Al ongeveer drie jaar is Andretti bezig om een plaats op de Formule 1-grid te bemachtigen. Zo was het team onder leiding van Michael Andretti in 2021 al dicht bij een overname van Sauber, wat toen nog Alfa Romeo Sauber heette. Uiteindelijk ketste die deal op het allerlaatste moment af, maar dat was geen reden om de F1-droom op te geven. Iets minder dan een jaar later, februari 2022 om precies te zijn, maakte het team bekend in 2024 te willen debuteren in de koningsklasse van de autosport, met een eigen team. Dat bleek al snel een te optimistisch plan, maar nadat de FIA de aanmeldingsprocedure openzette om in 2026 op de grid te komen, was al snel duidelijk dat Andretti wel eens heel goede papieren kon hebben.
Begin oktober vorig jaar was het zover. Andretti en de andere geïnteresseerden - waaronder namen als LKY SUNZ en Rodin Motorsports - kregen te horen of de FIA hun inschrijving voor een plek op de grid 2026 zou accepteren, of dat ze geen groen licht zouden krijgen. Het werd een mooie dag voor Andretti. De champagne werd ontkurkt in de fabriek in Indiana, want: de FIA zag de komst van het team wel zitten. Tegelijkertijd was duidelijk dat het slechts de eerste horde was, want het FOM en Liberty Media moesten ook toestemming geven, en dat werd een serieus probleem.
Het FOM, Liberty en de al bestaande F1-teams waren namelijk absoluut geen voorstander. Zij vroegen zich hardop af of de komst van Andretti wel goed zou zijn voor F1. Is het team wel van toegevoegde waarde? En - wat op de achtergrond een zeer belangrijke reden was en nog altijd is - wat betekent het voor de verdeling van het prijzengeld? Van Aston Martin-eigenaar Lawrence Stroll, tot Red Bull-teambaas Christian Horner, bijna elke topman in de sport stond niet te springen voor de komst van de Amerikanen. Alleen FIA-president Mohammed Ben Sulayem zag het wel zitten. "Het is moeilijk om nee te zeggen tegen een team dat toestemming heeft van de FIA", zei de Emirati een paar dagen nadat het autosportorgaan toestemming gaf voor de komst van Andretti tegen Reuters.
Michael Andretti kreeg goed nieuws, maar wist dat er nog een lange weg te gaan was.
Foto door: Mark Sutton / Motorsport Images
De zelfverzekerde woorden van Ben Sulayem bleken voorbarig. Op 31 januari dit jaar kwam het verdict van FOM en F1-eigenaar Liberty Media: geen toestemming voor de komst van Andretti. Een klap in het gezicht van de renstal en de FIA. In de beslissing van het FOM werd vooral duidelijk gemaakt dat zij geen toegevoegde waarde zien in de komst van het Amerikaanse raceteam. De deur voor 2028 werd echter nog iets opengehouden, mits Cadillac als motorenleverancier vanaf dat moment de krachtbronnen voor het team zou leveren.
Want in de afwijzingsgronden werd aangehaald dat daar een probleem zat: het niet hebben van een eigen motorenleverancier. Er was een deal met Renault om in de overbruggingsperiode tot Cadillac klaar was voor het leveren de renstal van motoren te voorzien, maar FOM is van mening dat dat afdoet aan de toegevoegde waarde van een elfde team.
Famin hoeft voorlopig geen motoren te leveren aan Andretti.
Foto door: Erik Junius
Het betekende niet dat Andretti de handdoek in de ring ging gooien. Het mikt namelijk nog altijd op een plekje op de grid van 2026. Op de achtergrond blijft de teamleiding hard doorwerken aan het opbouwen van een F1-waardige renstal. Mannen als voormalig Renault-toptechnicus Nick Chester en onlangs nog Pat Symonds zijn aangetrokken om alles klaar te hebben voor over anderhalf seizoen. Een faciliteit in Silverstone en een compleet nieuw complex in Fishers vlak bij de huidige fabriek in de VS zetten de ambities nog meer kracht bij.
Toch was dit voor het FOM of Liberty Media geen signaal om overstag te gaan. Sterker nog, het heeft er alle schijn van dat de hakken steviger in het zand worden gezet qua het niet willen toelaten van Andretti. In Miami was het volgens Mario Andretti zo hoog opgelopen, dat Liberty CEO Greg Maffei benadrukte dat hij er alles aan zou doen om het team nooit op de grid te krijgen. En die uitspraak was een paar dagen nadat Mario en Michael Andretti steun ergens anders zochten: de Amerikaanse politiek begon zich te roeren.
Op 1 mei onthulden twaalf leden van het Amerikaanse Congres dat er een brief gestuurd is naar Liberty Media. Daarin werden vragen gesteld over de afwijzingsgronden van het bedrijf. "Wij uiten onze zorgen, omdat wij een anti-competitieve houding zien tegenover twee Amerikaanse bedrijven - Andretti en General Motors - die mee willen doen in en willen produceren voor Formule 1", aldus de schrijvers van de brief. Zij vermoeden een inbreuk van het mededingingsrecht, oftewel: ervoor zorgen dat andere deelnemers niet mee mogen doen.
Een dag later stond congreslid John James - niet geheel toevallig afkomstig uit Michigan, waar General Motors (het moederbedrijf van Cadillac) zich gevestigd heeft - op de trappen van het Capitool om extra uitleg te geven over de brief. "Jullie mogen zeggen of het kartelvorming is, of dat het niet-competitief of monopolistisch gedrag is", vertelt James. "Maar zoals ik het zie, is er een bedrijf - Liberty Media - die voor dertig procent eigenaar is van Live Nation, waarvan letterlijk deze week bekend werd dat het onderzocht wordt vanwege niet-competitief en monopolistisch gedrag. We krijgen ook verhalen door dat zij [Liberty] zegt: 'Wij zijn te groot om uitleg te geven, je moet maar leren met ons om te gaan'. Zo werkt dat hier niet, als de grotere partij de kleinere onder de duim probeert te houden." En wie stond er naast James en nam daarna zelf nog de microfoon? Juist, Mario Andretti.
Screenshot van de persconferentie, met John James bij de microfoon. Links van hem op de foto staat Mario Andretti.
Diezelfde week werd bekend dat Liberty Media onderzocht wordt door het House of Juridiciary, een juridisch comité van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden. De republikein Jim Jordan vertelde bij NBC dat hij een ernstig vermoeden van een inbreuk op mededingingsrecht heeft. "Wanneer een sportbond afwijkt van de eigen regels om de concurrentie te verminderen, dan kan er sprake zijn van niet-competitief gedrag", vertelde de politicus.
In eerste instantie lijkt het heel duidelijk waarom Andretti Amerikaanse politici opzocht. Het is immers een project met Amerikaanse wortels. Niet alleen de renstal zelf, maar ook de toekomstige partner Cadillac komt van Amerikaanse bodem. Het gaat echter verder dan dat. De oplettende lezer had al gelezen dat Liberty als eigenaar van Live Nation - een bedrijf dat concerttickets verkoopt - zich ook al moest verantwoorden vanwege een mogelijke inbreuk op het mededingingsrecht. Dit is ondertussen zelfs een heuse rechtszaak geworden, waarin het bedrijf aangeklaagd is door maar liefst 29 staten. Dat is mogelijk omdat Liberty Media een Amerikaans bedrijf is en de Amerikaanse wetten dus voor het miljardenbedrijf gelden. Het is hier dus aan twee kanten logisch: zowel Andretti als Liberty hebben zich te houden aan het Amerikaanse mededingingsrecht.
Inbreuken op het mededingingsrecht en sport hebben in het verleden al een aantal zaken opgeleverd. Het biedt echter weinig hoop voor Andretti. Bijna alle bekende Amerikaanse sportcompetities (NBA, NHL, NFL en MLB) zijn wel eens voor de rechter gedaagd, maar keer op keer werden zij in het gelijk gesteld. Volgens de Amerikaanse rechters hebben deze sportcompetities van nature een uitzonderingspositie en mag het een bepaalde mate van anti-competitief gedrag laten zien.
Of F1 hier ook aanspraak op kunnen maken, is niet zeker. Er is namelijk een wezenlijk verschil in de situaties van de Amerikaanse sportbonden en nu met F1. Jordan haalde het in zijn woorden al aan: er is mogelijk van de eigen regels afgeweken. De FIA had immers goedkeuring gegeven en dan is het volgens de politicus vrij apart dat het FOM en Liberty Andretti weigeren. Liberty zal ongetwijfeld de eigen kant van het verhaal goed onderbouwen, dus wat de uitkomst gaat zijn is heel interessant. Wat moeten he FOM en Liberty doen als er wel sprake is van anti-competitief gedrag? Wat betekent dat voor F1 en Andretti? Het zijn allemaal vragen waar we dan pas antwoord op krijgen.
Mocht het resultaat zijn dat er geen sprake van anti-competitief gedrag is, dan kan Andretti alsnog op een andere manier de koningsklasse van de autosport binnenkomen. FIA-president Ben Sulayem vertelde het onlangs nog: "Ik zou [Andretti] adviseren om een ander team over te nemen." Welk team dan? Het zou zomaar eens via NASCAR een ingang in F1 kunnen vinden. Stewart-Haas Racing, het team waar Haas F1 Team-eigenaar Gene Haas mede-eigenaar van is, wordt aan het einde van het huidige NASCAR-seizoen opgedoekt en Andretti heeft meermaals de intentie uitgesproken om ook in die raceklasse mee te willen doen. In de wandelgangen wordt Andretti niet als een potentiële nieuwe eigenaar genoemd, maar het kan voor de F1-ambities een interessante optie zijn. Met een overname kan mogelijk ook een dubbeldeal bedongen worden, dat zowel het NASCAR-team als het F1-team overgenomen wordt.
Niets is nog zeker, maar de komende maanden gaan bijzonder interessant worden om te volgen wat er met Andretti en F1 gebeurt.
Source: Motorsport