85 jaar geleden kwam de Oekraïense schrijver Joseph Roth er in een Parijs café achter dat zijn naar New York gevluchte collega Ernst Toller zich had opgehangen. Bij het horen van dit nieuws stortte Roth, die pas 44 was, in. Vier dagen later, op 27 mei 1939, stierf hij. Roth liet een geniaal oeuvre na dat inmiddels grotendeels in het Nederlands is vertaald. Hij schreef veel romans, en talloze krantenreportages. Hij schreef over bijna alles, en vrijwel altijd to the point. Toen hij in Charkiv eens een theater bezocht, noteerde Roth na afloop: ‘Vandaag opera. Don Quichot. Slecht. Provincie.’
In recentere reportages ademt Charkiv vooral veerkracht en onverschrokkenheid. ‘Een stad met inwoners van gewapend beton’, omschreef een reddingswerker het in NRC. Door de kapotgeschoten ramen werd nog altijd koffie geserveerd, de cafés zaten vol, mensen sportten in parken en reageerden nauwelijks nog op het luchtalarm. Ondertussen werd op de Russische staats-tv gesproken over Charkivs totale vernietiging, ‘wijk voor wijk’. In dat kader werd de televisietoren van de stad bestookt, alsmede een belangrijke drukkerij – schrijver Andrei Koerkov plaatste op X foto’s van de puinhoop die daarvan over was. Dit weekend werd midden op de dag een bouwmarkt gebombardeerd. Inmiddels worden in Charkiv ook veel vluchtelingen uit nabijgelegen grensdorpen opgevangen. Russische raketten regenen op de daken, soldaten steken de grens over, poezen worden in reismandjes gepropt en de dorpelingen zoeken beschutting in een stad die vernietigd moet worden.
Over de auteur
Frank Heinen is schrijver en columnist voor de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De vernietiging bevindt zich dezer dagen overal. De drang om te vernietigen is misschien niet alomtegenwoordig, maar hij is voelbaar krachtiger, redelozer, efficiënter dan de drang om de vernietiging te voorkomen. Je hoeft het journaal maar aan te zetten om vast te stellen dat een lijn overschrijden veel minder moeite kost dan het bepalen of een lijn overschreden wordt, en waar die ligt, en of die niet tussentijds verschoven kan worden. Hoe constructief moet je zijn om vernietiging te stoppen?
Neem Nikki Haley. Nog maar kortgeleden was zij ‘vaandeldrager van de gematigden’ binnen de Republikeinse Partij, een redelijk alternatief voor Trump. Deze week bracht ze een bezoek aan het noorden van Israël. Bij wijze van historisch-toeristisch-geopolitiek verzetje mocht Haley een persoonlijke boodschap op een granaat zetten.
Ze schreef: ‘Finish them.’
Mogelijk had Haley de beelden gemist van de lijken die in oud beddengoed werden weggedragen, de berichten over ouders en kinderen die elkaar tijdens het bombardement op Rafah zo innig hadden vastgehouden dat ze na de dood niet meer van elkaar gescheiden konden worden. Misschien had ze de geïmproviseerde schuren gemist waar gillende mensen onmogelijk adequate hulp konden krijgen, evenals het beeld van dat verkoolde babyschoentje en dat van die uitgemergelde jongen die verminkt van een brancard wordt getild; een mens kan ook niet alles zien. Wie weet vermijdt zij videootjes die ‘mogelijk schokkende beelden kunnen bevatten’. Verstandig. Het zou ook kunnen dat de gigantische dodentallen niet meer tot Haley doordringen, omdat het allemaal te gruwelijk is, te ellendig, te veel. Helaas is het niet uitgesloten dat zij van al die dingen wél op de hoogte was. In dat geval kun je alleen hopen dat de omvang van haar vernietigingsdrang nog eens tot haar doordringt: ‘Sommigen is het vergund nog in dit leven te beseffen wat ze eigenlijk zijn. Ze beseffen het doorgaans heel plotseling en ze schrikken enorm.’ (Joseph Roth – Het valse gewicht).
Source: Volkskrant