Zuid-Afrikaanse politieke partijen bereiden zich voor op de formatie van een nieuwe coalitie, nu het Afrikaans Nationaal Congres (ANC) voor het eerst in dertig jaar tijd zijn parlementaire meerderheid lijkt te verliezen. Dat blijkt nadat meer dan de helft van de stemmen is geteld.
Als het ANC (de partij van anti-apartheidsstrijder Nelson Mandela) zijn meerderheid in het parlement verliest, zou dat de grootste politieke verschuiving zijn sinds het einde van apartheid in 1994. Het ANC wordt dan gedwongen om een deal te sluiten met één of meer kleine partijen om Zuid-Afrika te blijven regeren.
Meer dan de helft van de stemmen (56 procent) zijn inmiddels geteld. Bijna 42 procent van die stemmen gaan naar het ANC. Volgens een prognose van de Zuid-Afrikaanse Raad voor Wetenschappelijk en Industrieel Onderzoek zal het ANC uitkomen op 40,5 procent. Oppositiepartij Democratische Alliantie (DA) kreeg tot nu toe 23 procent van de eerste stemmen, de radicaal linkse Economische Vrijheidsstrijders (EFF) 9,5 procent.
Over de auteur
Joost Bastmeijer is correspondent Afrika voor de Volkskrant. Hij woont in Dakar, Senegal.
De nieuwe partij van voormalig ANC-president Jacob Zuma, uMkhonto we Sizwe (MK), kreeg vooral in de dichtbevolkte provincie KwaZulu-Natal veel stemmen. Hoewel Zuma officieel niet aan de verkiezingen mee mocht doen, staat MK landelijk alsnog op ruim 11 procent. De partij, genoemd naar de gewapende vleugel van het ANC, lijkt zowel stemmers bij het ANC als de EFF te hebben weggetrokken.
Volgens de Zuid-Afrikaanse grondwet zal de nieuw gekozen Nationale Vergadering de nieuwe president kiezen. Aangezien het ANC naar verwachting nog steeds de meeste stemmen zal krijgen, ligt het voor de hand dat de zittende president, Cyril Ramaphosa, aanblijft.
Toch stellen experts dat een slecht verkiezingsresultaat voor het ANC Ramaphosa’s positie binnen de partij kan verzwakken, waardoor het ook mogelijk is dat er andere partijprominenten zijn die zich voor het presidentschap kandidaat willen stellen.
Het ANC heeft sinds de historische verkiezingen van 1994, die het einde van de apartheid en het aantreden van Nelson Mandela markeerden, elke vijf jaar de nationale verkiezingen met een meerderheid gewonnen. De afgelopen jaren nam die steun echter af, onder meer vanwege corruptieschandalen, hoge werkloosheid, misdaad en frequente stroomuitval.
Bij de verkiezingen van 2019 kreeg het ANC nog 57,5 procent van de stemmen.
Volgens de Zuid-Afrikaanse kieswet heeft de verkiezingscommissie zeven dagen de tijd om de volledige verkiezingsuitslag bekend te maken. Bij de verkiezingen van 2019, die ook op een woensdag plaatsvonden, werd de definitieve uitslag op zaterdag bekendgemaakt. Als er een coalitie moet komen, heeft de nieuwe regering volgens de grondwet slechts twee weken de tijd om die te vormen.
Vooruitlopend op een mogelijke coalitie, uiten investeerders en ondernemers hun zorgen over een mogelijke coalitie tussen het ANC en de EFF. Die tweede partij, onder leiding van Julius Malema, wil boerderijen die in handen zijn van witte boeren in beslag nemen. Ook willen zij banken en mijnen nationaliseren. Ook de nieuwe MK-partij roept op tot het confisceren van landbouwgrond.
Oppositiepartij DA wil voorkomen dat het ANC gaat samenwerken met de EFF of MK. Volgens DA-leider John Steenhuisen zou dat een ‘doemsdagcoalitie’ zijn. Een samenwerking met het ANC sluit hij daarom niet uit.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant