Slechts enkele weken nadat extreme regen in Saarland voor overstromingen zorgde, gebeurt het een paar honderd kilometer verderop in Zuid-Duitsland weer – met alle schade van dien. Het bewijst dat de weerpatronen boven Noord-Europa veranderen, denken wetenschappers.
Oorzaak van de overvloedige regenval in Zuid-Duitsland is een hardnekkig lagedrukgebied, dat een bel vochtige lucht vanaf de Middellandse Zee noordwaarts trok, in combinatie met vooral sinds vrijdag hevige regenval. De plaatselijke infrastructuur bleek er niet tegen bestand: een dam en een dijk begaven het, drieduizend mensen moesten hun huis uit, een brandweerman verdronk.
De hand van het klimaat zit vooral in de toegenomen heftigheid van het natuurgeweld, vertelt atmosfeerwetenschapper Bart Verheggen (KNMI). ‘Uit analyses die we achteraf van dit soort gebeurtenissen maken, blijkt meestal dat de kans op dergelijke extreme regenval is toegenomen door klimaatverandering. Het lijkt me dat dat hier ook het geval is.’
Over de auteur
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, met als specialismen microleven, klimaat, archeologie en gentech.
Warmere lucht houdt immers meer waterdamp vast. Bovendien stijgen wolken die meer waterdamp bevatten bij het uitregenen sneller op, waardoor ze nog sneller uitregenen en hun neerslag op een kleiner gebied laten vallen. Verheggen: ‘Precies dezelfde weersomstandigheden die we nu zien, zouden in een minder opgewarmd klimaat voor minder neerslag hebben gezorgd.’
Ook in Nederland is het aantal dagen met zware neerslag toegenomen, blijkt uit een vandaag verschenen analyse van het KNMI. Tussen 1950 en 2000 gebeurde het gemiddeld vijf keer per jaar dat er ergens in Nederland opeens meer dan 50 millimeter neerslag viel op een van de ruim 300 officiële KNMI-regenmeters. Tegenwoordig gebeurt dat gemiddeld negen keer per jaar. Dit jaar was het al vier keer raak.
Steeds meer klimaatwetenschappers vermoeden dat door het opwarmende klimaat de weerpatronen boven Europa verstoord raken. Door de opwarming wordt het temperatuurverschil tussen pool en evenaar kleiner, en dat zou weer de straalstroom afzwakken, de sterke stroming die op grote hoogte van west naar oost raast en zo de weersgebieden rondduwt.
Normaal gesproken zorgt dat voor een westelijke stroming vanaf de Atlantische Oceaan die in Noord-Europa het weer enigszins gladstrijkt, met meer koelte in Noord-Europa en warmte in Zuid-Europa. Maar nu de motor afzwakt, krijgen zuidelijke en noordelijke stromingen meer kans, vooral in de zomer.
‘Het wordt duidelijk dat de algehele weersituatie boven Europa en de variabiliteit erin aan het veranderen is’, aldus meteoroloog Peter Hoffmann van het Potsdam Instituut voor Klimaatonderzoek (PIK) in de Duitse krant Der Tagesspiegel. ‘De paden van lagedrukgebieden volgen een andere koers naar het noorden of zuiden, en beïnvloeden zo waar het regent.’
Bovendien blijven regengebieden, bij gebrek aan aanzwengeling door de straalstroom, soms langer hangen. Dat gebeurde in juli 2021, toen extreme regen in en rond het Ahrdal 184 mensen in Duitsland en 38 in België het leven kostte. Een gebeurtenis die normaal eens in de pakweg 400 jaar plaatsvindt, bleek achteraf uit een academische evaluatie.
In Duitsland beginnen de problemen op te vallen. Vorig jaar rond kerst waren er evacuaties in Noord-Duitsland wegens overstromingen na extreme regenval. En ook de regen in Saarland, twee weken geleden, lijkt veroorzaakt door een lagedrukgebied dat niet goed meer van zijn plaats kwam.
In het Duitse weekblad Der Spiegel is Stefan Rahmstorf, prominent klimaatwetenschapper, er duidelijk over: ‘Het weer wordt onvoorspelbaarder. Wekenlange droogtes en stortregens kunnen de landbouw verstoren. En daarbij is de infrastructuur op veel plaatsen niet gebouwd om met zulke watervolumes om te gaan: riolen lopen over, straten stromen onder, dammen breken.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant