Een driefasenplan dat de Amerikaanse president Biden vrijdagavond lanceerde voor een ‘duurzame vrede’ in Gaza, heeft in Israël geleid tot uiteenlopende reacties. Het vredesplan werd door Biden gelanceerd als ‘een Israëlisch voorstel’, maar minister-president Benjamin Netanyahu leek zich er zaterdag meteen van te distantiëren.
Biden zei dat het hoog tijd werd dat er een einde kwam aan de oorlog in Gaza. Het plan dat hij daarvoor presenteerde, voorziet in een stapsgewijze terugtrekking van Israëlische troepen uit Gaza, een staakt-het-vuren, en dat allemaal gekoppeld aan een gefaseerde vrijlating van gijzelaars door Hamas.
Biden liet in het midden hoe het bestuur van Gaza er na de oorlog uit moet gaan zien. Daarover zou, gaandeweg het proces, nog moeten worden onderhandeld, maar tegenstanders grepen dat punt aan om het plan meteen neer te sabelen.
Twee ultra-rechtse coalitiegenoten in Netanyahu’s regering, Bezalel Smotrich en Itamer Ben-Gvir, dreigden zaterdag uit het kabinet te zullen stappen als Netanyahu akkoord zou gaan met het plan dat Biden heeft gepresenteerd. Ermee instemmen zou een enorme overwinning zijn voor Hamas, vinden zij.
Netanyahu zelf lijkt ook op de rem te trappen. Hij herhaalde zaterdagochtend dat ‘Israëls voorwaarden voor het beëindigen van de oorlog niet zijn veranderd’: de vernietiging van Hamas, zowel politiek als militair, de vrijlating van alle gijzelaars en verzekeren dat Gaza geen bedreiging meer zal vormen voor Israël. Over al die zaken bleef het plan dat Biden presenteerde vaag, en al die punten kunnen de onderhandelingen dwarsbomen.
Over de auteur
Michel Maas is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuid-Oost Azië.
Hamas beloofde meteen ‘positief en constructief’ naar het plan te zullen kijken. Dat maakte Israël de laatste partij die alleen nog maar ‘ja’ of ‘nee’ moest zeggen. Volgens de Israëlische oppositiekrant Haaretz zou dat wel eens Bidens bedoeling kunnen zijn geweest: Israël na acht maanden oorlog en maanden van vastlopende onderhandelingen onder druk zetten om serieus te gaan praten.
Bij zijn presentatie meldde Biden vrijdag dat het vredesplan van Israël zelf afkomstig was. Het zou tot stand zijn gekomen door ‘intensieve diplomatie’ en gesprekken met de leiders van Qatar, Egypte en andere landen in het Midden-Oosten.
Netanyahu’s veiligheidsadviseur Ophir Falk zegt in een interview met The Sunday Times dat Bidens plan ‘een deal is waarmee we akkoord zijn gegaan’. ‘Het is geen goede deal, maar we willen zielsgraag dat de gijzelaars worden vrijgelaten, allemaal.’ En verder zei hij: ‘Tal van details moeten nog worden uitgewerkt.’
Haaretz wijst erop dat het plan Hamas een mogelijkheid biedt om gewoon terug te keren en de macht in Gaza weer over te nemen. Daarom wordt Israël gedwongen zelf met voorstellen te komen voor de toekomst van Gaza na de oorlog, iets waarover het tot dusver niet heeft willen praten. Als het Hamas uit Gaza weg wil hebben, zal het zelfs moeten instemmen met de Amerikaanse wens om de Palestijnse Autoriteit (die ook de Westoever bestuurt), de leiding van Gaza te gunnen.
Amerika wil volgens Haaretz zo snel mogelijk naar een situatie waarin het zich kan concentreren op hoe het na de oorlog verder gaat. De oorlog in Gaza zou de zaken te veel in de war sturen, en al veel te lang duren. Biden wil snel terug naar hoe het was: een normalisering van de verhoudingen met Saoedi-Arabië en een helder bondgenootschap tegen Iran en zijn handlangers zoals de Houthi’s in Jemen en Hezbollah in Libanon.
Vredesplan in drie fases:
1. Deze fase duurt zes weken: er komt een onmiddellijk staakt-het-vuren, Israël trekt zich terug uit het bewoonde deel van Gaza. Hamas laat de ouderen, vrouwen en gewonden onder de gijzelaars vrij, in ruil voor honderden Palestijnen die vastzitten in Israëlische gevangenissen.
2. In deze fase laat Hamas alle gijzelaars vrij, inclusief de Israëlische soldaten. Het Israëlische leger trekt zich helemaal terug uit Gaza.
3. De laatste fase omvat de overdracht van de overblijfselen van de omgekomen gijzelaars door Hamas. Daarna begint de internationaal gestuurde wederopbouw van Gaza, die drie tot vijf jaar gaat duren.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant