Wereldwijd viel Nikki Haley, mogelijk straks de running mate van Donald Trump, deze week hoon ten deel. Op bezoek in Israël aan de grens met Libanon schreef ze ‘finish them!’ op een artilleriegranaat. Een boodschap schrijven op munitie is letterlijk zo oud als de weg naar Rome, maar Haley koos wel extreme woorden.
Wie een boodschap aan de vijand op een explosief schrijft, doet dat eigenlijk niet voor de vijand. Want als het goed is – vanuit militair oogpunt dan – ontploft een raket, bom of artilleriegranaat en blijft er van die boodschap weinig tot niets over.
De praktijk waar de Republikeinse politicus Nikki Haley zich deze week van bediende, is in militaire kringen gemeengoed, van Oekraïne tot Oost-Azië. De gewoonte gaat terug naar de tijd van zwaarden, speren, bogen en katapulten.
Grieken en Romeinen gebruikten loden kogels in katapulten met daarop een variatie aan teksten. Dat kon de naam van een commandant zijn of een godheid, maar ook een uitdagende of beledigende tekst, zoals ‘pak aan!’ of ‘ik zoek het achterste van Octavianus’.
Twitter bericht wordt geladen...
Het is een manier om een wapen te personaliseren en soms zelfs menselijke eigenschappen mee te geven, zegt militair historicus Christ Klep: ‘In de Oudheid zien we al dat mensen hun wapens een naam geven, zoals hun zwaard. Daarmee wordt het wapen je vriend.’
Zwaarden werden geweren, katapulten transformeerden tot artillerie, strijdwagens werden tanks, maar de praktijk bleef. Wat veranderde was de afstand tussen de legers. Waar die elkaar vroeger fysiek moesten treffen, worden vijandelijke posities nu soms van honderden kilometers verderop bestookt. Klep: ‘In de Tweede Wereldoorlog waren het niet de bemanningen van bommenwerpers, maar achterblijvers zoals grondtechnici die boodschappen op bommen schreven. Zo hadden ze het idee dat toch bijdroegen aan de strijd.’
Over de auteur
Joram Bolle is algemeen verslaggever van de Volkskrant.
Amerikaanse militairen schreven in die oorlog ‘Vrolijk Pasen, Adolf’ op artilleriegranaten. De twee atoombommen op Japan waren voorzien van namen van militair personeel. Deze eeuw schreven westerse militairen op raketten die terreurbeweging Islamitische Staat moesten treffen: ‘from Paris, with love’ of ‘love from Manchester’. Dat refereerde aan aanslagen die daar had gepleegd.
Discussies over de wenselijkheid van dergelijke boodschappen zijn er altijd geweest, zegt Klep. Hoe je het ook wendt of keert, met een explosief kunnen vijanden worden gedood. Is daarmee spotten wel gepast? Klep: ‘In democratische staten wordt oorlog gezien als een soms noodzakelijk kwaad en iets dat je zo netjes mogelijk moet doen. Maar probeer dat in een oorlogssituatie maar eens te handhaven. Officieren laten het toe als een ventiel om de druk te verlagen en het moreel op te krikken.’
Twitter bericht wordt geladen...
Problematischer wordt het als niet alleen militairen boodschappen op munitie kalken, maar ook burgers en politici. ‘Sinds het begin van de 20ste eeuw is er een strikte scheiding tussen politici en militairen. Politici houden zich bezig met de strategie van een oorlog, maar niet met de praktijk op het slagveld. Dat onderscheid vervaagt hierdoor wel’, aldus Klep.
Sinds de oorlog in Oekraïne is het beschrijven van projectielen bijna gemeengoed geworden. Iedereen kan tegen betaling een boodschap aan de Russen op een granaat of raket laten zetten. Dat levert geld op, een goed gevoel bij de afzender én beeldmateriaal voor de rest van de wereld. Zo krijgt in tijden van sociale media iets wat begon als uitlaatklep grote propagandawaarde.
Tegelijk kan zo'n boodschap ook tegen iemand werken, afhankelijk van het perspectief van de beschouwer. Eind december schreef de Israëlische president Isaac Herzog ‘ik vertrouw op je’ op een Israëlische granaat. Tegenstanders van de oorlog in Gaza gebruikten dat als een argument tegen zijn komst naar Nederland voor de opening van het Nationaal Holocaustmuseum.
Twitter bericht wordt geladen...
De Amerikaanse voormalige VN-ambassadeur Nikki Haley ging deze week nog veel verder door bij een bezoek aan Israël ‘finish them!’ op een artilleriegranaat te schrijven. Daar zit weinig van de gebruikelijke zwarte humor of subtiliteit bij, zegt Klep: ‘Het is een heel duidelijk politiek statement en vrij extreem. Hoe meer tegenstanders worden ontmenselijkt, hoe ruwer de taal.’
Haley werd door critici beticht van steun aan Israëlische oorlogsmisdaden, hoewel ze zelf zei met ‘them’ slechts te doelen op Hamas. Bovendien was ze niet aan de grens met Gaza maar bij Libanon, waar Israël en Hamas-bondgenoot Hezbollah elkaar sinds 7 oktober beschieten.
Maar haar bezoek vond plaats nu er ook vanuit het Westen steeds meer kritiek klinkt op Israël. De Democratische afgevaardigde Jamaal Bowman noemde Haley ‘een walgelijk mens’ en haar boodschap ‘genocidale taal’. Zo heeft een boodschap op een granaat ook de potentie om in het gezicht van de afzender te ontploffen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant