Vorige week werd bekend dat Judi Dench definitief met acteren is gestopt, omdat ze nagenoeg blind is geworden. En dat terwijl het juist die felblauwe blik was het waarmee de meervoudig Bafta-winnaar zo'n diepte aan haar rollen gaf.
‘Mij werd verteld dat niemand zo’n irritant, wereldvreemd, geëxalteerd en doortrapt wezen kon spelen als ik’. Aldus de Britse actrice Judi Dench, in een interview met deze krant in 2006. Dat was naar aanleiding van de release van haar toen nieuwste film Mrs. Henderson Presents, in regie van Stephen Frears.
Daarin speelde Dench inderdaad een nogal geëxalteerde vrouw die in de jaren dertig van de vorige eeuw in de Londense wijk Soho een oud, vervallen theatertje opkoopt, waarin ze een vaudevillegezelschap gaat leiden. Ook als de Tweede Wereldoorlog uitbreekt, gaan de shows gewoon door, met blote meisjes en al, in die tijd zeker geen gangbaar vertier.
In die film kwamen Dench’ kwaliteiten optimaal naar voren en bovendien speelde het verhaal zich bijna volledig af tussen oude decors en verkleedkisten van het theater, de wereld waarin Dench is groot geworden, de wereld die haar als een trouwe minnaar een leven lang heeft omsloten.
Vorige week werd bekend dat Judi Dench (89) definitief met acteren is gestopt, omdat ze steeds slechter is gaan zien en nagenoeg blind is; al een aantal jaren lijdt ze aan de oogziekte maculadegeneratie.
Over de auteur
Hein Janssen schrijft voor de Volkskrant over toneel en musical.
Op zich is het niet vreemd om op haar vergevorderde leeftijd met werken te stoppen, maar voor Dench was haar vak een levensvoorwaarde. In datzelfde interview in 2006 vertelde ze dat ze na de dood van haar man, een paar jaar eerder, alleen nog maar wilde werken. ‘Ik kan maar moeilijk met mezelf omgaan. Als ik alleen ben, verkeer ik in slecht gezelschap, daarom werk ik liever aan één stuk door’, zei ze daar destijds over. En werken heeft ze nadien bijna continu gedaan. Haar laatste filmrol speelde ze in 2022, in de film Spirited.
Dat ze nu bekend heeft gemaakt vanwege haar slechtziendheid te stoppen is uitzonderlijk. Dench hecht namelijk nogal aan haar privéleven en is wars van rode lopers en premièrefeesten. Niettemin gaf ze wel regelmatig acte de présence bij gala’s en prijsuitreikingen. In 1999 won ze een Oscar voor haar rol in Shakespeare in Love; in totaal won ze tien keer de Britse filmprijs Bafta.
Nieuwe prijzen zullen er niet meer komen, nu Dench’ ogen haar in de steek laten. Die kenmerkende felblauwe ogen, waarin in veel van haar rollen ook iets vanzelfsprekend weemoedigs te zien was. Want naast haar aparte stem – in de lagere tonen melodieus, met een karakteristiek raspje – waren het haar ogen waarmee ze tal van gemoedstoestanden kon uitdrukken. Dench studeerde aan de Londense theaterschool en werkte daarna meteen bij een aantal belangrijke Engelse theatergezelschappen, waar ze haar fenomenale tekstbehandeling kon vervolmaken.
In 1957 maakte ze haar debuut in theater The Old Vic in Londen, waar vandaag de dag in de foyers en wandelgangen nog steeds oude foto’s van haar hangen; daarna volgden onder meer The Royal Shakespeare Company en The National Theatre. Shakespeare was en is haar metgezel, heeft ze vaak gezegd: ze speelde nagenoeg alle vrouwenrollen in zijn stukken, van de jonge Ophelia en Julia tot Lady Macbeth. Over haar liefde voor Shakespeare verscheen vorig jaar een boek van haar hand: Shakespeare - the man who pays the rent.
Dat ze ook los van het Engelse theaterpubliek wereldberoemd is geworden, komt voornamelijk door haar vele filmrollen. De rol van M natuurlijk in zeven James Bond-films, maar tot haar beste werk behoren films als Mrs. Brown (1996), Iris (2001, een biopic over schrijver Iris Murdoch), Notes on a scandal (2006) en Philomena (2013). In Mrs. Brown (1997) speelde ze de eenzame koningin Victoria, gevangen in het strenge korset van de monarchie, worstelend met tedere gevoelens voor haar stalmeester. In Notes on a scandal gooide ze het over een andere boeg, die van een wraakzuchtige lerares, die een relatie krijgt met een vrouwelijke collega (Cate Blanchett). In Philomena speelt ze een simpele vrouw die radeloos op zoek gaat naar het geheime leven van haar overleden zoon.
Dench bewees haar uitzonderlijke klasse ook in Stephen Sondheims melancholieke lied Send in the clowns dat zij ooit uitvoerde, terwijl ze eigenlijk geen zangeres is. Nog steeds te zien op YouTube, als een korte masterclass liedinterpretatie op het hoogste niveau.
Dame Judi Dench was in 2016 met drie andere collega’s (waaronder Maggie Smith) te zien in de documentaire film Tea With the Dames, waarin de vrouwen openhartig en bijzonder geestig over hun vak spraken. Ze heeft haar hele carrière door nooit een blad voor de mond genomen, en had pertinente meningen over collega’s, de sfeer op de werkvloer, de monarchie en de stand van zaken in het theater.
Judi Dench zal weliswaar niet meer rondlopen op een theaterpodium of filmset, maar indien nodig zal ze ongetwijfeld nog van zich laten horen. Maar die intens blauwe blik zullen we niet meer zien.
- Om haar – volgens haarzelf – inmiddels saaie leven wat op te vrolijken liet Dench onlangs nog een tatoeage zetten met de tekst Carpe diem.
- De rol van M eindigde voor Dench als cameo in haar zevende James Bond-film Spectre (2015); in Skyfall (2012) ging ze eerder al dood.
- Dench is een groot dierenvriend; toen zij in 2023 een opvangplek voor zeehonden bezocht en er een gewond exemplaar werd binnen gebracht, werd die meteen naar haar vernoemd.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant