Netbeheerder Tennet heeft met de aanleg van een stroomkabel ‘mogelijk onomkeerbare’ schade aangebracht aan kwetsbare natuur op landgoed Twickel, concludeerde de provincie Overijssel donderdag. In Twente is te zien hoe klimaatdoelen botsen met de natuuropgave. ‘Topnatuur interesseert ze gewoon niet.’
Terwijl wulpen en oehoes broeden, zwijgen op landgoed Twickel eindelijk de machines van netbeheerder Tennet. Het staatsbedrijf, dat overal in het land onder grote druk kabels trekt om het overvolle stroomnet uit te breiden, kreeg donderdag te horen dat het op het Twentse landgoed zwaar in overtreding is.
Controleurs van de provincie concludeerden ter plekke dat Tennet tijdens de werkzaamheden ‘onvoldoende zorg heeft gedragen’ voor de natuur, ‘waardoor essentieel leefgebied van de wulp is verloren gegaan’. Op straffe van een boete die kan oplopen tot maximaal 2 miljoen euro, legde Tennet donderdag het werk neer.
Over de auteur
Pieter Hotse Smit is regioverslaggever van de Volkskrant in Oost-Nederland.
Het is een overwinning voor de getergde Egbert Jaap Mooiweer, die als directeur-rentmeester verantwoordelijk is voor het beheer van het grootste landgoed van Nederland. ‘Met dwang en drang drukken ze die kabels erdoor’, zegt hij, staand naast een van de gigantische haspels die Tennet op zijn landgoed heeft geplaatst. ‘Dat ze door topnatuur moeten, zelfs in het broedseizoen, interesseert ze gewoon niet.’
Tennet is een onmisbare schakel in de energietransitie. Het netwerkbedrijf beheert het hoogspanningsnet en zorgt dat zonneparken, windmolens, maar ook bedrijven en huishoudens erop aangesloten kunnen worden.
Bij zijn rijkstaak het almaar vollere stroomnet uit te breiden, doorkruist Tennet heel Nederland en heeft het per tracé soms van doen met honderden grondbezitters met wie een overeenstemming moet worden bereikt. Daar zit altijd een aantal halsstarrigen tussen. Maar zo standvastig als Twickel is er niet een, liet een Tennet-woordvoerder de Volkskrant weten in een gesprek dat plaatsvond voordat de provincie donderdag de ‘last onder dwangsom’ aan het bedrijf oplegde.
‘Best vervelend’, zei de woordvoerder over de opstelling van Twickel. ‘Want dit project is heel belangrijk voor de Drents-Overijsselse netversterking.’ Het probleem is volgens hem dat grondeigenaren als Twickel alleen vanuit hun ‘eigen belang’ denken. ‘Zij zeggen dan: je kunt die kabel gemakkelijk even omleggen, maar wij moeten behalve hun belangen ook kosten, milieu, toekomstbestendigheid en ruimtelijke ordening meenemen in onze beslissingen.’
Op Twickel doorkruisen de klimaatdoelen, en de daarvoor benodigde netverzwaring, de opgave om de overgebleven kwetsbare natuur in dit land te beschermen. Het conflict draait om twee zware ondergrondse kabels. Bij één kabel is Tennet in december met het werk begonnen. Het tracé gaat over een afstand van ruim 4 kilometer over Twickelgronden die deel uitmaken van het beschermde Natuurnetwerk Nederland.
Uit een Tennet-rapport in handen van de Volkskrant blijkt dat twee andere tracés afvielen, terwijl beide miljoenen euro’s goedkoper (58,2 en 68,5 miljoen euro in plaats van 74 miljoen euro nu) zijn. Ook gaan die door veel kleinere stukken kwetsbare natuur (460 en 1.040 meter, in plaats van 4.090 meter).
Volgens Twickel koos Tennet voor de gemakkelijkste optie met de minste grondeigenaren, ten koste van de natuur. ‘Pure onzin’, zegt Tennet over het verwijt niet om natuur te geven. ‘De andere tracés vielen af omdat het daar onder meer vanwege gasleidingen en gebrek aan ruimte technisch onmogelijk was.’
En dus begon Tennet in december met het graven van meters diepe, 8 meter brede geulen door Twickel. Door het werkverkeer lopen ze nu als een soort snelwegen van modder, soms tot 30 meter breed, door het landgoed. De kwetsbaarste stukken natuur zijn ontzien door de kabel daar diep onder de grond te ‘schieten’.
Tennet blijft ook na de last onder dwangsom van mening dat het alle protocollen goed heeft gevolgd en het werk op de juiste manier is uitgevoerd. In het controlerapport van donderdag, in handen van de Volkskrant, komt de provincie tot heel andere conclusies.
De netbeheerder zou ‘in strijd met geldende normen’ en ‘zelf opgestelde werkprotocollen’ in kwetsbare natuur ‘calculerend’ te werk zijn gegaan en daarbij ‘bewust risico hebben genomen’. Met ‘mogelijk onomkeerbare’ schade tot gevolg, schrijft de provincie. Vermoedelijk zijn twee jonge wulpen gedood, bleek bij een controle, maar naar alle waarschijnlijkheid veel meer soorten en aantallen.
Twickel versus Tennet is een strijd op meerdere fronten. Op alle overheidsniveaus vecht het landgoed de werkzaamheden van de ‘arrogante’ netbeheerder aan. Zo stond Mooiweer dinsdag bij de Raad van State tegenover Tennet en de gemeente Hengelo om bestemmingsplannen aan te vechten.
Bij het gerechtshof behaalde Twickel vorige maand al een succesje. Minister Mark Harbers (Rijkswaterstaat) was volgens het hof te snel in het afgeven van een gedoogplicht – een breekijzer uit de Omgevingswet waarbij het Rijk ervoor kan zorgen dat het werkzaamheden kan uitvoeren ongeacht de toestemming van de grondeigenaar. Tot ergernis van Mooiweer was de uitspraak van de rechter voor Tennet geen reden het werk neer te leggen.
De ‘heel ernstige aantijgingen’ van de provincie en ‘het gigantische boetebedrag’, zoals Tennet het zelf noemt, waren donderdag wel reden te stoppen. Tennet noemt het ‘bijzonder’ dat zijn ecologische rapporten en aanpak ondeugdelijk zijn verklaard, omdat het bedrijf altijd op deze manier werkt. Ook trekt de woordvoerder in twijfel of de overtredingen wel echt door Tennet zijn begaan. Desondanks gaat het netbedrijf pas verder op Twickel nadat het ‘alles op een rijtje’ heeft gezet.
De netbeheerder vreest dat het conflict op Twickel een voorbode is. ‘We doen als Tennet nu nog het gemakkelijke werk’, zegt de woordvoerder. ‘Onze uitdagingen op het stroomnet worden groter, de ruimte wordt schaarser.’ Wat weer nieuwe uitdagingen geeft: ‘We komen steeds dichter bij mens en natuur te werken.’
Mooiweer heeft een heel andere vrees. ‘Dat de kwestie wordt geframed als: vanwege de wulp valt een miljoenenproject stil. Terwijl het echte verhaal is dat bij grote infraprojecten de economie het altijd wint van de ecologie.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant