Patiënten met uitgezaaide huidkanker leven langer als ze immuuntherapie voorafgaand aan de operatie krijgen en niet pas daarna, zoals nu gebruikelijk is. Nederlandse artsen hebben dat aangetoond in een internationaal onderzoek.
Van de ruim tweehonderd patiënten met een melanoom die voor de operatie immuuntherapie kregen, was na een jaar nog 84 procent kankervrij, tegenover 57 procent in de groep die na de operatie werd behandeld. De patiënten die meteen immuuntherapie kregen, hadden maar twee kuren nodig, terwijl de standaardbehandeling na de operatie uit acht tot twaalf kuren bestaat. ‘Dat scheelt ook nog eens bijwerkingen en geld’, laat onderzoeksleider Christian Blank weten vanuit Chicago, waar hij zondag de onderzoeksresultaten presenteerde op het ASCO, het belangrijkste internationale oncologiecongres.
Vakblad Nature Medicine riep zijn onderzoek uit tot een van de studies die dit jaar bepalend zullen zijn voor de geneeskunde. De verwachting is dat de positieve resultaten zullen leiden tot aanpassing van de behandelpraktijk. De resultaten zijn zondagavond gepubliceerd in vakblad NEJM.
Over de auteur
Ellen de Visser is wetenschapsredacteur van de Volkskrant en schrijft over medische ontwikkelingen en geneesmiddelen.
Het idee voor omkering van de praktijk ontstond tien jaar geleden bij de koffieautomaat van het Antoni van Leeuwenhoek-ziekenhuis, dat gespecialiseerd is in kanker. Internist-oncoloog Blank vroeg zich daar met collega-wetenschappers af waarom de veelbelovende medicijnen die het immuunsysteem aansporen om kankercellen op te ruimen, zulke karige resultaten opleverden. Bij de meeste patiënten met een melanoom kwam de ziekte na een paar jaar weer terug.
Zou het niet logischer zijn, dachten ze, om het immuunsysteem te versterken als de tumor nog in het lichaam zit? Immuuncellen reageren op vreemde eiwitten op de buitenkant van kankercellen. In de omgeving van een tumor zijn veel en verschillende typen immuuncellen te vinden, alleen slagen deze er kennelijk niet in om op eigen kracht alle kankercellen op te ruimen. Met een immuunversterker worden ze mogelijk een handje geholpen. Is de tumor verwijderd, dan heeft het immuunsysteem zich al deels teruggetrokken en is het lastiger om het met medicijnen weer te activeren.
Blank zette wereldwijd de allereerste studie op waarbij artsen patiënten voorafgaand aan de operatie immuuntherapie gaven. Inmiddels lopen er onderzoeken bij tal van vormen van kanker.
De patiënten uit het melanoomonderzoek hadden allemaal uitzaaiingen in de lymfeklieren. Van de tweehonderd patiënten die vooraf immuuntherapie kregen, reageerde 59 procent zo goed dat ze nagenoeg of helemaal kankervrij werden. Bij die groep is het voortaan misschien niet eens meer nodig om te opereren, zegt hoogleraar immunologie Marjolein van Egmond (Amsterdam UMC), niet betrokken bij het onderzoek. Blank zag in een eerder onderzoek dat veel patiënten bij wie de immuuntherapie aansloeg, afzagen van de operatie. Van hen was na twee jaar bijna 95 procent nog kankervrij.
De reactie van patiënten op de immuuntherapie kan zo de vervolgbehandeling bepalen, denkt Van Egmond: bij een goede reactie een korte kuur en geen operatie, als resultaat uitblijft een langere kuur of uiteindelijk een andere behandeling. Nu is het nog gebruikelijk dat alle patiënten na de operatie minstens acht (dure) kuren immuuntherapie krijgen. ‘Met deze aanpak behoeden we patiënten voor onnodige behandelingen. Dat betekent een betere kwaliteit van leven en levert besparingen op. Dat is van belang nu de zorgkosten blijven oplopen.’
Van Egmond is enthousiast over de onderzoeksresultaten die volgens haar opnieuw ‘de kracht van immuuntherapie’ weergeven. ‘Voor mensen met dit type en stadium melanoom is het fantastisch nieuws, maar we moeten geen valse hoop wekken. Immuuntherapie werkt tot nu toe het beste bij een melanoom maar niet bij iedereen. Onderzoek moet uitwijzen bij wie wel en wie niet.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant