Het onderzoek naar discriminatie in de Nederlandse zorg wordt binnenkort gepubliceerd in het gezaghebbend wetenschappelijk tijdschrift BMJ Open. NU.nl heeft het artikel voor het verschijnen ingezien.
Ruim een kwart van tachtig ondervraagde Nederlandse patiënten met een migratieachtergrond heeft ervaren dat zorgverleners hun pijnklachten wegwuifden vanwege hun culturele achtergrond. Dat zeggen ze in de studie Exploring discrimination and racism in healthcare: a qualitative phenomenology study of Dutch persons with migration backgrounds.
Een man met een Nederlandse achtergrond zegt dat artsen maar aan zijn vrouw bleven vragen of ze deed alsof ze pijn had. "Verschillende malen werd ons verteld dat mensen uit het Caribisch gebied vaak 'dramatisch' doen", zegt de man. De vrouw bleek kanker te hebben.
Een vrouw met een Turkse achtergrond kreeg te maken met stereotypering. "De diagnose van die fysiotherapeute was onmiddellijk dat het aan mijn moeders cultuur lag dat ze hoofdpijn had, omdat ze zich als vrouw altijd nederig heeft moeten gedragen en onderdrukt is."
Afran schrijft over ongelijkheid in de maatschappij en koloniale geschiedenis. Lees hier meer verhalen van Afran.
Al in 2000 toonde wetenschappelijk onderzoek aan dat een andere pijnbeleving onder mensen met een migratieachtergrond een "mythe" is. Sindsdien zijn meer wetenschappelijke studies verschenen die dat onderzoek onderbouwen, terwijl wetenschappelijke ontkrachting juist uitblijft.
Onderzoeker Hanneke Felten van kennisinstituut Movisie is niet bij het BMJ Open-artikel betrokken, maar herkent de resultaten.
"Uit Amerikaans onderzoek weten we dat witte mensen soms denken dat zwarte mensen beter tegen pijn zouden kunnen", zegt ze. "Uit Europees onderzoek blijkt dat medische studenten minder snel sterke verdoving kiezen voor mensen met een migratieachtergrond. We weten ook dat huidskleur en afkomst een rol spelen in hoeverre we meeleven met iemands pijn."
In Nederland is weinig onderzoek gedaan naar vooroordelen onder zorgverleners, zegt Jeanine Suurmond, universitair hoofddocent geneeskunde aan het Amsterdam UMC. Ze krijgt steeds het deksel op de neus als ze daar verandering in probeert te brengen. "Ik heb weleens te horen gekregen dat dit niet zou spelen in de Nederlandse zorg."
Charifa Zemouri, gezondheidswetenschapper en hoofdauteur van het BMJ Open-artikel, waarschuwt juist dat patiënten met een migratieachtergrond gevaar kunnen lopen, zolang zorgverleners vooroordelen laten meewegen in hun werk.
"Wanneer zorgverleners de klachten en pijn van patiënten van kleur niet serieus nemen of daarover misvattingen hebben, krijgt de patiënt geen eerlijke zorg", zegt ze tegen NU.nl.
Zemouri, Felten en andere experts leggen uit dat de mythe van hogere pijngrens bij niet-witte mensen zijn oorsprong heeft in het slavernijverleden.
Om het tot slaaf maken en slecht behandelen van niet-witte mensen goed te praten, hadden Nederlandse slavenhouders en machthebbers er belang bij te doen alsof die groep 'minder' en 'anders' zou zijn. Een verhaal de wereld in helpen dat die groep een hogere pijngrens zou hebben kwam daarbij dubbel goed uit. Het rechtvaardigde ook een nog brutere behandeling.
"Die doorgedrukte vorm van ontmenselijking raakte in al die eeuwen zo ingebakken in de maatschappij, dat je dat nu nog steeds terugziet: in de vorm van discriminatie, racisme en stelselmatig achterstellen op bijvoorbeeld de arbeids- en woningmarkt", zei toenmalig senior onderzoeker Amma Asante van Movisie tegen NU.nl.
Nota bene Pharos, het landelijk expertisecentrum dat grote gezondheidsverschillen wil tegengaan, informeert huisartsen, praktijkondersteuners en andere zorgverleners al sinds 2014 dat Molukse en Indische ouderen "vaak een hoge pijngrens" zouden hebben. Het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) leverde informatie voor het artikel op de website Huisarts-migrant.nl.
Na vragen van NU.nl zegt Pharos de passage te hebben verwijderd. Maar op de website voor zorgverleners staat nog veel meer onjuiste en achterhaalde informatie.
Pharos belooft verouderde passages te herzien. Het NHG laat weten achter aanpassingen van onjuiste teksten te staan.
Nieuws en achtergronden vind je in ons dossier Discriminatie, racisme en inclusie.
Wat Zemouri en haar medeauteurs betreft, zijn er niet nog meer bewijzen nodig dat er discriminatie bestaat in de zorg. Daarmee onderstrepen ze wat de Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme in december vorig jaar tegen NU.nl zei.
"Onze studie geeft een kraakhelder beeld van hoe discriminatie en racisme zich manifesteren in de zorg", zegt Zemouri. "Het is nu tijd voor actie van zorgverleners. Stop met de schuld van gezondheidsverschillen toe te schrijven aan de patiënt en steek de hand in eigen boezem."
Zemouri en haar collega's hebben van tachtig mensen de antwoorden op vragenlijsten over ervaren discriminatie geanalyseerd. Dat lijkt weinig. Maar omdat de antwoorden sterk overeenkwamen, geven ze volgens de onderzoekers toch een betrouwbaar en feitelijk beeld.
Dit heet 'dataverzadiging' van kwalitatief onderzoek: na een aantal responsen krijg je geen nieuwe informatie meer. Dat betekent dat je beeld compleet is.
Source: Nu.nl algemeen