Na een rijke, maar door blessures geplaagde loopbaan als basketballer, onderscheidde Bill Walton zich als alom geliefde en excentrieke tv-commentator.
Alleen Bill Walton kreeg het als commentator voor elkaar om Boris Diaw, een wat logge maar handige basketballer uit Frankrijk, te vergelijken met componist Ludwig van Beethoven. ‘Het was tweehonderd jaar geleden toen die met zijn Derde symfonie het tijdperk van de Romantiek inluidde’, begon Walton in 2006 aan een van zijn onnavolgbare maar gepassioneerde dwaaltochten. ‘Als ik hem zie spelen, moet ik daaraan denken.’
Walton was een van de beste basketballers van de jaren zeventig en tachtig, werd tweemaal kampioen in de NBA (in 1977 met Portland Trail Blazers en in 1986 met Boston Celtics) en werd in 1978 verkozen tot beste speler van de competitie. Maar bij het grote, met name jongere publiek stond hij vooral bekend als een vrolijke, eigenzinnige commentator die maar niet kon stoppen met praten.
In zijn extra grote stoel aan de rand van het veld liet de 2,11 meter lange Walton zijn enthousiasme, humor en fantasie de vrije loop. Walton sprak in hyperbolen, met grote bewondering voor zijn sport, maar kon evengoed minutenlang uitweiden over de kracht van marihuana – de wedstrijd was op zulke momenten slechts opvulling.
Bij een van zijn uitzendingen nam Walton een stuk boomschors uit zijn tuin mee, omdat hij de begroeiing op het stuk hout zo mooi vond. Hij wilde het graag delen met de kijkers.
Over de auteur
Koen van der Velden schrijft voor de Volkskrant over sport in de Verenigde Staten. Hij woont in New York.
Soms dwaalde Walton zo ver af, dat het leek of hij aan de geestverruimende middelen had gezeten. Het was bij de oude basketbalhippie, een groot fan van de psychedelische rockgroep The Grateful Dead en vaak gehuld in kleurrijke, gebatikte T-shirts, niet helemaal uit te sluiten. Walton was vooral bevangen door levenslust. Regelmatig noemde hij zichzelf de ‘gelukkigste man ter wereld’, een statement dat hij met een permanente glimlach kracht bijzette.
Walton overleed vorige week op 71-jarige leeftijd in zijn woonplaats San Diego aan de gevolgen van kanker. In de stroom aan condoleances, herinneringen en anekdotes die zijn dood teweeg heeft gebracht, schetsten collega’s en vrienden Waltons unieke persoonlijkheid. ‘Hij was een rode diamant’, zei UCLA-teamgenoot Jamaal Wilkes, verwijzend naar de rossige haardos (met zweetband) en baard waarom Walton als speler bekendstond. ‘Een geweldige ziel vol nieuwsgierigheid, humor en vriendelijkheid’, schreef oud-president Barack Obama.
Wildvreemden vertellen op sociale media over hun ontmoeting met Walton, op een vliegveld, in een stadion of elders. Overal liet de basketballer een onuitwisbare indruk achter. ‘Hij deed alles om iedereen om zich heen blij te maken’, schreef NBA-legende Kareem Abdul-Jabbar. ‘De wereld voelt zwaarder zonder hem.’
Als basketballer was Walton zijn tijd vooruit. In de huidige NBA kunnen veel mannen van zijn lengte goed passen en schieten, maar toen Walton het vijftig jaar geleden deed, was hij een uitzondering.
‘The Big Readhead’ stond bekend als de ultieme teamspeler. ‘De belichaming van onzelfzuchtigheid’, schreef basketballiefhebber Obama. ‘Het concept van een team intrigeerde me het meest aan basketbal’, zei Walton toen hij in 1993 werd toegelaten tot de eregalerij van de Hall of Fame. ‘Als ik individueel succes had gewild, was ik wel gaan tennissen of golfen.’
Walton won twee kampioenschappen met de universiteit van UCLA en maakte in 1974 de overstap naar de NBA. Bij Portland Trail Blazers werd hij een ster, maar op de toppen van zijn kunnen begon zijn lichaam te haperen. Vooral zijn voeten werkten hem tegen. In zijn veertien jaar durende carrière moest Walton zeker dertig keer onder het mes en miste hij drie volledige seizoenen. Toen hij in 1986 zijn tweede kampioenschap won met Boston Celtics, was hij reserve, een rol die hij met plezier accepteerde.
De gelukkigste man ter wereld had botte pech met zijn fysiek. ‘Ik heb mijn hele leven met pijn geleefd’, schreef Walton in 2016 in zijn autobiografie. Soms maakte die hem radeloos. Toen zijn artsen hem niet meer konden helpen, bezocht hij een hypnotiseur. Walton hoopte dat die hem kon laten denken dat de problemen met zijn voeten niet echt waren.
Ook na zijn afscheid als speler hield de pijn aan. Walton kreeg ernstige rugklachten. Zijn knieën en enkels waren op het basketbalveld vernield.
Omdat hij nog maar moeilijk kon lopen, koos hij voor de fiets. Walton was een fanatieke hobbywielrenner. Regelmatig fietste hij door de straten van San Diego. Ooit ondernam Walton een poging om het complete parcours van de Ronde van Californië af te leggen. Elke dag bleef hij fietsen tot het donker werd.
Dat hij commentator zou worden, was lang geen uitgemaakte zaak. ‘Ik was een bedeesde jongen met mijn rode haar, grote neus, sproeten en rare gezicht. Ik zei nauwelijks wat’, schreef Walton in zijn biografie. De basketballer kampte met stotterproblemen. ‘Maar op mijn 28ste leerde ik hoe ik moest spreken. Dat was de grootste prestatie uit mijn leven, en de ergste nachtmerrie voor ieder ander.’
Walton wist van geen ophouden. Vaak had hij geen wedstrijd nodig om een paar uur vol te praten. ‘Ik hoefde hem alleen af en toe af te remmen’, zei Dave Pasch, zijn vaste co-commentator. Walton was de laatste vijftien jaar bijna uitsluitend te horen bij wedstrijden van zijn geliefde universiteitsbasketbal. Aan de rand van het veld liet hij zich gewillig meeslepen door de fanatieke studenten op de tribune.
Altijd keek hij verder dan zijn sport. Begin jaren zeventig protesteerde hij op de campus van UCLA tegen de oorlog in Vietnam. ‘Het zijn mijn vrienden die in lijkzakken terugkomen’, zei de jonge Walton, die met ongeveer vijftig anderen werd gearresteerd. De afgelopen jaren zette hij zich onder meer in voor de vele daklozen in zijn San Diego.
Ook uit de muziekwereld stroomden de berichten vorige week binnen. Walton, zoon van een muziekdocent, werd door The Grateful Dead geadopteerd als lid van de ‘familie’, schreven de nog levende bandleden op sociale media. Hij bezocht ruim 850 concerten van zijn vrienden en was ooit gelegenheidsdrummer bij een optreden in Egypte. Vaak nam hij zijn teamgenoten mee backstage.
Bij een concert in Seattle speelde rockband Pearl Jam vorige week een nummer ter nagedachtenis aan Walton. Muzikanten als Elvis Costello en John Mayer stonden stil bij zijn dood. Naast basketbal was muziek zijn grote passie. ‘Ik begon te dromen dat het allemaal samen kwam’, schreef Walton in 1994. ‘Dat muziek en basketbal exact hetzelfde waren.’
In zijn huis in San Diego, met een tipi in de achtertuin, vernoemde hij vertrekken naar artiesten als Bob Dylan en Neil Young.
Kort na zijn dood onthulde commentator Pasch de willekeurige appjes die hij zo nu en dan van Walton ontving. ‘Heb je weleens door Californië gefietst, vechtend tegen beren, slangen en muggen?’, stuurde hij uit het niets. ‘Bid voor regen, het leidt tot meer leven’, schreef hij een andere keer. Altijd sloot Walton zijn berichten, naar Pasch en anderen, af met dezelfde, typerende woorden: ‘Blijf stralen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant