De zwijggeldzaak tegen de Amerikaanse oud-president – en beoogd Republikeins presidentskandidaat – Donald Trump heeft tot nu amper invloed gehad op de peilingen. Hoe het verder zal gaan is de vraag: dit is politiek onontgonnen terrein.
‘Een historisch oordeel’, ‘de eerste Amerikaanse ex-president ooit die wordt veroordeeld als misdadiger’, of kortweg ‘schuldig!’ Wereldwijd deden nieuwswebsites en voorpagina’s vrijdag hun best om te benadrukken hoe buitengewoon de uitspraak is die de jury in Manhattan donderdag deed in de fraudezaak over het verdoezelen van het zwijggeld dat Donald Trump liet betalen aan pornoactrice Stormy Daniels.
Maar als de wereld iets heeft geleerd van het bandenspoor dat Trump de afgelopen acht jaar door het Amerikaanse politieke landschap trok, dan is het wel dat de gevolgen van zijn wet- en taboebrekende handelingen moeilijk zijn in te schatten. En dat het Trump, samen met de radicale Republikeinse mediamachine, vaak is gelukt om vermeende mokerslagen om te zetten in politiek voordeel.
Of hij dat nu weer klaarspeelt, is een vraag die de Amerikaanse kiezers op 5 november zullen beantwoorden. Want de veroordeling van de ex-president en wellicht toekomstige leider van de Verenigde Staten is niet alleen juridisch, maar ook politiek onontgonnen terrein.
Tot nu toe heeft deze zwijggeldzaak, die door zowel voor- als tegenstanders van Trump minder belangrijk wordt geacht dan de andere rechtszaken tegen Trump, nauwelijks invloed gehad op de peilingen. En vanwege de vergaande polarisatie in de VS is het sowieso niet aannemelijk dat dit vonnis, of welk ander vonnis dan ook, overtuigde Trumpaanhangers aan het twijfelen zal brengen.
De groep kiezers die aangeeft wel waarde te hechten aan dit vonnis is marginaal en bedraagt, afhankelijk van welk onderzoek je erbij pakt, tussen de 5 en 10 procent van het Republikeinse electoraat. Maar als de verkiezingen net als vier jaar geleden eindigen in een nek-aan-nekrace, kunnen zelf een paar duizend stemmen het verschil maken. Of, zoals nieuwswebsite Politico schreef: het oordeel kan ertoe doen in de marges (en de marges zijn van belang.)
Maar andere analisten waarschuwen dat vijf maanden in een campagne gelijkstaan aan een eeuwigheid en dat peilingen vlak na een ingrijpende gebeurtenis als deze weinig voorspellende waarde hebben. Daarbij verwijzen ze naar de Republikeinse reacties op de door Trump georkestreerde bestorming van het Capitool op 6 januari 2021.
Toen leek het er in eerste instantie op dat de destijds nieuwbakken ex-president zichzelf definitief onmogelijk had gemaakt. Loyalisten keerden zich tegen hem en donateurs trokken zich terug. Maar een jaar later waren al deze effecten weggeëbd en gold ‘6 januari’ in Republikeinse kringen als een heldhaftige poging van Trump en zijn aanhangers om een onterecht gekaapte verkiezingsoverwinning terug te veroveren.
‘Trump zal een manier proberen te vinden waarop hij het stempel ‘misdadiger’ tot een politieke deugd kan verheffen’, zegt Julian Zelizer tegen de Financial Times. Volgens de aan Princeton verbonden politicoloog zal de Republikeinse presidentskandidaat dit vonnis interpreteren als het startsignaal van een ‘eindstrijd.’
Al maanden bereidde de presidentskandidaat zijn aanhangers voor op een eventuele veroordeling, door te stellen dat de rechtszaken tegen hem deel uitmaken van een door zijn rivaal Joe Biden georkestreerd complot om hem uit te schakelen.
Geheel in die lijn verklaarde Trump donderdag direct bij het verlaten van de rechtszaal de oorlog aan het instituut dat hem met een 34-voudige veroordeling en een strafblad heeft opgezadeld: de Amerikaanse rechtsstaat. ‘Dit was een vals en schandalig proces.’ In de uren die volgden, vielen prominente Republikeinen hem unaniem bij. Evenals de conservatieve media. ‘Amerikanen kunnen niet langer op de rechtsstaat vertrouwen’, kopte Fox News. Maar ook de meer mainstream-conservatieve Wall Street Journal sprak van een ‘vooringenomen vonnis’.
Dat is zorgwekkend, omdat de rechterlijke macht de enige pijler van de Amerikaanse democratie is waarin geradicaliseerde Republikeinen nog enig vertrouwen koesteren – in tegenstelling tot het kiesstelsel, de media en de wetenschap. Historicus Timothy Naftali vreest in een interview met CNN dat ‘het gif’ van een Republikeinse campagne tegen de rechtsstaat nog ernstiger uitwerkingen zou kunnen hebben dan dat van de ‘stop the steal’-campagne waarmee Trump-aanhangers in de aanloop naar de verkiezingen van 2020 succesvol twijfel zaaiden over de eerlijkheid van het kiesstelsel.
Waar de Republikeinen de gelederen in eerste instantie eensgezind sluiten achter Trump, lijken de Democraten verdeeld over de manier waarop Biden in zijn campagne het beste kan omgaan met deze historische smet op het blazoen van zijn tegenstander: ingetogen trots op de rechtsstaat, of vol in de aanval.
Senator Elizabeth Warren, prominent adviseur van Bidens campagne en bekend om haar stevige kritiek op Trump, waarschuwde voor het ‘politiseren van het vonnis’. ‘Ik ben trots dat ons rechtssysteem heeft gewerkt’, zei Warren tegen de nieuwswebsite Politico. ‘Maar dit gaat niet over politiek en het zou er ook niet over moeten gaan.’ Wel zegt de senator het te betreuren dat een man die ooit tot president is verkozen, nu schuldig is verklaard aan 34 strafbare feiten. ‘Het is een droevige dag voor ons land.’
Andere Democraten zijn juist van mening dat Biden, die in de peilingen al meer dan een jaar aankijkt tegen Trumps rug in de verte, alles uit dit oordeel moet halen wat erin zit. Zo zei de gouverneur van Illinois Jay Robert Pritzker dat het stempel ‘misdadiger’ nu kan worden toegevoegd aan de lange lijst van kwalificaties die duidelijk maken waarom Trump nooit de 47ste president van de Verenigde Staten kan worden: ‘racist, homofoob, een oplichter en een bedreiging voor het land.’
De officiële kanalen van de zittende president blijven tot nu toe weg van triomfalisme. ‘Veroordeeld of niet, Trump blijft de Republikeinse kandidaat voor het presidentschap’, zegt Michael Tyler, hoofd communicatie van Bidens campagne. ‘En er is nog steeds maar één manier om Trump te weren uit het Oval Office: de stembus.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant