dat we ervoor kunnen zorgen dat schrijvers wat sterker in hun schoenen komen te staan. Naar aanleiding van de zaak met Pim Lammers hebben we al een training gegeven aan tien schrijvers die iets vergelijkbaars hebben meegemaakt. We proberen te laten zien waar digitale kwetsbaarheid vandaan komt, maar ook hoe je digitaal weerbaarder kunt zijn.
‘We gaan ook trainingen geven aan uitgevers. We horen nu vaak dat uitgevers zich geen raad weten met dit soort incidenten. En schrijvers kunnen zich na een bedreigend voorval erg eenzaam voelen, omdat ze vaak in hun eentje werken. Het kan al veel helpen om te weten dat je er niet alleen voor staat.’
Verwacht je dat de telefoon roodgloeiend zal staan?
Ter Velde: ‘Bij PersVeilig krijgen we zo’n tweehonderd meldingen per jaar, al denk ik dat het er dit jaar meer zullen zijn. Ik weet niet hoe het met SchrijversVeilig zal gaan. Vandaag heb ik nog geen meldingen gekregen. Maar dat zou ook wel heel snel zijn.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant