Als radicaal-rechts in Brussel de krachten bundelt, dan zouden de partijen gezamenlijk de tweede fractie van het parlement kunnen vormen. Maar samenwerking is nooit het sterkste punt geweest van partijen die leven van strijd en provocatie.
Een ‘supergroep’ die de radicaal-rechtse partijen in het Europees Parlement moet verenigen, zodat de radicaal-rechtse opmars niet langer wordt gehinderd door fragmentatie en onderlinge meningsverschillen: dat stelde Marine Le Pen, leider van het Franse Rassemblement national, onlangs voor aan de Italiaanse premier Giorgia Meloni. Meloni toonde zich niet meteen afkerig van het idee, maar houdt haar opties open.
Volgens peilingen zal radicaal-rechts ongeveer tweehonderd zetels halen in het nieuwe Europees Parlement. Die zijn echter verdeeld over twee fracties en een groot aantal onafhankelijke partijen en politici. De fractie van Identiteit & Democratie (I&D, met onder meer het Rassemblement national, de PVV en de Italiaanse Lega) staat in de peilingen op 68 zetels, die van de Europese Conservatieven en Hervormers (ECH, met onder meer Meloni’s Fratelli d’Italia, de Poolse PiS en de Zweden-democraten) op 71.
Over de auteur
Peter Giesen is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over de Europese Unie en internationale samenwerking. Eerder was hij correspondent in Frankrijk.
Daarnaast is er een flink aantal radicaal-rechtse partijen die niet bij een fractie zijn aangesloten, zoals Fidesz van de Hongaarse premier Viktor Orbán, politiek dakloos sinds hij in 2021 uit de christendemocratische Europese Volkspartij (EVP) werd gegooid.
Door bundeling van krachten zou een ‘supergroep’ ontstaan die waarschijnlijk de tweede partij in het Europees Parlement zou worden, na de christendemocraten. Een politiek platform voor radicaal-rechtse groepen die op zoek zijn naar een ‘fatsoenlijk’ imago en een brug willen slaan naar centrum-rechtse kiezers. De mogelijkheden hiervoor zijn vergroot doordat de Duitse AfD uit de I&D-fractie is gezet. Veel partijen binnen de ECH wilden zich niet associëren met de nazigeur die rond deze partij hangt.
Toch is de kans niet groot dat er snel zo’n supergroep zal komen. Samenwerking is nooit het sterkste punt geweest van partijen die de gevestigde orde willen openbreken, en die leven van strijd en provocatie. Bovendien: wie het nationale belang vooropstelt, komt al in botsing met geestverwanten met hun eigen, heel andere nationale belangen.
Giorgia Meloni is voorstander van het Europese migratiepact, omdat Italië ontlast wordt als migranten over de EU-lidstaten kunnen worden verdeeld als de druk te groot wordt. Le Pen is fel tegen, omdat zij elke herverdeling van migranten ziet als een inbreuk op de Franse soevereiniteit.
Le Pen en Meloni hebben nooit een bijzonder goede verstandhouding gehad. Le Pen is een bondgenoot van Meloni’s rivaal Matteo Salvini, leider van de Lega. Daarnaast staan ze heel anders tegenover de EU. Le Pen sorteert voor op de Franse presidentsverkiezingen van 2027 en fulmineert tegen de EU als ‘het Europa van Macron’.
Meloni noemde de euro ooit een vorm van slavernij, maar toen zij eenmaal aan de macht kwam, ontpopte zij zich tot een graag geziene gast in Brussel. Zij zag dat Italië de EU goed kon gebruiken, met de miljarden van het coronaherstelplan en een migratiepact dat de druk op Italië kan verminderen.
Ze zocht toenadering tot Ursula von der Leyen, de voorzitter van de Europese Commissie. Samen reisden ze naar Tunesië en Egypte om migratiedeals te sluiten. Zo werd Meloni een invloedrijke regeringsleider in Brussel.
Die positie zal ze niet zo snel in gevaar brengen door een nauwere band met Le Pen, die in Brussel diep wordt gewantrouwd vanwege haar eurosceptische houding en vroegere vriendschap met de Russische president Vladimir Poetin. ‘Wat is het meest relevant, de affectie van Marine Le Pen of die van een Commissievoorzitter die miljarden uitdeelt?’, zei een niet bij name genoemde politicus van de I&D-fractie tegen de nieuwssite Politico.
In Italië leidt Meloni een kabinet met partijen van radicaal-rechts en centrum-rechts. Zo’n coalitie hoopt ze ook in Europa tot stand te brengen. In dat geval moet ze Le Pen op afstand houden. Dat geldt nog veel sterker voor de Hongaarse premier Viktor Orbán, die zichzelf graag ziet als de leider van de radicaal-rechtse internationale en van Boedapest een centrum voor nationalistische denkers heeft gemaakt. Maar door zijn pro-Russische koers heeft hij zich volkomen geïsoleerd.
Veel zal afhangen van de nieuwe Europese Commissie, die na de verkiezingen wordt gevormd. Volgens sommigen kan Meloni ‘kingmaker’ worden, door Von der Leyen aan de benodigde stemmen te helpen. Maar dat is geen uitgemaakte zaak. Anderen zeggen dat Von der Leyen de weg naar Meloni en radicaal-rechts moet afsluiten, omdat zij anders geen stemmen krijgt van sociaaldemocraten, Groenen en liberalen.
Meloni heeft een duidelijke voorkeur voor samenwerking met centrum-rechts, zoals ze in Italië ook samenwerkt met Forza Italia, de partij die werd opgericht door Silvio Berlusconi. Maar als dat onmogelijk blijkt, is Le Pens radicaal-rechtse ‘supergroep’ een Plan B.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant