Met spontane tranen bij een persconferentie vestigde de Braziliaanse topvoetballer Vinícius Júnior opnieuw de aandacht op het diepgewortelde racisme in het Spaanse voetbal. De steraanvaller van Real Madrid verzet zich al jaren tegen de discriminatie, maar die strijd laat hem niet onberoerd.
We brengen dit profiel opnieuw naar aanleiding van de Champions League-finale tussen Real Madrid en Borussia Dortmund.
In de perskamer van het trainingscomplex van voetbalclub Real Madrid kiest Vinícius Júnior maandagavond zorgvuldig zijn woorden. In welke mate gaat zijn dagelijkse strijd tegen racisme ten koste van het voetbal, was de vraag. ‘Ik ga naar wedstrijden met mijn hoofd bij de wedstrijd, zodat ik mijn best kan doen voor het team. Maar dat is niet altijd mogelijk.’ Hij laat een stilte vallen. ‘Ik moet me elke dag heel hard concentreren.’
En dan gebeurt iets dat geheel buiten het script valt dat dergelijke persconferenties doorgaans volgen. Waar de persgesprekken meestal het toneel zijn van plichtmatige vragen en dito antwoorden over opstellingen en tactieken, barst de steraanvaller van Real Madrid en Brazilië in tranen uit. Tot drie keer toe wrijft Vinícius met zijn linkerhand in zijn ogen.
Over de auteur
Jasper Daams is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
De Braziliaan is niet de eerste sterspeler die in Spanje slachtoffer wordt van racistische incidenten. In 2014 bijvoorbeeld kreeg Dani Alves, de toenmalige rechtsback van Barcelona, een banaan toegeworpen vanaf de tribune. Hij reageerde stoïcijns door het fruit te pellen en op te eten, alvorens de corner te nemen. Datzelfde jaar werd ook Vinícius’ ex-teamgenoot Marcelo voor aap uitgemaakt door supporters van aartsrivaal Atlético Madrid.
Het verschil met veel andere spelers is dat Vinícius zich voortdurend blijft uitspreken tegen racisme. Sinds Real Madrid hem in 2018 voor 46 miljoen euro naar Europa haalde, heeft die strijd hem minstens zo bekend gemaakt als zijn doelpunten. Waar veel voetballers zich er vaak vanaf maken met een statement voorafgaand aan een wedstrijd of in een promofilmpje op sociale media, blijft Vinícius hartstochtelijk strijden tegen de giftige cultuur in het Spaanse voetbal.
Maandag sprak hij openlijk over hoezeer hij gebukt gaat onder die strijd. ‘Ik heb steeds minder zin om te spelen. Maar ik heb er nooit aan gedacht om te vertrekken uit Spanje, want dan geef ik die racisten wat ze willen. Dus ik blijf hier, vecht, speel bij de beste club ter wereld, win titels en maak veel doelpunten. Dan zullen ze mijn gezicht nog meer moeten zien’.
Een van de racistische uitingen van supporters leidde vorig jaar zelfs tot tussenkomst van de Braziliaanse president Lula. Dat gebeurde na een uitwedstrijd tegen Valencia, vorig jaar. Honderden fans van de thuisclub maakten hem uit voor aap.
Vinícius plaatste een video op Instagram, waarin te zien is hoe supporters van verschillende clubs racistische leuzen over de 23-jarige Braziliaan scanderen. Lula vond het ‘niet eerlijk’, zei hij vorig jaar, dat zijn landgenoot ‘wordt beledigd in elk stadion waar hij naartoe gaat’. Hij riep voetbalorganisaties wereldwijd op om maatregelen te nemen, ‘zodat racisme en fascisme niet de overhand krijgen’.
Naarmate Vinícius zich feller uitspreekt, wordt hij ook vaker een doelwit van kritiek. Nadat Vinícius na de wedstrijd tegen Valencia op sociale media te kennen gaf in de gehele competitie racisme te ervaren, zei competitievoorzitter Javier Tebas: ‘Voordat je La Liga bekritiseert en beledigt, moet je jezelf goed informeren, Vini Jr. Laat je niet manipuleren.’ Daarmee leek Tebas te zeggen dat wat Vinícius bij één duel overkwam, niet overal gebruikelijk zou zijn. Een paar dagen erna bood hij zijn excuses aan voor die uitspraak.
Spelersmakelaar Pedro Bravo zei op tv dat Vinícius het publiek provoceert. ‘Hij moet stoppen de aap uit te hangen,’ nadat de Braziliaan een doelpunt vierde door te dansen. Op het toenmalige Twitter bood ook Bravo zijn excuses aan. ‘De uitdrukking was als metafoor bedoeld.’
Toch trokken het incident in Valencia en de schokkende beelden op Vinícius’ Instagram wereldwijd de aandacht. En de Spaanse autoriteiten grepen in. Drie jongeren die in Valencia op de tribune hadden gezet, werden vervolgd voor de racistische beledigingen. Vier anderen werden aangehouden op verdenking van het ophangen van een opblaaspop, gehuld in een Vinícius-shirt, eind januari in aanloop naar de stadsderby tegen Atlético Madrid.
Een afschrikkende werking is van de juridische speldenprikken nog niet uitgegaan. Nog geen twee weken geleden deelde Vinícius beelden op X waarop fans van Atlético Madrid hem uitmaken voor chimpansee. Dat gebeurde voor een duel tussen Atlético en Internazionale – een wedstrijd waar Vinícius niets mee te maken had. ‘Ik hoop dat jullie al hebben nagedacht over hun straf’, luidde de begeleidende tekst van de post, gericht aan het officiële kanaal van de Europese voetbalfederatie UEFA.
Om de indruk te wekken serieus werk te maken van het bestrijden van racisme, komt de Spaanse bond vanavond met een gebaar. Rondom het duel Spanje-Brazilië, dat wordt gespeeld in het Bernabéu-stadion van Vinícius’ club Real Madrid, wordt met de campagne ‘One Skin’ stilgestaan bij racisme en geweld in het voetbal.
Het lijkt een druppel op de gloeiende plaat. Wel hebben Vinícius tranen opnieuw de aandacht gevestigd op de cultuur in het Spaanse voetbal. Hij kreeg openlijke steunbetuigingen van grote namen als Rio Ferdinand en ex-tennisser Boris Becker. Maar ook zonder die steun zal de Braziliaan zich blijven uitspreken, zei hij maandagavond al. ‘Ik wil dat mensen in de wereld zich ontwikkelen, verbeteren en dat er gelijkheid is. Dat we in de nabije toekomst minder gevallen van racisme hebben en dat zwarte mensen een normaal leven kunnen leiden zoals iedereen. Daarvoor wil ik blijven vechten.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant