Mag het Oekraïense leger westerse wapens inzetten op Russisch grondgebied – en komen er misschien zelfs troepen vanuit het Westen naar Oekraïne? Bondgenoten van Kyiv spreken steeds openlijker over dergelijke stappen. Ondertussen klinkt vanuit Moskou dreigende taal.
‘De Derde Wereldoorlog klopt al op de deur,’ waarschuwde de Russische oud-kolonel Michail Chodarjonok deze week op nieuwssite Gazeta.ru, in een reactie op de toenemende geluiden in het Westen om de militaire hulp aan Oekraïne op te schroeven en mogelijk zelfs troepen naar het land te sturen.
Chodarjonok is een vaste gast van verschillende Russische talkshows en sinds het begin van de ‘speciale militaire operatie’ in Oekraïne een van de meest gelezen militaire commentatoren in Rusland. Eind 2021 waarschuwde hij in een lijvig krantenartikel nog voor de mogelijke gevolgen van een militair optreden tegen Oekraïne, een advies dat in de wind werd geslagen.
Over de auteur
Geert Groot Koerkamp is correspondent Rusland voor de Volkskrant. Hij woont in Moskou.
Volgens Chodarjonok is de inzet van Navo-troepen op Oekraïens grondgebied op dit moment ‘niet erg waarschijnlijk’. ‘Maar als dat toch gebeurt, dan belandt het militaire conflict in de zone van de speciale militaire operatie ogenblikkelijk in de nucleaire fase’.
Hoewel hij zich bewust is van de moeizame besluitvorming binnen de westerse alliantie, wijst Chodarjonok erop dat de grenzen van het toelaatbare binnen de Navo de afgelopen twee jaar voortdurend zijn verlegd. Zo rust op militair materieel dat eerder buiten bereik leek voor Oekraïne, zoals tanks, geavanceerde raketsystemen en F16-gevechtsvliegtuigen, allang geen taboe meer. ‘Het standpunt van de VS en hun bondgenoten ten aanzien van een mogelijke deelname aan het conflict in Oekraïne kan dus gemakkelijk worden herzien’, aldus Chodarjonok.
De huidige discussies in westerse hoofdsteden worden in Moskou beslist met argusogen gevolgd. Tijdens een bezoek aan Oezbekistan deze week, zei Vladimir Poetin er niet aan te twijfelen dat het westerse specialisten zijn, en niet Oekraïners, die aan de knoppen zullen zitten bij aanvallen op doelen in Rusland. En waarschuwde daarbij dat landen die daaraan meewerken op hun tellen moeten passen.
‘Die vertegenwoordigers van de Navo-landen, vooral in Europa, vooral in kleine landen, moeten zich goed bewust zijn van waarmee ze spelen,’ aldus Poetin. ‘Ze moeten niet vergeten dat het in de regel dichtbevolkte landen zijn, met een klein grondgebied. Dat moeten ze beseffen alvorens ze praten over aanvallen ver binnen het Russische grondgebied.’
Al sinds februari 2022 probeert het Kremlin het Westen te weerhouden van het bieden van militaire steun aan Oekraïne. Meteen na de inval, op 24 februari 2022, waarschuwde Vladimir Poetin het Westen onverbloemd voor gevolgen ‘zoals u in heel uw geschiedenis nog niet hebt meegemaakt’.
Dat werd opgevat als een onverholen dreigement dat Rusland, zo nodig, kernwapens in zal zetten. Nog geen week later ontbood Poetin minister van Defensie Sjojgoe en chef-staf Gerasimov in het Kremlin, en gaf hen opdracht Ruslands strategische arsenaal in verhoogde staat van paraatheid te brengen als antwoord op ‘agressieve uitlatingen tegen ons land’.
Het Westen toonde zich niet onder de indruk en negeerde stelselmatig de door het Kremlin getrokken of vermeende ‘rode lijnen’. Dat bracht sommige Russische commentatoren ertoe publiekelijk de mogelijkheid van de inzet van tactische kernwapens te overwegen.
Zoals Sergej Karaganov, ooit een gerespecteerd en veel geciteerd specialist op het gebied van internationale betrekkingen en veiligheid, die, zoals Bild onlangs meldde, een appartement in Berlijn bezit. Al in juni vorig jaar pleitte hij voor ‘een zware, maar noodzakelijke beslissing’: een ‘preventieve nucleaire aanval’ op Europa om ‘het Westen willoos te maken’. Dat is volgens Karaganov nodig omdat in het Westen de angst voor escalatie steeds verder afneemt.
Het artikel leverde hem felle kritiek op binnen zijn eigen Raad voor de Buitenlandse en Defensiepolitiek, waar meerdere collega’s zijn ‘pseudo-theoretische bespiegelingen’ hekelden, omdat die kunnen leiden tot ‘catastrofale besluiten’. De directeur van de raad, Ivan Timofejev, wees erop dat er geen enkele garantie bestaat dat het Westen zo’n Russische aanval onbeantwoord zou laten, en dat Moskou niet moet rekenen op enig begrip van, bijvoorbeeld, China of India.
Toch nam Karaganovs collega en naaste medewerker Dmitri Soeslov deze week in vergelijkbare bewoordingen het stokje van hem over. In het Russische tijdschrift Profil spreekt hij zich uit voor een ‘demonstratieve aanval’, als het Westen Oekraïne toestaat met westerse wapens doelen op Russische grondgebied aan te vallen. Dat zou volgens hem het conflict ‘naar een nieuw niveau tillen’ en leiden tot een directe confrontatie van de Verenigde staten en de Navo met Rusland.
‘Het politiek-psychologische effect van een nucleaire paddenstoel die live op alle zenders ter wereld wordt getoond’, aldus Soeslov, ‘geeft, naar ik hoop, westerse politici datgene terug wat na 1945 oorlog tussen de grootmachten heeft verijdeld en wat ze nu goeddeels zijn kwijtgeraakt: de angst voor een kernoorlog.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant