De Amerikaanse president Joe Biden heeft vrijdagavond een driefasenplan gepresenteerd voor Gaza, te beginnen met een onmiddellijk maar tijdelijk staakt-het-vuren. Voor het eerst ligt nu ook een volledige Israëlische terugtrekking op tafel. De eerste reacties zijn voorzichtig positief.
Biden omschreef het plan als een ‘Israëlisch voorstel’. Door zich zo expliciet achter het plan te scharen. lijkt de Amerikaanse president een ultieme poging te doen om de vastgelopen onderhandelingen tussen Israël en Hamas los te trekken. Sinds Israël aanvallen uitvoert in het dichtbevolkte Rafah, zwelt de internationale kritiek op het land aan. Het door Biden gepresenteerde plan zou op termijn een einde kunnen maken aan de gevechten in Gaza, waarbij volgens Palestijnse cijfers tot nu toe 36 duizend Gazanen zijn gedood.
Biden sprak van ‘een routekaart voor een duurzaam staakt-het-vuren en de vrijlating van alle gegijzelden’. Hij riep Israël en Hamas met klem op om akkoord te gaan met het plan. ‘Dit is een beslissend moment’, zei Biden. Hamas zou na maandenlange gevechten niet meer in staat zijn om Israël aan te vallen zoals het op 7 oktober deed, benadrukte hij. ‘Het is tijd om deze oorlog te stoppen.’
Over de auteur
Iva Venneman is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft onder meer over Duitsland en België.
De drie fasen waaruit het plan bestaat, lijken sterk op eerdere voorstellen tot een staakt-het-vuren. De eerste daarvan moet zes weken duren. Daarin moet Hamas de vrouwen, kinderen en andere kwetsbare gegijzelden vrijlaten, een groep van 36 personen. Israël moet gedurende die periode op zijn beurt ‘honderden’ Palestijnse gevangen vrijlaten, zich terugtrekken uit de bevolkte Gazaanse gebieden en toestaan dat elke dag ‘zeshonderd vrachtwagens (met humanitaire hulp, red.) richting Gaza gaan’.
Nieuw zijn de onderhandelingen over de tweede fase. Het voorstel benoemt, concreter dan voorstellen die eerder op tafel lagen, over welke drie onderwerpen Israël en Hamas het eens moeten worden: een permanente gevechtsstop, een volledige terugtrekking van Israël uit Gaza en de vrijlating van de rest van de gegijzelden.
Tot nu toe liepen onderhandelingen tussen Israël en Hamas altijd stuk op een Israëlische terugtrekking uit Gaza en een permanent staakt-het-vuren. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft in het verleden uitgesproken tegen een volledige terugtrekking, omdat dit zou betekenen dat Hamas aan de macht zou blijven. Voor Hamas was de terugtrekking een harde eis voor het vrijlaten van alle gegijzelden.
Israël komt Hamas nu tegemoet door deze twee zaken als uitgangspunten te benoemen. Het idee is dat de gesprekken hierover beginnen zodra de eerste fase ingaat, met een tijdelijk staakt-het-vuren van zes weken.
De derde fase van Bidens plan bestaat uit de wederopbouw van Gaza, die drie tot vijf jaar moet gaan duren en gefinancierd moet worden door de internationale gemeenschap. Daarnaast moet een nieuwe Palestijnse overheid worden geïnstalleerd, niet gelieerd aan Hamas. In Bidens presentatie van het plan werd niet duidelijk werd welke autoriteit dit zou moeten zijn.
Bidens plan werd door Israël en Hamas voorzichtig positief ontvangen, al plaatsten ze ook direct kanttekeningen. Zo zei Netanyahu vrijdag dat hij de Israëlische onderhandelaars toestemming had gegeven om Biden deze deal te laten presenteren. ‘De Israëlische overheid is verenigd in het verlangen om de gegijzelden zo snel mogelijk te laten terugkeren en werkt aan het bereiken van dit doel.’
Tegelijkertijd benadrukte de premier dat de doelen van Israël niet zijn veranderd: het wil Hamas zowel militair als bestuurlijk vernietigen, en alle gegijzelden moeten vrijkomen. ‘Het idee dat Israël akkoord zal gaan met een permanent staakt-het-vuren voordat aan deze voorwaarden is voldaan, is niet bespreekbaar.’
Hamas ‘kijkt positief’ naar dit plan, zei het in een persverklaring. Het is bereid om ‘constructieve gesprekken’ te voeren over een permanent staakt-het-vuren, het terugtrekken van de Israëlische troepen, de vrijlating van de gegijzelden en een ‘serieuze’ gevangenenruil als ‘de bezetter zich er expliciet aan verbindt’, voegde het eraan toe, verwijzend naar Israël.
Ook de internationale gemeenschap steunt het plan. Ursula von der Leyen, de voorzitter van de Europese Commissie, vindt dat het gefaseerde plan ‘een reële kans biedt’ om de oorlog te beëindigen. Ook de Canadese premier Justin Trudeau sprak op X zijn steun voor het voorstel uit. ‘Alle partijen moeten deze kans aangrijpen om een einde te maken aan het menselijk lijden en een weg te banen naar een onomkeerbare tweestatenoplossing.’
Joe Biden heeft inhoud van de deal bewust publiek bekendgemaakt, zei een anonieme ambtenaar van Amerikaanse president vrijdag tegen The Washington Post. ‘Deze deals worden vaak gekenschetst door diegenen die de deal misschien liever niet willen.’
Biden voerde vrijdag, tijdens zijn presentatie van dit plan, dan ook de druk op beide partijen maximaal op. ‘Israël heeft zijn voorstel gedaan’, zei hij. ‘Hamas zegt dat het een staakt-het-vuren wil. De deal is een kans om te laten zien dat ze het echt menen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant